 |
| Công chúng trải nghiệm báo Xuân bằng công nghệ số tại Bảo tàng Báo chí Việt Nam. |
Việc đông đảo công chúng hào hứng tìm đến, chiêm ngưỡng, tôn vinh các giai phẩm Xuân - sản phẩm báo chí giàu giá trị văn hóa, cho thấy sức sống của báo chí Việt Nam trong hành trình gìn giữ truyền thống và thích ứng với kỷ nguyên số.
Tại Bảo tàng Báo chí Việt Nam (phường Cầu Giấy, Hà Nội), trưng bày chuyên đề “Từ trang nhất đến trang sử-Xuân đất nước, Đảng soi đường” trở thành điểm hẹn ngày xuân của nhiều thế hệ cầm bút, từ những nhà báo lão thành được độc giả mến mộ cho đến các sinh viên từ nhiều trường đại học, cao đẳng của Thủ đô. Không gian trưng bày rực rỡ sắc xuân với bìa báo Xuân, tranh cổ động chào mừng các kỳ Đại hội Đảng, những tư liệu khắc họa sự đồng hành của báo chí cách mạng Việt Nam với lịch sử dân tộc.
Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh, mỗi bìa báo Xuân là sự kết tinh của báo chí, mỹ thuật, văn hóa và tư tưởng, phản chiếu tinh thần thời đại. Nhìn vào các bìa báo Xuân, người xem có thể hình dung hành trình phát triển của báo chí Việt Nam từ những năm tháng chiến tranh gian khó đến thời kỳ đổi mới, hội nhập, phát triển. Dù ở bối cảnh nào, báo chí vẫn giữ vai trò định hướng thông tin, củng cố niềm tin xã hội và khơi dậy tinh thần yêu nước.
Một điểm nhấn giàu ý nghĩa là các bài thơ, thư chúc Tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những vần thơ, lời chúc giản dị mà sâu sắc không chỉ thể hiện tư tưởng, đạo đức và phong cách của Bác mà còn trở thành nguồn động viên tinh thần cho nhiều thế hệ người Việt trong những thời khắc chuyển giao năm mới.
Nhiều người xem đã dừng chân thật lâu trước gần 100 hiện vật gốc có giá trị gồm bản thảo, bài báo, các loại thẻ và thiết bị tác nghiệp của nhiều nhà báo tên tuổi, trong đó có các nhà báo Báo Nhân Dân như: Nhà báo Hoàng Tùng, Trần Bạch Đằng, Bùi Á...
Sinh viên Nguyễn Thu Hà (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) chia sẻ: “Với người trẻ đang học làm báo như chúng em, đây là một dịp hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và nghề báo, từ đó nhìn rõ hơn trách nhiệm tiếp nối những giá trị đã được những người đi trước bồi đắp”.
Bên cạnh nội dung, sự thay đổi trong ngôn ngữ tạo hình báo chí cũng thể hiện rõ qua các bìa báo Xuân. Từ mỹ thuật trình bày thủ công, giản dị đến thiết kế đồ họa hiện đại, có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), báo Xuân cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của báo chí Việt Nam trước những biến đổi công nghệ. Những trang báo đã ố vàng theo thời gian nhưng vẫn giữ nguyên giá trị nội dung, trong khi các ấn phẩm mới tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận độc giả trẻ. Đáng chú ý, Bảo tàng Báo chí Việt Nam ứng dụng nhiều hình thức trưng bày hiện đại như bảo tàng 3D, màn hình tương tác... giúp “đánh thức” tư liệu lịch sử, tạo trải nghiệm trực quan, sinh động, phù hợp xu thế chuyển đổi số.
Trong khi đó, tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh (phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh), triển lãm “Báo Xuân tiến bước thời đại số” lần đầu được tổ chức, tôn vinh giai phẩm Xuân và quá trình thích ứng của báo chí Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Triển lãm gồm các hoạt động: trưng bày tuyển chọn bìa báo Xuân xưa và nay; kệ đọc giai phẩm Xuân Bính Ngọ 2026; tọa đàm với chủ đề “Báo Xuân tiến bước thời đại số”. Triển lãm giới thiệu hơn 50 bìa báo Xuân từ Nam Phong năm 1918 đến các ấn phẩm mới nhất năm 2026. Theo đó, Nam Phong tạp chí Xuân Mậu Ngọ 1918 được xem là số báo Xuân đầu tiên của Việt Nam, như “khởi nguồn” của dòng giai phẩm Xuân đăng tải thơ, phú, đối, tiểu thuyết của các tác giả nổi tiếng thời bấy giờ.
Dịp này, công chúng có thể khám phá, thưởng thức hơn 20 giai phẩm Xuân Bính Ngọ như: Nhân Dân, Tiền Phong, Thể thao và Văn hóa, Sài Gòn Giải Phóng, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Người Lao Động... Không gian đọc miễn phí góp phần đưa báo Xuân đến gần hơn với bạn đọc và du khách.
Theo nhà báo Trung Nghĩa, Đại sứ văn hóa đọc Thành phố Hồ Chí Minh 2023-2024, triển lãm ghi nhận lượng khách tham quan và tương tác đông đảo, cho thấy sức hấp dẫn bền bỉ của báo Xuân. Trong đời sống hiện đại, báo Xuân không chỉ để đọc mà còn để ngắm nhìn, lưu trữ, sưu tầm như một cách gìn giữ ký ức và lan tỏa văn hóa đọc.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, nhiều giai phẩm Xuân đồng thời được số hóa, giúp độc giả có thể tiếp cận mọi lúc, mọi nơi, kể cả cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Song song với đó, báo điện tử duy trì dòng thông tin liên tục trong dịp Tết, bổ trợ cho vai trò của giai phẩm Xuân in truyền thống.
Mỗi mùa Tết đến Xuân sang, cùng với sắc đào, sắc mai và không khí đoàn viên, báo Xuân hiện diện như một “món quà tinh thần” không thể thiếu trong đời sống người Việt. Dù thói quen tiếp nhận thông tin thay đổi, với nhiều bạn đọc và gia đình, đọc - xem báo Xuân vẫn là một nghi thức đẹp đầu năm, gắn với những xúc cảm tích cực và suy ngẫm về hành trình phía trước. Các triển lãm với cách tiếp cận khác nhau nhưng cùng chung tinh thần khẳng định báo Xuân không chỉ là ấn phẩm theo mùa mà là dòng chảy văn hóa phản ánh thời đại, được nối dài không ngừng nghỉ qua từng mùa xuân.
