Trẻ ăn nhiều vẫn thấp còi vì thiếu những chất này

Trẻ ăn nhiều vẫn thấp còi vì thiếu vi chất. Ảnh: Gulf News.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Bùi Thị Dung Nhi, Phòng khám Dinh dưỡng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), suy dinh dưỡng thấp còi là tình trạng trẻ có chiều cao theo tuổi thấp hơn so với chuẩn của trẻ cùng độ tuổi và giới tính.

Hiện nay, việc đánh giá tình trạng dinh dưỡng trẻ em dựa trên chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2006. Suy dinh dưỡng thấp còi là thể suy dinh dưỡng mạn tính, phản ánh tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài hoặc trẻ bị nhiễm khuẩn lặp đi lặp lại trong thời gian dài.

Theo số liệu của Viện Dinh dưỡng năm 2020, tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em Việt Nam ở mức xấp xỉ 20%, tương đương cứ 5 trẻ dưới 5 tuổi thì có một trẻ bị thấp còi.

Bác sĩ Dung Nhi cho biết nhiều phụ huynh nghĩ rằng chỉ cần cho trẻ ăn nhiều là đủ để phát triển chiều cao. Tuy nhiên, chế độ ăn đầy đủ về số lượng chưa chắc đã đáp ứng được nhu cầu phát triển nếu thiếu cân đối dưỡng chất.

“Trong khẩu phần ăn của trẻ cần đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm gồm chất bột đường, chất đạm, chất béo và rau củ quả với tỷ lệ hài hòa”, bác sĩ Nhi nói.

Theo bác sĩ Nhi, nhiều trẻ thấp còi do thiếu chất đạm, chất béo, vi chất dinh dưỡng hoặc chế độ ăn nghèo dinh dưỡng kéo dài. Ngoài ra, trẻ dưới 2 tuổi không được bú mẹ đầy đủ hoặc trẻ lớn không được bổ sung sữa phù hợp cũng có nguy cơ chậm tăng trưởng chiều cao.

Bên cạnh chế độ ăn, trẻ thường xuyên mắc bệnh trong hai năm đầu đời cũng là nguyên nhân quan trọng gây thấp còi. Các bệnh như tiêu chảy, viêm phổi, sởi tái đi tái lại nhiều lần có thể khiến trẻ biếng ăn, nôn trớ, giảm hấp thu dưỡng chất.

Một nghiên cứu tại Brazil cho thấy nếu trong hai năm đầu đời trẻ trung bình mắc khoảng 7 đợt tiêu chảy, đến năm 7 tuổi chiều cao có thể thấp hơn khoảng 3,6 cm so với trẻ không mắc bệnh.

Ngoài ra, trẻ sinh non, nhẹ cân dưới 2.500 gram hoặc suy dinh dưỡng bào thai cũng có nguy cơ thấp còi cao hơn. Nguyên nhân thường liên quan đến việc người mẹ thiếu dinh dưỡng hoặc mắc bệnh trong thai kỳ, khiến thai nhi chậm phát triển trong tử cung.

Yếu tố di truyền cũng ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ. Nếu bố mẹ có vóc dáng thấp, con cái cũng có nguy cơ thấp còi cao hơn. Tuy nhiên, theo bác sĩ Dung Nhi, di truyền chỉ quyết định tiềm năng tăng trưởng, còn dinh dưỡng và môi trường sống mới là yếu tố quan trọng giúp trẻ phát triển tối đa chiều cao.

Suy dinh dưỡng thấp còi cũng thường gặp ở trẻ sống trong gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn, đông con hoặc thiếu điều kiện chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng đầy đủ.