Lạm dụng thực phẩm chức năng gây ra nhiều tác động xấu cho cơ thể. Ảnh minh họa: L.C.

Ngày nay, nhiều người thà uống protein chứ không chịu ăn thịt, cá, thà uống các loại thực phẩm bổ sung vitamin chứ không ăn rau, trái cây, thà uống thực phẩm chức năng chứ không ăn cơm.

Thị trường các sản phẩm chăm sóc sức khỏe thì vàng thau lẫn lộn, có những bên lan truyền thông tin phóng đại, sai sự thật về sản phẩm, hạ thấp hiệu quả từ việc bồi bổ sức khỏe bằng thức ăn. Song trên thực tế, khoa học cảnh báo con người không nên sử dụng thực phẩm chức năng một cách mù quáng, bởi vì thức ăn tốt hơn thuốc rất nhiều.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận hoàn toàn vai trò của thực phẩm chức năng hay các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, trong một số trường hợp cấp bách, chúng sẽ hỗ trợ hiệu quả quá trình phục hồi sức khỏe, tất nhiên là với điều kiện phải sử dụng đúng cách.

Không có loại thuốc nào phù hợp với tất cả. Đông y lại càng đề cao việc thăm khám kỹ càng để bốc thuốc, gia giảm thành phần cho phù hợp với thể chất của từng bệnh nhân. Bởi vậy, người dùng phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ, nếu không thì chẳng những không giúp tăng cường sức khỏe mà còn gây hại cho cơ thể.

Một số người nghĩ rằng nếu thực phẩm chức năng không an toàn thì có thể chuyển sang uống thuốc bắc, vì thuốc bắc chủ yếu làm từ thực vật nên rất an toàn, không gây tác dụng phụ. Nhưng sự thật chẳng hề đơn giản như vậy.

Đông y có câu: “Thuốc có bảy phần là dược, ba phần là độc.” Các loại dược liệu cũng gây tác dụng phụ, chẳng qua chúng được kết hợp khéo léo với nhau để trung hòa dược tính, giảm thiểu ảnh hưởng xấu đối với cơ thể mà thôi.

Đông y phân chia thể chất con người theo hai loại là hàn-nhiệt và hư-thực. Hư là trống rỗng, suy yếu, thiếu thốn, ví dụ như suy nhược cơ thể, suy nhược thần kinh, can dương hư, thận âm hư. Thực là đầy, dư thừa.

Do đó, việc đầu tiên bạn cần làm là phân biệt thể chất, chẩn đoán tình trạng hư-thực. Nếu kết quả chẩn đoán cho thấy thực sự cần dùng các sản phẩm hỗ trợ nâng cao sức khỏe, trước hết bạn phải xác định cơ thể cần bồi bổ hay giải độc, cần ấm hay mát, cần bổ khí hay bổ huyết. Cần xem xét thật kỹ để tránh nguy cơ sử dụng thuốc không phù hợp, gây nguy hiểm cho sức khỏe.

Ngoài ra, khi sử dụng các sản phẩm chăm sóc sức khỏe cần lưu ý đến đặc điểm của các giai đoạn sinh lý khác nhau. Chẳng hạn, Đông y cho rằng phụ nữ không nên dùng các loại thuốc bổ trong kỳ kinh nguyệt, bởi nếu dùng không đúng cách sẽ ảnh hưởng đến quá trình bài tiết kinh nguyệt.

Cơ thể phụ nữ khi mang thai ưa mát hơn là ấm, sau khi sinh lại ưa ấm hơn là mát. Vì vậy, trong thời kỳ mang thai, phụ nữ không nên dùng nhiều nhân sâm, hoàng kỳ, nhung hươu và các sản phẩm bổ dương khác.

Sau khi sinh nên tránh sử dụng thuốc bổ chứa địa hoàng, bột ngọc trai hoặc các sản phẩm từ rùa, ba ba và các loại thuốc thanh nhiệt khác. Một số nguyên liệu của thực phẩm chức năng vốn là thuốc, chúng có tác dụng dược lý nhất định, nếu tùy ý sử dụng sẽ phá vỡ chu kỳ sinh lý và cân bằng hormone của phụ nữ.

Phân tích đến đây, tôi tin rằng mọi người đã hiểu rõ sự thật về các sản phẩm bổ trợ sức khỏe, sử dụng không đúng cách chẳng những không bảo vệ được sức khỏe mà còn gây hại cho cơ thể.

Vì vậy, đừng vội tin vào những lời quảng cáo của thực phẩm chức năng, kẻo đến khi xảy ra vấn đề thì hối hận cũng đã quá muộn. Nếu cần sử dụng, phải tham khảo ý kiến và tuân theo sự chỉ dẫn của bác sĩ.