Hành vi của nghệ sĩ hip-hop Kanye West là một minh chứng điển hình cho kiểu Ái kỷ Phô trương. Tại lễ trao giải MTV Music Video Awards năm 2009, ngay giữa bài phát biểu nhận giải của Taylor Swift cho hạng mục Video ca sĩ nữ xuất sắc nhất, West đã bất ngờ lao lên sân khấu, giật micro khỏi tay cô và ngang nhiên ngợi ca video mà anh cho là xứng đáng chiến thắng hơn - “Single Ladies” của Beyoncé.

Đây không phải lần đầu anh ta gây náo loạn tại các lễ trao giải. Năm 2004, sau khi để vuột mất danh hiệu Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất vào tay nữ ca sĩ đồng quê Gretchen Wilson tại American Music Awards, West tức giận bỏ về giữa chừng. Hai năm sau đó, tại lễ trao giải MTV Europe Music Awards 2006, anh ta lại bất ngờ xông lên sân khấu và tuôn ra một tràng giận dữ đầy lời lẽ tục tĩu khi không được xướng tên ở hạng mục Nghệ sĩ Hip-Hop xuất sắc nhất.

Tuy nhiên, danh tiếng và sức hút của anh ta vẫn không hề suy giảm. Người hâm mộ vẫn sùng bái anh, tiếp tục đổ xô mua nhạc của anh: Tháng 1 năm 2014, album thứ bảy của anh đã đạt chứng nhận bạch kim. Vậy thì, anh ta còn lý do gì để thay đổi?

Hình ảnh nam nghệ sĩ giành micro của Taylor. Ảnh: Rolling Stone.

Việc West không ngừng ca tụng bản thân qua ca từ, phỏng vấn, những phát ngôn trước công chúng và các hành vi gây tranh cãi đã khiến nhiều nhà quan sát văn hóa đương đại gán mác anh là “kẻ ái kỷ”. Chủ nghĩa tự tôn của anh lớn đến mức đôi khi khiến người ta cảm tưởng anh đã đánh mất liên hệ với thực tại.

Trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi với tờ New York Times, chẳng hạn, West tự xưng mình là Steve Jobs tiếp theo và là người định hình các trào lưu xã hội: “Tôi sẽ là người đứng đầu một công ty có giá trị hàng tỷ đô, bởi vì tôi nắm được lời giải. Tôi thấu hiểu văn hóa. Tôi chính là hạt nhân cốt lõi.”

Sự tự cao, phô trương ở dạng này thường đi liền với cảm giác đặc quyền: Tôi tốt đẹp hơn những người khác, tôi sẽ không phải tuân thủ những luật lệ áp đặt lên họ. Tôi có quyền cư xử tùy theo ý thích của bản thân, bất chấp ảnh hưởng của những hành động đó lên người khác ra sao. Tôi phải có được bất cứ thứ gì mình muốn ngay khi tôi muốn.

Tác giả Jean Twenge và Kenneth Campbell, trong cuốn sách The Narcissism Epidemic (Đại dịch Ái kỷ), cho rằng giới trẻ Mỹ đang ngày càng tự đề cao cái tôi của bản thân cũng như tự cho mình thêm nhiều đặc quyền. Một kẻ Ái kỷ Phô trương như Kanye West thể hiện những đặc điểm ấy một cách phóng đại và cường điệu đến tột cùng.

West có đủ tài năng và ý chí để xây dựng một sự nghiệp phần nào chứng thực cho hình ảnh bản thân phóng đại của mình. Tuy vậy, nhiều kẻ Ái kỷ Tự cao khác lại không thành công như vậy, họ bị mắc kẹt trong thế giới mộng tưởng và không thể - hoặc không muốn - làm những điều cần thiết để thật sự tiến gần đến mục tiêu.