- Ông Trump cảnh báo Iran không được thu phí tàu dầu qua eo biển Hormuz, nhưng lưu lượng tàu vẫn rất thấp dù đã mở lại.
- Thủ tướng Israel Netanyahu muốn đàm phán trực tiếp với Lebanon về giải giáp Hezbollah và hòa bình, nhưng chưa có ngừng bắn, còn Lebanon nói “không đàm phán dưới làn đạn”.
- Chiến dịch tấn công Hezbollah của Israel trở thành nút thắt lớn trong lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran.
- Mỹ chuẩn bị đàm phán với Iran tại Pakistan vào cuối tuần, trong khi lệnh ngừng bắn hai tuần cơ bản vẫn được duy trì.
Nhà Trắng chặn đứng nghi vấn "trục lợi tin mật" nhờ chiến sự Iran
Chỉ một ngày sau khi Tổng thống Trump đột ngột thông báo tạm dừng các cuộc không kích vào Iran, Nhà Trắng đã phải ra văn bản khẩn cảnh báo nhân viên không được lợi dụng vị trí để thực hiện các giao dịch đặt cược trên thị trường dự đoán.
Theo tờ Wall Street Journal, văn phòng quản lý Nhà Trắng đã gửi email toàn hệ thống vào ngày 24/3 sau khi xuất hiện những biến động "bí ẩn" trên thị trường hợp đồng tương lai.
Cụ thể, chỉ khoảng 15 phút trước khi ông Trump công bố thay đổi chính sách quân sự trên mạng xã hội Truth Social, một làn sóng giao dịch đặt cược lớn đã diễn ra, thu lợi nhuận khổng lồ từ thông tin mật.
Sự trùng hợp đến khó tin này đã khiến các nghị sĩ đảng Dân chủ phẫn nộ, gọi đây là hành vi "trục lợi chiến tranh" và kêu gọi thắt chặt quy định kiểm soát.
Bản ghi nhớ của Nhà Trắng nhấn mạnh việc sử dụng thông tin công vụ để trục lợi cá nhân là vi phạm đạo đức nghiêm trọng, trong bối cảnh các quyết định của Washington đang trực tiếp điều phối giá năng lượng toàn cầu.
Iran tố Thủ tướng Israel phá lệnh ngừng bắn vì sợ ngồi tù
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho rằng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đang tìm cách trì hoãn một thỏa thuận ngừng bắn, bởi kịch bản này có thể khiến ông đối mặt với nguy cơ bị truy tố và ngồi tù.
 |
| Bài đăng của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trên X. |
Ông Araghchi đồng thời kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump không “tự phá hủy” nền kinh tế Mỹ bằng cách để ông Netanyahu làm suy yếu các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột.
“Nếu Mỹ lựa chọn đánh đổi ổn định kinh tế để mặc cho Netanyahu phá hỏng con đường ngoại giao, đó sẽ là quyết định của họ. Chúng tôi cho rằng đó là lựa chọn thiếu khôn ngoan, nhưng vẫn sẵn sàng cho kịch bản này”, ông viết trên nền tảng X.
Lãnh tụ Iran lên tiếng
Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei tuyên bố việc quản lý eo biển Hormuz “chắc chắn sẽ bước sang một giai đoạn mới”, trong thông điệp được xem là dấu hiệu cho thấy Tehran đang chuẩn bị định hình lại cách kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này sau xung đột.
Trong tuyên bố công bố ngày 9/4, ông Mojtaba Khamenei đồng thời khẳng định Iran sẽ buộc bên tấn công phải chịu “trách nhiệm đầy đủ” đối với mọi thiệt hại do chiến tranh gây ra.
Phát biểu được đưa ra đúng thời điểm nhạy cảm, khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran vừa có hiệu lực và các cuộc đàm phán dự kiến khởi động tại Pakistan.
 |
| Ông Mojtaba Khamenei. Ảnh: AA |
Lãnh tụ Tối cao Iran nhấn mạnh giai đoạn hiện tại là sự tiếp nối con đường của cha ông, cố lãnh tụ Ali Khamenei, người thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel vào ngày 28/2.
Theo ông, Iran sẽ không để những bên gây hấn “thoát khỏi trừng phạt”, đồng thời sẽ yêu cầu bồi thường cho mọi thiệt hại, từ cơ sở hạ tầng đến “giá máu của các liệt sĩ” và hỗ trợ cho những người bị thương.
Ông Mojtaba Khamenei cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn, cho biết “tay chúng tôi đang đặt trên cò súng”, và bất kỳ sai lầm nào từ phía đối thủ cũng sẽ phải đối mặt với phản ứng mang tính quyết định.
Ông Trump nói Iran “làm rất tệ”
Tổng thống Mỹ đăng tải thêm một tuyên bố trên mạng xã hội, chỉ trích cách Iran xử lý việc cho phép dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz.
“Iran đang làm rất tệ, có thể nói là không đáng tin cậy, trong việc để dầu đi qua eo biển Hormuz”, ông Trump viết.
“Đó không phải là thỏa thuận mà chúng ta đã thống nhất!” ông nói thêm.
Ông Trump cảnh báo Iran
Trong bài đăng ngày 9/4 (giờ địa phương) trên nền tảng Truth Social, ông cho biết đã xuất hiện các báo cáo về việc Tehran thu phí quá cảnh, đồng thời nhấn mạnh “tốt nhất họ không nên làm điều đó, và nếu đang triển khai thì cần chấm dứt ngay lập tức”.
 |
| Tổng thống Trump trong một sự kiện với các binh sĩ Mỹ. Ảnh: Reuters |
Ở một thông điệp riêng biệt, không kèm theo giải thích chi tiết, ông Trump tiếp tục khẳng định dòng chảy dầu mỏ sẽ được khơi thông “dù có hay không có sự hợp tác của Iran”.
Đáng chú ý, trước đó nhà lãnh đạo Mỹ từng đề cập khả năng thành lập một liên doanh giữa Washington và Tehran nhằm thu phí tất cả tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Theo ông, đây có thể là giải pháp vừa đảm bảo an ninh tuyến hàng hải chiến lược, vừa kiểm soát các rủi ro từ các tác nhân khác.
“Chúng tôi đang cân nhắc mô hình liên doanh. Đây là cách để bảo vệ eo biển và duy trì an ninh trước nhiều mối đe dọa. Đó sẽ là một phương án rất đáng chú ý”, ông Trump phát biểu ngày 8/4 khi trả lời báo chí về quan điểm đối với kế hoạch thu phí của Iran.
Trước đó, người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Mỹ phản đối việc Iran đơn phương áp phí qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ý tưởng về một cơ chế phối hợp giữa hai nước trong vấn đề này sẽ được đưa ra thảo luận trong vòng hai tuần tới.
Quân đội Iran phủ nhận phóng tên lửa trong thời gian ngừng bắn
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran khẳng định các lực lượng vũ trang nước này “không tiến hành bất kỳ vụ phóng tên lửa nào nhằm vào bất kỳ quốc gia nào trong thời gian hiệu lực của lệnh ngừng bắn tính đến thời điểm hiện tại”. Thông tin được đưa ra trong tuyên bố đăng tải trên hãng tin Fars.
Động thái này nhằm phản hồi các báo cáo cho rằng một thiết bị bay không người lái đã gây thiệt hại tại một cơ sở của Vệ binh Quốc gia Kuwait.
IRGC nhấn mạnh, nếu những thông tin trên là xác thực, thì “không nghi ngờ gì đây là hành động của kẻ thù theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái hoặc Mỹ”. Đồng thời, lực lượng này khẳng định sẽ “công bố công khai và dứt khoát” nếu tiến hành bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào mục tiêu cụ thể.
Các cuộc đàm phán Mỹ - Iran tại Islamabad sắp bắt đầu
Phái đoàn Mỹ và Iran dự kiến gặp nhau tại Islamabad (Pakistan) ngày 10/4 cho vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên do Pakistan làm trung gian, với các cuộc thảo luận có thể kéo dài hai tuần. Phía Mỹ nhiều khả năng do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng đặc phái viên Steve Witkoff.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết mục tiêu là hướng tới “một thỏa thuận cuối cùng nhằm giải quyết mọi tranh chấp”. Tuy nhiên, Iran coi đây là sự tiếp diễn của xung đột dưới hình thức khác, khi lãnh tụ Mojtaba Khamenei nhấn mạnh các cuộc thương lượng diễn ra “trong sự hoàn toàn không tin tưởng đối với Mỹ”.
Cuộc chiến bắt đầu từ 28/2 đã khiến ít nhất 1.497 người thiệt mạng tại Liban và buộc khoảng 3,2 triệu người Iran phải rời bỏ nhà cửa, theo Liên Hợp Quốc. Giá dầu sau khi vượt 100 USD/thùng trong thời gian xung đột hiện đã hạ xuống khoảng 94 USD/thùng sau thông tin ngừng bắn.
Ngừng bắn mong manh, căng thẳng chưa hạ nhiệt
Thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran mở ra hy vọng hạ nhiệt căng thẳng, nhưng thực tế trên mặt đất cho thấy bức tranh phức tạp hơn nhiều. Những diễn biến quân sự rải rác, cùng các tuyên bố cứng rắn từ nhiều phía, khiến lệnh ngừng bắn này mang dáng dấp của một khoảng lặng tạm thời hơn là một bước ngoặt thực sự.
Các bất đồng cốt lõi vẫn còn nguyên, từ điều kiện kiểm soát eo biển Hormuz đến vai trò của các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Không bên nào thực sự lùi bước, và mọi tính toán đều đang được giữ ở trạng thái “chờ thời”.
Khoảng thời gian hai tuần vì thế giống như một “cửa sổ hẹp”, nơi ngoại giao được trao cơ hội cuối cùng. Nhưng nếu không đạt được tiến triển rõ ràng, chính khoảng lặng này có thể trở thành bước đệm cho một vòng leo thang mới.
Israel và Lebanon đàm phán ngừng bắn
Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cho biết đã đề xuất ngừng bắn với Israel, đồng thời khởi động các cuộc đàm phán trực tiếp giữa hai bên, đã được đưa ra và bước đầu nhận được “tín hiệu tích cực”.
Ông nhấn mạnh: “Giải pháp duy nhất cho tình hình hiện nay tại Lebanon là đạt được một lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon”.
Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố đã chỉ đạo bắt đầu các cuộc đàm phán trực tiếp với Lebanon “sớm nhất có thể”, sau khi nhận được những đề nghị từ phía Beirut.
Trước đó, dù Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn, các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon vẫn tiếp diễn. Nguyên nhân được cho là xuất phát từ bất đồng liên quan đến việc liệu Lebanon có nằm trong phạm vi của thỏa thuận này hay không.
8 tàu nước ngoài đã đi qua Hormuz
Lần đầu tiên kể từ khi lệnh ngừng bắn được thiết lập, hai tàu chở dầu không mang quốc tịch Iran đã được công ty theo dõi hàng hải toàn cầu Kpler ghi nhận đi qua eo biển Hormuz. Theo dữ liệu tàu công khai, hai tàu này treo cờ Palau và Gabon.
Tàu MSG treo cờ Gabon đã di chuyển qua eo biển Hormuz, mang theo khoảng 7.000 tấn dầu của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), và đang trên đường tới Aegis Pipavav, Ấn Độ.
 |
| Tàu chở dầu di chuyển qua eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters |
Ngoài ra, đã có tổng cộng 8 tàu chở hàng rời, chuyên vận chuyển hàng khô, đi qua tuyến hàng hải trọng yếu này kể từ khi lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần được công bố. Tuy nhiên, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển vẫn ở mức rất thấp.
Làm tăng thêm sự mơ hồ về tình trạng thực tế của tuyến đường, Kpler sau đó cho biết hai tàu chở dầu không thuộc Iran vừa đi qua eo biển Hormuz thực chất có liên hệ với các thực thể bị trừng phạt gắn với Iran.
Cựu Ngoại trưởng Iran thiệt mạng sau đòn ám sát của Mỹ-Israel
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đưa tin ông Kamal Kharrazi, Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Iran, đã qua đời do vết thương nặng sau các đợt không kích của Mỹ và Israel trong thời gian xung đột.
 |
| Ông Kamal Kharrazi, Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Iran. Ảnh: Reuters. |
Trước đó một tuần, truyền thông cho biết ông Kharrazi - từng giữ cương vị Ngoại trưởng Iran - bị thương nghiêm trọng trong một vụ ám sát được cho là có chủ đích. Vụ tấn công này cũng khiến vợ ông thiệt mạng.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
