Thành phố kỳ lạ nhất thế giới

Istanbul có lịch sử hơn 2.500 năm, từng là trung tâm của nhiều nền văn minh lớn. Ảnh: Freepik.

Với lịch sử hơn 2.500 năm và vị thế là trung tâm của nhiều nền văn minh, Istanbul không chỉ là một đô thị đông đúc bậc nhất Thổ Nhĩ Kỳ mà còn được ví như “bảo tàng sống” của nhân loại.

Đây là thành phố duy nhất trên thế giới cùng lúc hiện diện trên hai lục địa châu Âu và châu Á, nơi chỉ trong vài phút di chuyển, con người có thể bước qua ranh giới địa lý giữa Đông và Tây.

"Trái tim" Đông - Tây

Theo FactRetriever, Istanbul là đô thị duy nhất trải dài trên hai lục địa. Thành phố bị chia cắt bởi eo biển Bosphorus, tạo nên hai không gian sống song song với khu vực châu Âu tập trung các trung tâm tài chính, di tích lịch sử và khu du lịch. Trong khi phần châu Á mang nhịp sống dân cư truyền thống, yên bình hơn. Khoảng hai phần ba dân số Istanbul hiện sinh sống ở phía châu Âu, phần còn lại thuộc về bờ châu Á.

Nằm ở tây bắc Thổ Nhĩ Kỳ, Istanbul giữ vị trí then chốt tại eo biển Bosphorus, tuyến đường thủy duy nhất nối Biển Đen với Biển Marmara. Vị trí chiến lược này khiến thành phố trở thành “điểm nghẽn” tự nhiên trong giao thương Đông - Tây suốt hàng thiên niên kỷ, đồng thời là yếu tố quyết định vai trò lịch sử của Istanbul trong nhiều thời đại.

Các phát hiện khảo cổ tại Yenikapı cho thấy con người đã sinh sống tại khu vực này từ khoảng năm 6700 TCN. Tuy nhiên, thành phố chính thức được hình thành vào năm 657 TCN, khi người Hy Lạp lập thuộc địa Byzantium dưới sự dẫn dắt của Vua Byzas.

Bước ngoặt quan trọng diễn ra vào năm 330 SCN, khi Hoàng đế Constantine Đại đế chọn Byzantium làm thủ đô mới của Đế chế La Mã và đổi tên thành Constantinople. Ông gọi nơi đây là “Rome mới”, mở ra thời kỳ hoàng kim kéo dài hơn một thiên niên kỷ. Trong giai đoạn Byzantine, Constantinople trở thành trung tâm tôn giáo, kinh tế và văn hóa lớn nhất châu Âu.

Hagia Sophia được UNESCO đánh giá là một trong những kiệt tác kiến trúc vĩ đại nhất thế giới. Ảnh: Hagia Sophia.

Năm 1453, Sultan Mehmed II chinh phục thành phố sau cuộc bao vây kéo dài. Theo ghi chép lịch sử, quân Ottoman đã sử dụng đại bác khổng lồ để phá vỡ hệ thống tường thành kiên cố. Constantinople bước vào kỷ nguyên mới và dần được gọi là Istanbul, trở thành thủ đô của Đế chế Ottoman rộng lớn.

Dưới thời Ottoman, Istanbul là trung tâm của thế giới Hồi giáo, nơi giao thoa giữa văn hóa Á - Âu. Đến năm 1923, khi Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ ra đời, thủ đô được chuyển về Ankara, nhưng Istanbul vẫn giữ vai trò đầu tàu kinh tế và văn hóa.

Dấu ấn kiến trúc vượt thời gian

Đường chân trời Istanbul là sự hòa quyện độc đáo giữa mái vòm Byzantine và tháp minaret Ottoman. Nổi bật nhất là Hagia Sophia, công trình được UNESCO đánh giá là một trong những kiệt tác kiến trúc vĩ đại nhất thế giới.

Được xây dựng vào thế kỷ VI dưới thời Justinian I, mái vòm cao 55,6 m tạo cảm giác lơ lửng nhờ hệ thống cửa sổ xung quanh. Trong gần 1.000 năm, đây là nhà thờ lớn nhất thế giới trước khi trở thành thánh đường Hồi giáo.

Đối diện Hagia Sophia là Thánh đường Xanh (Blue Mosque), nổi tiếng với hơn 20.000 viên gạch Iznik màu xanh lam. Công trình này cũng là thánh đường hiếm hoi tại Istanbul sở hữu sáu tháp canh, đặc quyền vốn chỉ dành cho thánh đường ở Mecca.

Grand Bazaar với hơn 4.000 cửa hàng, là trung tâm giao thương sôi động suốt hơn 5 thế kỷ. Ảnh: Shutterstock.

Không xa đó, Cung điện Topkapi từng là nơi ở của hơn 30 vị Sultan trong suốt 400 năm. Theo tư liệu từ bảo tàng Topkapi, cung điện này lưu giữ nhiều báu vật, trong đó có viên kim cương Spoonmaker nặng 86 carat và khu Harem bí ẩn.

Ngoài ra, Istanbul còn nổi tiếng với Grand Bazzar, được xem là biểu tượng cho truyền thống giao thương của thành phố này. Theo FactRetriever, đây là một trong những khu chợ có mái che lớn và lâu đời nhất thế giới, với khoảng 4.000 cửa hàng trên hơn 60 con phố.

Được xây dựng từ năm 1455, Grand Bazaar từng là điểm dừng quan trọng trên Con đường Tơ lụa. Nhà du hành Evliya Celebi từng ghi lại rằng nơi đây là trung tâm trao đổi những mặt hàng quý giá nhất từ khắp Á - Âu. Hiện nay, khu chợ đón từ 250.000 đến 400.000 lượt khách mỗi ngày, duy trì sức sống thương mại suốt hơn 5 thế kỷ.

Những sự thật thú vị về "thành phố hai lục địa"

Istanbul còn hấp dẫn bởi những câu chuyện giao thoa giữa lịch sử và đời sống hiện đại. Theo ghi chép của Evliya Celebi, vào thế kỷ XVII, Hezarfen Ahmed Celebi đã dùng cánh nhân tạo bay từ Tháp Galata sang quận Üsküdar, thực hiện chuyến “bay liên lục địa” đầu tiên trong lịch sử.

Thành phố này cũng nổi tiếng với cộng đồng mèo hoang. Theo ước tính của chính quyền địa phương, có hơn 160.000 con mèo sống chung với người dân. Chúng được chăm sóc bằng các trạm ăn và được coi như một phần của văn hóa đô thị.

Về giao thông, Istanbul sở hữu tuyến Tunel, hệ thống tàu điện ngầm lâu đời thứ hai thế giới, khai trương năm 1875. Theo IETT, tuyến này chỉ dài hơn 500 m với hai ga nhưng đã phục vụ liên tục hơn một thế kỷ.

Hệ thống phà cũng là “mạch máu” của thành phố. Theo Sehir Hatları, mỗi năm có ít nhất 40 triệu lượt khách di chuyển giữa hai bờ bằng phà. Với người dân Istanbul, hành trình qua Bosphorus không chỉ là đi lại, mà còn là khoảnh khắc thư giãn giữa biển trời.

Bên cạnh đó, đường hầm Marmaray, tuyến đường sắt ống dìm sâu 60 m dưới đáy biển và các cây cầu treo khổng lồ như Yavuz Sultan Selim tiếp tục khẳng định vai trò giao thông chiến lược của thành phố.

Ngoài ra, trải nghiệm Istanbul sẽ không trọn vẹn nếu thiếu đi một tách cà phê Thổ Nhĩ Kỳ. Theo UNESCO, văn hóa và truyền thống cà phê Thổ Nhĩ Kỳ đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2013 . Cà phê được đun chậm trong ấm đồng (cezve) cho đến khi tạo bọt và được phục vụ cùng một ly nước lọc. Người dân nơi đây thường có thói quen lật ngược tách cà phê sau khi uống để "xem bói" qua các hình thù để lại bởi bã cà phê, một nét văn hóa dân gian đầy huyền bí .