Tàu sân bay Phúc Kiến lộ điểm yếu chiến lược

Tàu sân bay Phúc Kiến, chiếc tàu sân bay đầu tiên do Trung Quốc tự thiết kế, là tàu chiến chạy bằng động cơ thông thường lớn nhất thế giới. Ảnh: Tân Hoa Xã.

Tàu sân bay Phúc Kiến - tàu sân bay mới nhất của Trung Quốc - được đưa vào biên chế hồi tháng 11, là tàu sân bay đầu tiên do nước này tự thiết kế hoàn toàn.

Với lượng giãn nước hơn 80.000 tấn, đây là tàu chiến chạy bằng động cơ thông thường lớn nhất thế giới, đồng thời là tàu sân bay đầu tiên ngoài Mỹ được trang bị hệ thống máy phóng điện từ hiện đại.

Tuy nhiên, so với các tàu sân bay tiên tiến nhất của Mỹ thuộc lớp Gerald R. Ford, tàu Phúc Kiến chỉ có hai máy phóng, trong khi tàu Mỹ được trang bị ba máy phóng, giúp quy trình cất cánh của máy bay nhanh và hiệu quả hơn đáng kể.

Theo bài phân tích đăng trên tạp chí Shipborne Weapons Defence Review, nhiều vấn đề trong thiết kế của Phúc Kiến chỉ có thể được khắc phục triệt để nếu Trung Quốc chuyển sang phát triển tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Bất cập trong bố trí boong và máy phóng

Hai tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc được phát triển dựa trên thiết kế thời Liên Xô, trong khi Phúc Kiến được đánh giá là bước tiến lớn khi có khả năng mang theo đầy đủ các loại máy bay hiện đại, từ tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm, máy bay trinh sát cho tới máy bay không người lái.

Theo tạp chí này, tổ hợp các phương tiện trên tạo thành một hệ thống tác chiến tích hợp, đủ sức thực hiện đòn tấn công phủ đầu mạnh mẽ. Dẫu vậy, con tàu vẫn “chưa hoàn hảo” khi tồn tại nhiều điểm nghẽn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của không quân hải quân.

Nguồn gốc của các hạn chế này chủ yếu đến từ hệ thống động lực thông thường của Phúc Kiến, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến bố trí mặt boong và vận hành máy bay.

Một trong những điểm yếu then chốt là vị trí của thượng tầng chỉ huy (island) được đặt gần giữa thân tàu, làm thu hẹp không gian hoạt động và giảm hiệu quả khai thác boong bay.

Bài viết so sánh cách bố trí này với các tàu sân bay lớp Kitty Hawk của Mỹ - vốn cũng chạy bằng động cơ thông thường nhưng có không gian boong rộng hơn - đã ngừng hoạt động từ năm 2009.

Dù hệ thống máy phóng điện từ được kỳ vọng giúp tăng tốc độ và hiệu quả xuất kích, nhiều ý kiến cho rằng một trong các máy phóng của Phúc Kiến lấn vào khu vực boong, khiến nó không thể vận hành khi máy bay đang hạ cánh. Một máy phóng khác lại nằm quá gần thang nâng máy bay, tạo thêm “nút thắt cổ chai” trong quá trình điều phối.

Bài viết cũng dẫn nhận định của một số chuyên gia cho rằng thang nâng số 1 trên tàu Phúc Kiến được bố trí quá gần mũi tàu, do cấu hình máy phóng đã bị điều chỉnh trong quá trình phát triển - chuyển từ máy phóng hơi nước sang máy phóng điện từ.

Ông Lu Li-shih, cựu đại úy hải quân Đài Loan, cho biết Hải quân Trung Quốc đã tìm cách khắc phục các hạn chế này trên những tàu khác, trong đó có tàu tấn công đổ bộ Tứ Xuyên (Sichuan) hạ thủy năm 2024. Con tàu này cũng sử dụng máy phóng điện từ nhưng có thượng tầng nhỏ gọn hơn.

Ông Lu cũng nhận định máy bay hải quân Trung Quốc có thể được bố trí trên boong trong thời gian dài hơn so với máy bay Mỹ, do lớp phủ hấp thụ sóng radar ít bị xuống cấp trong điều kiện ẩm ướt, qua đó giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị xuất kích.

Giới chuyên gia cho rằng các hạn chế cố hữu của tàu sân bay chạy nhiên liệu truyền thống đang cản trở hiệu quả tác chiến, khiến Trung Quốc phải tính tới bước ngoặt hạt nhân. Ảnh: Bộ quốc phòng Trung Quốc.

Cân nhắc phương án hạt nhân

Tuy vậy, bài phân tích cho rằng phần lớn những vấn đề về thiết kế của Phúc Kiến có thể được giải quyết nếu Trung Quốc chuyển sang đóng tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Theo đó, thượng tầng của Phúc Kiến buộc phải đặt ở vị trí hiện nay vì hệ thống động lực thông thường cần ống xả lớn cho lò hơi - một trở ngại không tồn tại trên tàu sân bay hạt nhân.

Việc sử dụng năng lượng hạt nhân cũng giúp loại bỏ nhu cầu mang theo nhiên liệu cho động cơ chính, qua đó giải phóng không gian dành cho nhiên liệu của máy bay và UAV. Ngoài ra, tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân có khả năng tăng tốc nhanh hơn và cung cấp nguồn điện dồi dào cho các hệ thống điện tử hiện đại.

Điều này cũng cho phép các nhà thiết kế bố trí lại thang nâng máy bay hợp lý hơn trên các tàu tương lai, tránh tình trạng máy phóng thứ hai cản trở khu vực hạ cánh.

Hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy Trung Quốc đang đóng tàu sân bay thứ tư, làm dấy lên đồn đoán rằng đây có thể là tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên của nước này.

Siêu tàu sân bay Trung Quốc thách thức sức mạnh Mỹ Với máy phóng điện từ EMALS và tiêm kích tàng hình J-35, tàu sân bay “Phúc Kiến” đưa hải quân Trung Quốc tiến vào kỷ nguyên công nghệ cao, thách thức ưu thế hải quân Mỹ tại Thái Bình Dương. 11:11 11/11/2025

Trung Quốc biên chế tàu sân bay mới nhất Tàu sân bay Phúc Kiến, chiến hạm hiện đại nhất của Trung Quốc, chính thức được biên chế, đánh dấu bước đi quan trọng trong nỗ lực nâng cao năng lực hải quân và cạnh tranh trên biển. 14:44 7/11/2025

Tàu sân bay Phúc Kiến xuất hiện ở đảo Hải Nam Tàu sân bay Phúc Kiến lần đầu tiên được ghi nhận tại căn cứ hải quân trên đảo Hải Nam, phía nam Trung Quốc. Điều này cho thấy con tàu đang tiến gần hơn tới thời điểm chính thức đưa vào biên chế. 07:18 7/10/2025