Thương vụ xuất bản hàng triệu USD sụp đổ vì nghi dùng AI

Theo AOL, ngành xuất bản quốc tế vừa chấn động trước tin tức một cuốn tiểu thuyết đầu tay, vốn được mua với giá hơn 2 triệu USD, đã bị hủy phát hành do nghi ngờ có sự can thiệp của AI.

Theo thông tin mà The Bookseller nắm được, một cuốn "tiểu thuyết trinh thám ly kỳ pha các yếu tố hài hước đen tối" đã nhận được lời đề nghị xuất bản trị giá hơn 2 triệu USD từ Minotaur, một thương hiệu con thuộc St Martin’s Press (chi nhánh của Macmillan Mỹ). Theo kế hoạch ban đầu, cuốn sách sẽ được phát hành như một tác phẩm chủ lực của họ vào năm 2028.

Trang Deadline tiết lộ tên cuốn sách là Call Me, I’ll Hide the Body. The Guardian tiết lộ tên tác giả là Jerry Falade.

Minotaur đã giành được quyền xuất bản sau cuộc đấu giá bản quyền có sự tham gia của 14 bên. Cuộc đấu giá do người đại diện văn học của tác giả là Marc Gerald, thuộc công ty Europa Content, dàn xếp.

Một người đại diện khác tại thị trường Anh là Sandy Hodgman, thuộc công ty Hodgman Literary, cũng nhận được khá nhiều lời đề nghị trị giá hàng trăm nghìn USD sau một cuộc đấu thầu cạnh tranh tại đây.

Tuy nhiên, ba tuần trước đó, khi quá trình gửi bản thảo cho các nhà xuất bản đang diễn ra, một biên tập viên đã bày tỏ lo ngại rằng cuốn sách "có dấu hiệu cho thấy có thể đã sử dụng AI".

Gerald đã phản hồi lúc đó rằng: "Chúng tôi đã cùng tác giả rà soát bản thảo cực kỳ chi tiết, thảo luận về trách nhiệm của người viết và cuối cùng vẫn tiếp tục quy trình gửi bản thảo".

Gerald cho biết Europa không sử dụng bất kỳ phần mềm nhận diện AI nào để kiểm tra bản thảo: "Tác giả rất minh bạch và đáng tin cậy. Hơn nữa, công nghệ hiện tại cũng chưa đủ độ tin cậy để chúng tôi có thể dựa vào đó".

Tuy nhiên, quá trình xác thực cuốn sách vẫn tiếp tục và sau một cuộc họp vào ngày 29/7, kết luận về sự minh bạch của cuốn sách đã thay đổi. Công ty đại diện đã quyết định "chấm dứt hợp tác, vì chúng tôi cần sự tin tưởng tuyệt đối", Gerald nói.

Một email từ công ty đại diện gửi tới các nhà xuất bản tham gia đấu thầu có đoạn: "Vấn đề này đặt ra nhiều câu hỏi về quyền tác giả và tác động của AI đối với ngành xuất bản, nhưng đó là chuyện của một dịp khác. Chúng tôi rất tiếc khi sự hào hứng ban đầu lại dẫn đến kết cục này và xin gửi lời xin lỗi tới các đối tác xuất bản".

Các nguồn tin trong ngành xuất bản tiết lộ với tờ Publishers Lunch rằng những người từng đọc bản thảo cho rằng cuốn sách mang "nhiều dấu hiệu đặc trưng của AI, như các phép ẩn dụ thiếu tự nhiên và văn phong tẻ nhạt, thiếu điểm nhấn".

Phản ứng của tác giả

Trước tình huống này, tác giả chia sẻ với tờ The Bookseller: "Cốt truyện, nhân vật, bối cảnh, sự hài hước, cấu trúc và giọng văn đều là của chính tôi. Tôi có các bản thảo được ghi lại theo mốc thời gian, các ghi chú viết tay và tin nhắn WhatsApp có ngày tháng cụ thể để chứng minh quá trình phát triển cuốn sách.

Tôi cũng lo ngại việc các chỉ số từ phần mềm phát hiện AI đang bị coi là bằng chứng xác thực cuối cùng. Tôi đã thử nghiệm các đoạn văn từ những cuốn sách xuất bản năm 2012 và 2017, và phần mềm xếp loại chúng là có tới 98-99% khả năng do AI tạo ra, mặc dù chúng được viết từ trước khi công nghệ AI tạo sinh trở nên phổ biến.

Chỉ trong vòng 6 giờ sau khi thông tin lan truyền, tôi đã mất đi các cơ hội hợp tác tại Mỹ, Anh, cũng như các cơ hội chuyển ngữ và chuyển thể sang phim ảnh, mà không có cơ hội thích đáng nào để giải thích về quy trình sáng tác của mình", tác giả cho biết.

Lập trường của tác giả cũng nhận được sự ủng hộ của một số tiếng nói trong ngành. Một biên tập viên, người từng tham gia đấu thầu cuốn tiểu thuyết này, nói: "Tôi đã đọc toàn bộ bản thảo và nhận thấy nó mắc phải những lỗi tương tự các tiểu thuyết đầu tay khác mà tôi từng mua bản quyền: Vấn đề về nhịp độ, lối viết còn vụng về, hay đôi chỗ dùng phép ẩn dụ có phần gượng ép. Tuy nhiên, không có dấu hiệu nào cho thấy cuốn sách do AI viết. Các đồng nghiệp của tôi ở bộ phận kinh doanh, tiếp thị và truyền thông, những người cũng đọc bản thảo cùng tôi, cũng có chung nhận định như vậy".

Câu hỏi về quyền tác giả trong kỷ nguyên AI

Dù còn nhiều yếu tố chưa rõ ràng, phía công ty đại diện có lý do để lo ngại. Vấn đề nằm ở chỗ: Các nhà xuất bản và công ty điện ảnh (khi chuyển thể phim) có thể sẽ không đăng ký được bản quyền hoặc không xác lập được chuỗi quyền sở hữu rõ ràng nếu tác phẩm có chứa các yếu tố AI. Nguyên nhân là nội dung AI về cơ bản chỉ là sự tổng hợp từ nhiều tác phẩm khác đã được bảo hộ bản quyền.

Có lẽ khi công nghệ càng phát triển, cách sáng tạo truyền thống lại càng trở nên quan trọng. Ảnh: AOL.

Việc khai thác lại một tác phẩm kinh điển như The Odyssey là một quá trình dễ dàng về thủ tục, nhưng với một tác phẩm mới toanh mà vấn đề bản quyền lại đang rối ren, phức tạp thì lại là chuyện hoàn toàn khác.

Sau sự cố hiện tại, số phận của Call Me, I’ll Hide the Body trở nên bất định. Sẽ rất khó để vực dậy đà phát triển của dự án, ngay cả khi có những cam kết chắc chắn rằng tác giả đã tự mình viết toàn bộ tác phẩm mà không có sự hỗ trợ từ AI.

Theo Deadline, đây sẽ là bài học quan trọng cho các nhà văn đang khao khát trở thành những tác giả tên tuổi và có giá trị thương mại cao. Bài học đó là: hãy tránh xa AI ra.