Thoát khỏi 'chiếc bẫy' hạnh phúc của người trẻ hiện đại

Ngày nay, chỉ với một chiếc điện thoại, con người có thể chia sẻ niềm vui với nghìn người. Thế nhưng, càng có nhiều kết nối, người trẻ càng thấy áp lực, cô đơn và hoài nghi. Mạng xã hội biến hạnh phúc thành chuẩn mực dễ nhìn, nhưng lại khó với tới.

Từ đó, nhiều người trẻ bắt đầu bước vào một cuộc đua âm thầm. Họ so sánh tốc độ thăng tiến của mình với người khác, đo giá trị bản thân bằng thành tựu đạt được hoặc cảm thấy thất bại khi cuộc sống không giống những gì nhìn thấy trên màn hình. Điều đáng lo ngại là ngay cả khi đạt được những mục tiêu từng mong muốn, cảm giác hài lòng vẫn nhanh chóng biến mất.

Càng có nhiều kết nối, người trẻ càng thấy áp lực, cô đơn và hoài nghi. Ảnh minh họa: Magnific.

Các nhà tâm lý học gọi đây là hiện tượng "vòng xoáy khoái lạc" (hedonic treadmill) - xu hướng con người nhanh chóng thích nghi với những điều tốt đẹp đã đạt được và tiếp tục theo đuổi những mục tiêu mới. Vì vậy, nếu đặt toàn bộ hạnh phúc vào thành công bên ngoài, con người rất dễ rơi vào vòng lặp không có điểm dừng: luôn cố gắng nhiều hơn nhưng hiếm khi cảm thấy đủ.

Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở việc theo đuổi thành công. Khát vọng phát triển bản thân là một phần quan trọng của cuộc sống. Điều cần thay đổi là cách mỗi người xác định điều gì thực sự có ý nghĩa với mình. Một mục tiêu xuất phát từ giá trị cá nhân có thể mang lại động lực, nhưng một mục tiêu chỉ để đáp ứng kỳ vọng của người khác lại dễ trở thành gánh nặng.

Theo hướng tiếp cận của tâm lý học hiện đại, hạnh phúc không phải là trạng thái luôn vui vẻ hay loại bỏ hoàn toàn những cảm xúc tiêu cực. Đó là khả năng hiểu bản thân, điều chỉnh suy nghĩ và xây dựng mối quan hệ lành mạnh với chính cảm xúc của mình.

Đây cũng là nội dung mà bác sĩ tâm lý lâm sàng Emma Hepburn chia sẻ qua hai cuốn sách Khai mở cảm xúc và Khai mở hạnh phúc. Thay vì đưa ra những lời khuyên tích cực đơn giản, tác giả tập trung giải thích cách bộ não tạo ra cảm xúc, hình thành niềm tin và duy trì những thói quen suy nghĩ ảnh hưởng đến cách chúng ta nhìn nhận bản thân.

Bộ sách Khai mở cảm xúc và Khai mở hạnh phúc.

Trong Khai mở cảm xúc, Emma Hepburn giúp người đọc nhận diện và hiểu rõ hơn những cảm xúc thường bị xem là tiêu cực như lo lắng, thất vọng hay sợ hãi. Theo tác giả, cảm xúc không phải thứ cần loại bỏ mà là những tín hiệu giúp con người hiểu nhu cầu, giới hạn và mong muốn của chính mình.

Trong khi đó, Khai mở hạnh phúc mở ra góc nhìn rằng hạnh phúc không phải một điểm đến chỉ xuất hiện sau khi con người đạt đủ thành công, mà là một năng lực có thể được rèn luyện mỗi ngày.

Những thay đổi nhỏ trong cách suy nghĩ, cách nhìn nhận bản thân và cách kết nối với người khác có thể tạo nên sự khác biệt lâu dài đối với sức khỏe tinh thần.

Điều quan trọng nhất mà người trẻ cần nhận ra có lẽ không phải là tìm kiếm một công thức để có cuộc sống giống người khác, mà là học cách xây dựng một định nghĩa hạnh phúc phù hợp với chính mình. Bởi mỗi người có một hoàn cảnh, một giá trị và một nhịp sống riêng.

Trong một xã hội nơi việc so sánh ngày càng dễ dàng, khả năng lắng nghe bản thân trở thành một kỹ năng quan trọng. Khi không còn chạy theo những khuôn mẫu hạnh phúc được tạo ra từ bên ngoài, con người mới có thể tìm thấy sự bình yên từ bên trong - nơi hạnh phúc không còn là thứ phải chứng minh với người khác, mà là cảm nhận được trong chính cuộc sống mình đang có.