Thói quen mua sắm của người tiêu dùng đã thay đổi

Chia sẻ tại họp báo giới thiệu Lễ công bố, trao chứng nhận HVNCLC 2026 và chuỗi hoạt động kỷ niệm 30 năm của chương trình do Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) tổ chức ngày 24/3, ông Nguyễn Văn Phượng, Trưởng ban Điều tra Người tiêu dùng của Hiệp hội cho biết thông qua báo cáo kết quả khảo sát người tiêu dùng bình chọn HVNCLC 2026, trong ngành thực phẩm, các yếu tố được ưu tiên hàng đầu là an toàn, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận chất lượng. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá rẻ, mà chuyển sang lựa chọn dựa trên "giá trị thực và sự an tâm".

Ở nhóm phi thực phẩm, tiêu chí lựa chọn là an toàn, hiệu quả và độ bền. Điều này cho thấy người tiêu dùng ngày càng thực tế hơn trong các quyết định mua sắm.

Ông Nguyễn Văn Phượng, Trưởng ban Điều tra Người tiêu dùng của Hiệp hội phát biểu tại sự kiện. Ảnh: BTC.

Đáng chú ý, niềm tin cá nhân và khuyến nghị từ người thân hiện có ảnh hưởng lớn hơn quảng cáo đại chúng, trong khi các kênh online ngày càng trở thành kênh tham khảo quan trọng.

Ngoài ra, thị trường bán lẻ đang cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt sang mô hình đa kênh. Siêu thị và trung tâm thương mại chiếm tỷ trọng lớn nhất, trong khi thương mại điện tử đã đạt mức hơn 24% và tiếp tục tăng trưởng. Người tiêu dùng ngày càng linh hoạt trong việc lựa chọn kênh mua, kết hợp giữa online và offline tùy theo nhu cầu.

Cũng tại sự kiện, ông Phượng chỉ ra rằng trong danh sách các doanh nghiệp đạt danh hiệu HVNCLC, ngành thực phẩm chế biến và hàng tiêu dùng nhanh tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, trong đó khu vực Đông Nam Bộ vẫn là vùng có số lượng doanh nghiệp cao nhất, chiếm hơn một nửa tổng số doanh nghiệp đạt chuẩn.

Tuy nhiên, theo ông Phượng, điều đáng chú ý nằm ở sự đa dạng của doanh nghiệp tham gia. "Không chỉ doanh nghiệp lớn, nhiều doanh nghiệp địa phương quy mô nhỏ vẫn đạt danh hiệu nhờ xây dựng được uy tín thị trường", ông nói. Điều này cho thấy niềm tin của người tiêu dùng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào quy mô, mà dựa nhiều hơn vào trải nghiệm sản phẩm và mức độ ổn định trong chất lượng.

Một điểm đáng lưu ý khác trong báo cáo nằm ở mức độ phủ thị trường. Chỉ khoảng 60,9% doanh nghiệp đạt HVNCLC có độ phủ toàn quốc, trong khi gần 40% vẫn hoạt động theo chiến lược vùng. Yếu tố này cũng phản ánh dư địa mở rộng thị trường nội địa vẫn còn lớn, đặc biệt ở các khu vực ngoài trung tâm kinh tế.

Trong số 581 doanh nghiệp đạt HVNCLC 2026, nhóm 28 doanh nghiệp duy trì danh hiệu suốt 30 năm được xem là biểu tượng của năng lực nội sinh của khu vực sản xuất Việt Nam.

Các doanh nghiệp này có một số đặc điểm chung: chất lượng sản phẩm ổn định, thương hiệu gắn bó nhiều thế hệ, thị trường nội địa vững chắc và từng bước mở rộng ra quốc tế. Nhiều doanh nghiệp thậm chí đã xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Ở chiều ngược lại, 42 doanh nghiệp lần đầu đạt danh hiệu HVNCLC, tập trung vào sản phẩm hữu cơ, sinh học, tích hợp ESG, đầu tư vận hành đa kênh và minh bạch thông tin. Sự xuất hiện của nhóm này cho thấy một xu hướng chuyên nghiệp hóa mạnh mẽ của doanh nghiệp Việt, trong đó niềm tin thị trường trở thành một yếu tố cạnh tranh không kém năng lực sản xuất.

Cũng tại sự kiện, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội HVNCLC, nhìn nhận sau 3 thập niên, ngoài việc phản ánh niềm tin của người tiêu dùng đối với hàng Việt, chương trình HVNCLC đã có bước chuyển rõ nét trong năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt. Cụ thể, từ chỗ tập trung giữ thị phần nội địa, nhiều doanh nghiệp đã từng bước nâng chuẩn sản xuất, đổi mới công nghệ, hoàn thiện quản trị để mở rộng xuất khẩu sang các thị trường khó tính.