'Thành đồng' của Iran giữa chiến sự

Người ủng hộ chính quyền Iran ntập trung tại quảng trường Enghelab ở Tehran, Iran vào ngày 17/3. Ảnh: UPI.

Trong lúc chiến sự bùng phát giữa Iran với Mỹ - Israel, nhiều nhóm ủng hộ chính quyền tại Iran đã và đang xuất hiện dày đặc trên đường phố các thành phố lớn. Những đoàn xe mang cờ, phát nhạc, kết hợp cùng lực lượng tình nguyện có vũ trang và các chốt kiểm soát an ninh, tạo nên sự hiện diện thường xuyên nhằm duy trì trật tự trong nước.

Tại Tehran, Mohammad, 45 tuổi, cho biết ông đã cùng gia đình tham gia các cuộc tuần hành và đoàn xe mỗi tối. Ông nói việc duy trì sự hiện diện trên đường phố giúp lực lượng an ninh yên tâm tập trung vào các hoạt động quân sự bên ngoài, trong khi hạn chế nguy cơ bất ổn trong nước.

“Tôi không phải quân nhân đứng cạnh bệ phóng hay trực tiếp nhấn nút khai hỏa tên lửa, nhưng tôi có thể nói với quân đội rằng chúng tôi đang giữ vững đường phố để họ có thể bình tâm chiến đấu”, Mohammad nói với Financial Times. “Chúng tôi quyết không để thế lực nước ngoài định đoạt tương lai mình, quyết không để họ trực tiếp can thiệp làm loạn hay gián tiếp thông qua lính đánh thuê”.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ca ngợi tinh thần đoàn kết và sự hy sinh của lực lượng vũ trang, trong bối cảnh hàng nghìn người dân xuống đường ủng hộ chính phủ, theo hình ảnh do truyền thông nhà nước công bố.

Mặt trận đường phố

Iran từ lâu vẫn đảm bảo an ninh trong nước nhờ một phần các nhóm ủng hộ và lực lượng dân quân tình nguyện Basij thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, với số lượng được cho là lên tới hàng triệu người. Hầu hết dân quân Basij không nhận lương chính thức, nhưng có thể được nhanh chóng huy động.

Lúc này, người ta có thể bắt gặp các nhóm dân quân Basij điều khiển xe máy dẫn đầu đoàn xe bảo đảm an ninh di chuyển qua nhiều khu vực trong thành phố, theo sau là những người ủng hộ như Mohammad. Một số thành viên dân quân mang theo vũ khí, treo quốc kỳ Iran.

Theo Financial Times, việc Iran tiến hành huy động dân quân Basij cho thấy chính quyền Tehran và những người ủng hộ đang coi đây là cuộc chiến mang tính sống còn, không chỉ trước các cuộc tấn công từ bên ngoài mà còn nhằm ngăn chặn khả năng bùng phát các phong trào biểu tình trong nước.

Những phát ngôn gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu kêu gọi người dân Iran xuống đường tiếp tục biểu tình được cho là chỉ càng khiến Iran tăng cường mức độ kiểm soát.

Tuần qua, hệ thống tư pháp Iran đã thi hành án tử hình với 3 người bị kết án liên quan đến các cuộc biểu tình hồi tháng 1. Giới chức cũng nhiều lần cảnh báo người dân không tham gia tụ tập, nếu không sẽ phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng.

Bộ máy chính trị và chỉ huy quân sự của Iran hiểu rất rõ tầm quan trọng của việc đảm bảo an ninh trong nước để tránh tình trạng “thù trong, giặc ngoài”.

“Hỡi nhân dân Iran, đường phố là của các bạn, chiến trường là của chúng tôi”, chỉ huy lực lượng không gian vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng, ông Majid Moosavi, viết trên mạng xã hội X một tuần sau khi chiến sự bùng nổ.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, cũng nhấn mạnh ba ưu tiên đối với người dân là “đường phố, đường phố, đường phố”.

Ảnh chụp video do Không quân Israel công bố ngày 12/3 ghi hình cuộc không kích của Israel vào các chốt kiểm soát và lực lượng dân quân Basij trong ngày hôm trước. Ảnh: Không quân Israel.

Những người không sợ chết

Theo Financial Times, nhiều người đi theo đoàn xe bảo đảm trật tự không thể giấu nổi niềm tự hào khi đất nước có thể đối đầu với các cường quốc quân sự. Fatemeh, 55 tuổi, nói bà cùng con trai, con dâu và thi thoảng cả con gái, ra đường mỗi tối. Họ mang theo cờ Iran, tuần tra đến nửa đêm.

Trong những ngày gần đây, Israel đã tấn công một số chốt kiểm soát do lực lượng dân quân Basij và cảnh sát lập ra tại Tehran, khiến ít nhất một chỉ huy Basij cấp cao, ông Gholamreza Soleimani, thiệt mạng, theo Financial Times. Một số chốt sau đó được chuyển xuống dưới cầu hoặc vào trong đường hầm, nhưng số dân quân trên đường phố không có dấu hiệu giảm sút.

“Đây là tâm lý mà người Mỹ sẽ không hiểu, những người này không sợ cái chết”, một nguồn thạo tin nói với Financial Times.

Một số người tham gia cho biết họ duy trì sự hiện diện nhằm ngăn chặn các kịch bản tương tự cuộc đảo chính năm 1953, khi chính phủ Iran bị lật đổ với sự hậu thuẫn từ Mỹ và Anh.

“Chúng tôi muốn đảm bảo các lực lượng bên ngoài không thể lợi dụng cơ hội biểu tình để thay đổi chính quyền”, Mostafa, 42 tuổi, nói.

Dù không chính thức thuộc lực lượng Basij, nhiều người cho biết sẵn sàng tham gia khi cần. Theo Financial Times, các nhóm dân quân thường tập trung tại các nhà thờ Hồi giáo, cơ quan nhà nước và trường đại học, được xem như lực lượng dự bị có thể kích hoạt nhanh chóng.

“Chúng tôi phải đứng lên lúc này để bảo vệ tương lai”, Mohammad nói. “Chúng tôi sẽ ở trên đường phố chừng nào còn cần thiết”.

Mỹ hoãn tấn công Iran, chuyên gia giải mã nước cờ ông Trump Mỹ hoãn đòn đánh Iran ngay trước giờ G của tối hậu thư 48 giờ, khiến cục diện xoay chiều trong tích tắc. Giới phân tích cho rằng đây có thể là bước lùi chiến thuật để tránh cú sốc năng lượng toàn cầu, hoặc một nước cờ tính toán lại sau khi rủi ro leo thang vượt kiểm soát. 36:2167 hôm qua

Mỹ - Israel hụt bước với kịch bản 'lật đổ từ bên trong' Iran Kỳ vọng của Mỹ và Israel rằng chiến dịch quân sự có thể châm ngòi một cuộc nổi dậy lật đổ chính quyền Iran, khi sau nhiều tuần giao tranh, Tehran vẫn đứng vững và người dân chưa xuống đường như họ dự tính. 39:2317 hôm qua