|
|
Tổng thống Donald Trump trong buổi phát biểu về kinh tế tại Iowa, Mỹ. Ảnh: Reuters. |
Trong suốt các bài phát biểu kinh tế gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục khẳng định ông đã "đánh bại" lạm phát và đưa giá cả đi xuống, coi đây là một trong những thành tựu trung tâm của nhiệm kỳ. Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt thực tế vẫn tiếp tục bào mòn thu nhập của hàng triệu hộ gia đình Mỹ trong khi các dữ liệu kinh tế cũng không ủng hộ những tuyên bố lạc quan của ông Trump, theo rà soát của Reuters.
Kể từ tháng 12/2025, trong 5 bài phát biểu tập trung vào kinh tế, ông Trump nhắc lại tuyên bố lạm phát đã được kiểm soát hoặc "giảm mạnh" gần 20 lần, đồng thời nói rằng giá cả đang đi xuống gần 30 lần.
Phần còn lại của các bài phát biểu lại dành cho nhiều chủ đề không liên quan trực tiếp đến kinh tế, từ nhập cư trái phép, đối ngoại cho đến các công kích cá nhân và thuyết âm mưu bầu cử.
Thực tế, lạm phát tại Mỹ trong năm qua vẫn dao động quanh mức gần 3%. Dù đã thấp hơn giai đoạn đỉnh điểm sau đại dịch, mức này vẫn đủ cao để duy trì áp lực lên ngân sách hộ gia đình. Bên cạnh đó, giá nhiều mặt hàng thiết yếu tiếp tục tăng. Theo dữ liệu Reuters dẫn lại, giá thịt bò xay tăng khoảng 18% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá cà phê xay tăng tới gần 30%.
Với nhiều hộ gia đình, cảm nhận về chi phí sinh hoạt không hề phù hợp với thông điệp "giá cả đang giảm" mà tổng thống liên tục nhấn mạnh.
Các chiến lược gia đảng Cộng hòa cảnh báo rằng thông điệp trái chiều của ông Trump về vấn đề được cử tri quan tâm hàng đầu - chi phí sinh hoạt - có thể tạo ra rủi ro chính trị trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, khi quyền kiểm soát Quốc hội sẽ được quyết định. Nhiều cuộc thăm dò cho thấy cử tri Mỹ vẫn không hài lòng với cách Nhà Trắng xử lý các vấn đề kinh tế.
"Ông ấy không thể tiếp tục đưa ra những tuyên bố rõ ràng là không phù hợp với thực tế, đặc biệt khi điều đó gây bất lợi cho các ứng viên Cộng hòa tại những khu vực cạnh tranh gay gắt", một chiến lược gia đảng này nhận định. Theo họ, việc tổng thống nói quá nhiều thông điệp ngoài lề có nguy cơ làm loãng lập luận kinh tế vốn được xem là trụ cột trong chiến dịch vận động.
Phân tích của Reuters cho thấy trong khoảng 5 giờ diễn thuyết được rà soát, ông Trump dành gần 2 giờ để nói về hơn 20 chủ đề khác nhau không liên quan trực tiếp đến lạm phát hay giá cả.
Khi đang đề cập đến kinh tế, ông thường xuyên chuyển chủ đề đột ngột sang nhập cư, đối ngoại, NATO, chiến sự Ukraine, Iran, Venezuela, hay các cuộc tấn công nhằm vào đối thủ chính trị và truyền thông.
Một số phát ngôn gây tranh cãi, như việc chỉ trích cộng đồng người Mỹ gốc Somalia hoặc công kích nữ nghị sĩ Ilhan Omar - một gương mặt Dân chủ nổi bật và là người thường xuyên phản đối chính sách nhập cư của ông - đã làm dấy lên phản ứng mạnh từ các tổ chức bảo vệ quyền dân sự. Bản thân bà Omar từng cho biết những phát ngôn như vậy khiến các mối đe dọa nhằm vào bà gia tăng.
Dù vậy, về mặt số liệu, chính quyền ông Trump có cơ sở để nói rằng lạm phát đã hạ nhiệt so với trước. Tỷ lệ lạm phát đã giảm từ khoảng 3% xuống gần 2,7% kể từ khi ông nhậm chức.
Tuy nhiên, các nhà kinh tế nhấn mạnh rằng lạm phát giảm không có nghĩa là giá cả giảm, mà chỉ là tốc độ tăng giá chậm lại. Trong năm 2025, chi phí thực phẩm vẫn tăng hơn 3%, trong khi thu nhập theo giờ trung bình chỉ tăng khoảng 1,1%. Tỷ lệ thất nghiệp cũng nhích lên 4,4%, cao hơn so với thời điểm đầu nhiệm kỳ của ông Trump.
Tổng thống Mỹ cho hay một số mặt hàng như trứng và xăng đã giảm giá. Giá trứng giảm khoảng 21% so với cùng kỳ năm trước, còn giá xăng thấp hơn khoảng 4% so với đầu năm 2025. Tuy nhiên, chi phí cho một giỏ hàng hóa trung bình vẫn tiếp tục tăng, với cà phê, thịt bò và một số loại trái cây là những mặt hàng chịu áp lực giá rõ rệt.
Ông Trump cũng đưa ra nhiều giải pháp nhằm giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt, bao gồm các gói cắt giảm thuế đã có hiệu lực, đề xuất xóa thuế đối với tiền tip, làm thêm giờ và trợ cấp an sinh xã hội, kế hoạch hạ lãi suất thế chấp, giảm giá nhà ở, cũng như đàm phán với các công ty bảo hiểm để hạ giá thuốc.
Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế cho rằng phần lớn các biện pháp này khó tạo ra tác động đáng kể trong ngắn hạn, trước thời điểm bầu cử tháng 11. Một số đề xuất, như việc áp trần lãi suất thẻ tín dụng, thậm chí có thể gây tác dụng ngược khi hạn chế khả năng tiếp cận tín dụng của các hộ thu nhập thấp.
Theo khảo sát Reuters/Ipsos cuối tháng 1, chỉ khoảng 35% người Mỹ tán thành cách ông Trump điều hành nền kinh tế, tăng nhẹ so với tháng trước nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức 42% khi ông mới nhậm chức.
Các cựu quan chức kinh tế nhận định ông Trump đang đối mặt với nguy cơ lặp lại sai lầm mà chính quyền ông Joe Biden từng mắc phải: Nhấn mạnh các chỉ số kinh tế tích cực trong khi không thừa nhận đầy đủ cảm nhận tiêu cực của người dân về giá cả. Chiến lược này từng khiến đảng Dân chủ phải trả giá trong những kỳ bầu cử trước.
"Nỗi đau kinh tế của cử tri là điều mà bất kỳ tổng thống nào cũng cần thừa nhận và chia sẻ, đặc biệt trong một năm bầu cử", một cựu quan chức nhận định.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
