SpaceX của Elon Musk kiếm bao nhiêu tiền từ khách hàng như VinSpace?

Ngày 11/8, CTCP VinSpace, công ty thành viên thuộc hệ sinh thái Vingroup cho biết vừa ký hợp đồng phóng vệ tinh với SpaceX (Mỹ).

Theo thỏa thuận, các vệ tinh của VinSpace sẽ được đưa lên quỹ đạo thông qua chương trình phóng chia sẻ Transporter Rideshare của SpaceX trong quý II/2027.

Đây là hình thức nhiều khách hàng cùng chia sẻ một chuyến phóng để đưa các vệ tinh lên quỹ đạo. VinSpace sẽ đảm nhiệm việc nghiên cứu, phát triển, chế tạo và vận hành vệ tinh sau khi được đưa lên quỹ đạo.

Tuy nhiên, đằng sau sứ mệnh "thấu hiểu bản chất thực sự của vũ trụ và lan tỏa ánh sáng nhận thức đến các vì sao", SpaceX vẫn đang đốt tiền ở mảng công nghệ không gian, và kiếm tiền chính nhờ vào mảng Internet vệ tinh.

"Phục vụ đối tác" không phải mảng kiếm tiền chính

Báo cáo tài chính quý II/2026 của SpaceX ghi nhận doanh thu đạt 7,8 tỷ USD, vượt kỳ vọng của Phố Wall. Trong đó, công ty chia ra thành 3 mảng là Space (không gian), Connectivity (kết nối) và AI.

Doanh thu từ phóng tên lửa lên vũ trụ cho các đối tác đạt 648 triệu USD. Ngoài ra, doanh thu phát triển và các dịch vụ phóng khác là 314 triệu USD, nâng tổng doanh thu mảng Space lên 962 triệu USD.

Mảng Connectivity chiếm hơn một nửa tổng doanh thu, tăng 66%. Đây cũng là nơi mà SpaceX đạt những con số tăng trưởng khó tin chỉ trong vài năm qua.

Năm 2023, Starlink mới chỉ có khoảng 2 triệu thuê bao. Bây giờ, con số này là 12 triệu. Trong những ngày đầu, Musk từng mơ về một mạng lưới gồm 4.000 vệ tinh, nhiều hơn tổng số vệ tinh được biết đến trên thế giới lúc bấy giờ. Hiện tại, Starlink đã có hơn 10.000 vệ tinh.

Phải mất khoảng 5 năm phát triển Starlink mới có thể phóng những vệ tinh đầu tiên, và rất nhiều trong số đó đã thất bại. Giờ đây, cứ 3 ngày các kỹ sư lại thực hiện một vụ phóng và luôn hoạt động hoàn hảo.

xAI, Grok, nền tảng mạng xã hội X và hoạt động trung tâm dữ liệu đang mở rộng nhanh chóng, là lĩnh vực được công ty đầu tư nhiều nhất. Mảng này có doanh thu khoảng 2,5 tỷ USD, nhưng mức lỗ hơn 1,2 tỷ USD.

Hiện, mảng đang tạo doanh thu từ các hợp đồng cung cấp năng lực điện toán cho Anthropic, Google thuộc Alphabet và Reflection AI, mặc dù một phần doanh thu định kỳ vẫn chưa được ghi nhận vào kết quả kinh doanh.

Công ty cũng đặt cược lớn vào AI thông qua sự kết hợp giữa hạ tầng tính toán của xAI, các mô hình AI riêng và nguồn dữ liệu thời gian thực từ nền tảng X. Cách đây 2 ngày, SpaceX cũng hoàn thành mua lại Cursor, startup lập trình bằng AI với giá trị 60 tỷ USD.

Đáng chú ý, dù doanh thu mảng vũ trụ tăng 29% so với cùng kỳ năm trước, mức lỗ từ hoạt động kinh doanh lên tới 542 triệu USD, tăng 47%. Nguyên nhân chính là chi phí nghiên cứu, phát triển tăng mạnh, lên đến hơn 1 tỷ USD do SpaceX đẩy nhanh đầu tư cho chương trình Starship.

Dù vậy, đây vẫn là nguồn chi phí lớn và tiềm ẩn nhiều bất định đối với SpaceX. Trong những năm gần đây, SpaceX ngày càng ưu tiên các vụ phóng tên lửa phục vụ mạng lưới vệ tinh của chính mình thay vì phóng tải trọng cho khách hàng bên thứ ba, đồng thời tiếp tục phải gánh những khoản chi phí đáng kể liên quan đến quá trình phát triển Starship.

"Cỗ máy in tiền" đằng sau những ước mơ vĩ đại

Xuyên suốt cuốn tiểu sử Elon Musk ra mắt năm 2015, tác giả Ashlee Vance đã cho ta thấy tầm nhìn của chàng trai trẻ người Nam Phi từ hơn 20 năm trước xa hơn rất nhiều so với hầu hết mọi người.

Musk muốn mọi thứ đều có thể được quảng cáo trên Internet, vậy nên ông và em trai Kimbal đã lập nên Zip2 khi các nhân viên vẫn còn phải đang gõ cửa từng nhà, từng doanh nghiệp để tiếp thị sản phẩm, dịch vụ.

Khi muốn đi lên Hỏa tính mà không tốn quá nhiều chi phí, ông lập ra SpaceX và tự làm tên lửa với hầu hết nguyên vật liệu sản xuất trên đất Mỹ và giá thành rẻ hơn nhiều so với NASA.

Mỗi khi Musk đưa ra một ý tưởng nào đó nghe chừng bất khả, mọi người đều chỉ thấy ông là một gã mộng mơ ngớ ngẩn, khoác lác và lố lăng. Nhưng khi thấy ông đạt được thành tựu như những gì đã khẳng định, họ bắt đầu hiểu gã mộng mơ này điên rồ thực sự.

Những năm đầu, SpaceX tập trung phát triển tên lửa Falcon 1 và trải qua 3 lần phóng thất bại trước khi đạt thành công vào tháng 9/2008, khi Falcon 1 trở thành tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng do một công ty tư nhân phát triển đầu tiên đưa được tải trọng vào quỹ đạo.

Sau đó, SpaceX chuyển sang phát triển Falcon 9 và tàu vũ trụ Dragon. Đến năm 2010, Falcon 9 thực hiện chuyến bay đầu tiên, còn Dragon trở thành tàu vũ trụ thương mại đầu tiên vận chuyển hàng hóa đến và đi Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào năm 2012.

Bước ngoặt lớn tiếp theo của công ty đến từ công nghệ tái sử dụng tên lửa, khi SpaceX phát triển khả năng hạ cánh và thu hồi tầng đẩy của dòng tên lửa Falcon 9, qua đó giúp giảm chi phí và tăng tần suất phóng.

Không chỉ dừng lại ở đó, vào năm 2020, SpaceX tạo dấu mốc lịch sử khi tàu Crew Dragon đưa các phi hành gia NASA lên ISS, biến công ty thành một trong những nhà cung cấp dịch vụ vận chuyển người vào không gian chủ chốt của Mỹ.

Dù đặt ra tham vọng lớn chưa từng có trong lịch sử nhân loại, báo cáo tài chính cho thấy SpaceX vẫn đang cần nguồn lực chính từ một sản phẩm "bình thường" hơn rất nhiều. Internet vệ tinh thực chất là mảng kinh doanh duy nhất đang sinh lời cho công ty.

Nói cách khác, trong nhiều năm qua, Starlink vẫn đóng vai trò sống còn đối với sự thành công của SpaceX. Điều đó cho thấy ngay cả những công ty có thể phá vỡ định luật trọng lực cũng vẫn bị trói buộc bởi các quy luật kinh tế.