Thị trường ra sao khi phim lậu bị xóa sổ

Đầu tháng 7, thông tin Bộ Công an vừa khởi tố nhiều bị can về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và rửa tiền trong đường dây đăng lậu hơn 26.000 bộ phim thu hút sự quan tâm của dư luận. Theo cơ quan điều tra, từ năm 2020 đến tháng 4/2026, các đối tượng đã tạo lập hơn 100 trang web, đăng tải trái phép hơn 26.000 bộ phim không có bản quyền hoặc chưa được chủ sở hữu cho phép.

Trước đó, trong đợt cao điểm xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc, chỉ trong vòng 1 tháng, lực lượng chức năng trên cả nước cũng đã chặn truy cập 1.073 trang website vi phạm, trong đó có 263 website phim lậu, 612 website truyền hình trái phép.

Đây đều được xem là những dấu mốc đáng chú ý trong nỗ lực siết chặt bảo vệ bản quyền trên môi trường số.

Khoảng trống khi web phim lậu bị xóa sổ

Trong nhiều năm, website phim lậu đã trở thành một phần quen thuộc trong thói quen tiêu dùng giải trí của một bộ phận không nhỏ khán giả Việt. Chỉ với vài thao tác tìm kiếm đơn giản trên Internet, người dùng có thể tiếp cận hàng nghìn bộ phim điện ảnh, series truyền hình và chương trình giải trí trong nước lẫn quốc tế mà không phải trả bất kỳ một khoản chi phí nào. Nhiều nội dung thậm chí xuất hiện ở website lậu chỉ sau thời gian ngắn phát hành trên các nền tảng có bản quyền.

Hồi cuối năm 2025, câu chuyện một fanpage của hệ thống rạp chiếu phim lớn nhất nhì Việt Nam phải năn nỉ một trang web lậu từng trở thành đề tài bàn tán khắp mạng xã hội. Khi ấy, một phim hoạt hình nổi tiếng của nước ngoài trước khi được mua bản quyền về chiếu tại rạp Việt đã bị phát tán trên trang phim lậu, với chất lượng hình ảnh cao, có cả phiên bản lồng tiếng lẫn phụ đề cho người xem lựa chọn. Để doanh thu phòng vé không bị ảnh hưởng, fanpage nhà rạp phải vào để lại bình luận trong fanpage phim lậu, xin tạm ẩn phim và sau đó nhận được sự đồng ý.

Cuộc trò chuyện giữa hai fanpage sau đó viral, khiến nhiều dân mạng không khỏi bật cười khi một đơn vị nắm bản quyền lại chịu cảnh “kèo dưới” trước web phim lậu.

Nhiều website đăng tải phim lậu đã bị xóa sổ.

Nhìn rộng hơn, sự phổ biến của các website lậu những năm qua đặt ra thách thức khổng lồ với toàn bộ ngành công nghiệp sản xuất, phát hành phim. Mỗi lượt xem trên nền tảng vi phạm đồng nghĩa với một lần "cuỗm" mất doanh thu của đơn vị sở hữu bản quyền. Điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hồi vốn của nhà sản xuất, giá trị khai thác sau khi tác phẩm ra mắt, doanh thu của các nền tảng phát hành trực tuyến cũng như động lực đầu tư vào các dự án mới.

Việc Bộ Công an triệt phá đường dây website phim lậu vì thế được nhiều người trong ngành xem là tín hiệu tích cực đối với môi trường kinh doanh nội dung số. Trước mắt, những nền tảng phát hành hợp pháp có thể là nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất khi người dùng không còn dễ dàng tiếp cận nguồn phim vi phạm như trước. Đây cũng là cơ hội để các đơn vị khai thác bản quyền gia tăng giá trị của kho nội dung đã đầu tư, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động mua bán và phân phối bản quyền trong tương lai.

Về phía các nhà sản xuất, thị trường bản quyền được bảo vệ tốt hơn đồng nghĩa với việc mỗi tác phẩm phim ảnh có thêm cơ hội khai thác tiềm năng thương mại ở giai đoạn hậu phát hành.

'Không có chuyện triệt phá web lậu hôm nay, ngày mai phòng vé và OTT tăng vọt'

Trao đổi với Tri Thức - Znews, Thạc sĩ Trần Minh Ngân - giảng viên khoa Nghệ thuật, Sân khấu & Điện ảnh của Đại học Văn Lang, việc triệt phá các website phim lậu sẽ để lại tác động mạnh tới bức tranh thị trường. Trong nhiều năm, phim lậu tồn tại như một “vùng xám” khiến nhà sản xuất, nhà phát hành và các nền tảng streaming hợp pháp luôn ở thế bất lợi. Khi cơ quan chức năng xử lý mạnh tay, thông điệp được đưa ra rất rõ ràng: Bản quyền không còn là “khẩu hiệu”, mà là tài sản được bảo vệ một cách nghiêm túc.

Theo ông Ngân, thay đổi rõ rệt của thị trường giai đoạn này nằm ở dòng tiền. “Với điện ảnh, đặc biệt là các phim Việt tầm trung hoặc phim không có chiến dịch marketing quá lớn, việc bị phát tán sớm trên các nền tảng lậu có thể làm suy yếu đáng kể doanh thu hậu rạp và giá trị khai thác vòng đời tác phẩm. Với streaming, ảnh hưởng còn trực diện hơn, vì website lậu là đối thủ thay thế gần như trực tiếp cho mô hình thuê bao trả phí. Vậy nên thời gian tới, sau khi loạt website lậu bị xóa sổ, bức tranh thị trường sẽ có sự thay đổi”, chuyên gia chia sẻ.

Website phim lậu bị triệt phá không đồng nghĩa với doanh thu phòng vé phim hay lượng khán giả trả phí cho các nền tảng OTT lập tức tăng lên.

Tuy nhiên, suốt một thời gian dài, một bộ phận không nhỏ khán giả Việt hình thành thói quen xem phim trên các website lậu. Trước câu hỏi về việc liệu xử lý mạnh tay các nền tảng vi phạm có đủ sức thay đổi hành vi này, Thạc sĩ Trần Minh Ngân cho rằng cần nhìn nhận tỉnh táo: thói quen xem lậu không chỉ là vấn đề pháp lý, mà còn là vấn đề hành vi tiêu dùng. Một bộ phận khán giả Việt đã quen với tâm lý “nội dung trên mạng phải miễn phí”. Thói quen đó được nuôi dưỡng suốt nhiều năm bởi hai yếu tố: một là nguồn lậu quá dễ tiếp cận, hai là dịch vụ hợp pháp có lúc chưa đủ thuận tiện, chưa đủ phong phú hoặc chưa phù hợp với hầu bao của khán giả.

“Xử lý mạnh tay là điều kiện cần, nhưng chưa phải điều kiện đủ. Nó làm tăng chi phí và độ bất tiện của hành vi vi phạm: khó tìm hơn, hay bị chặn hơn, rủi ro hơn, chất lượng xem không ổn định hơn. Điều đó chắc chắn sẽ đẩy một bộ phận khán giả sang hệ sinh thái hợp pháp. Nhưng sẽ có một bộ phận khác không lập tức trở thành khách hàng trả phí. Họ có thể đơn giản là chuyển sang xem clip ngắn, nội dung miễn phí có quảng cáo, hoặc các hình thức giải trí khác. Nói cách khác, không có chuyện ‘triệt phá web lậu hôm nay, ngày mai phòng vé và OTT cùng tăng vọt’. Sự thay đổi, nếu có, sẽ là quá trình dịch chuyển dần dần”, ông Ngân nhận định.

Chuyên gia dự đoán tác động tích cực của việc triệt phá website phim lậu sẽ diễn ra theo trình tự. Trước hết, streaming hợp pháp có khả năng hưởng lợi sớm hơn, vì đây là hành vi thay thế gần nhất. Khi nguồn lậu bị co hẹp, những người có nhu cầu xem phim tại nhà sẽ cân nhắc bỏ tiền nếu gói dịch vụ hợp lý, thanh toán thuận tiện, thư viện nội dung đủ hấp dẫn. Tiếp theo, rạp chiếu cũng có thể hưởng lợi, nhưng mức tăng sẽ không đồng đều. Những phim sự kiện, phim gia đình, phim có trải nghiệm màn ảnh lớn hoặc hiệu ứng xã hội mạnh sẽ hưởng lợi rõ hơn. Còn với những phim yếu về truyền thông hoặc không tạo được cảm giác “đáng ra rạp”, việc chặn website lậu hầu như không có nhiều ảnh hưởng tới thành tích phòng vé.

Theo ông Ngân, nếu tình trạng vi phạm bản quyền tiếp tục được kiểm soát hiệu quả trong những năm tới, điều thay đổi không chỉ là vấn đề doanh thu, mà là cấu trúc kinh tế của cả ngành.

Cụ thể, trước hết, nó giúp tăng niềm tin đầu tư. Nhà đầu tư bỏ vốn vào điện ảnh hay nội dung dài tập luôn nhìn vào khả năng thu hồi vốn. Nếu tài sản vừa phát hành đã bị phát tán tràn lan, mọi mô hình tài chính đều bị phá vỡ. Nhưng nếu bản quyền được bảo vệ tốt hơn, nhà sản xuất sẽ mạnh dạn trong việc đầu tư dài hơi, nâng chất lượng kỹ thuật, kéo dài thời gian phát triển kịch bản, tuyển chọn diễn viên kỹ hơn và theo đuổi những dự án có tầm nhìn lớn.

Triệt phá hàng loạt website lậu là tín hiệu đáng mừng cho các nhà sản xuất phim.

Tiếp theo, nó giúp nâng sức cạnh tranh của ngành phim Việt. Một thị trường lành mạnh sẽ tạo điều kiện cho những công ty có năng lực tồn tại và phát triển, thay vì phải cạnh tranh trong môi trường mà sản phẩm hợp pháp không được bảo vệ nghiêm túc. Điều này đặc biệt quan trọng nếu Việt Nam muốn phát triển không chỉ vài phim ăn khách đơn lẻ, mà là một ngành công nghiệp điện ảnh có năng lực sản xuất bền vững, có thể xuất khẩu phim ra khu vực, tham gia đồng sản xuất quốc tế và xây dựng thương hiệu quốc gia về nội dung.

Cuối cùng, nó tạo ra động lực nâng chuẩn chuyên môn. Khi doanh thu "quay về đúng địa chỉ", nhà sản xuất sẽ có thêm khả năng đầu tư vào biên kịch, thiết kế mỹ thuật, hậu kỳ, âm thanh, VFX và chiến lược phát hành. Nói cách khác, chống vi phạm bản quyền không chỉ là bảo vệ tiền, mà là bảo vệ chất lượng tương lai của điện ảnh Việt.