 |
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang âm thầm chú ý tới một mục tiêu khác ở Tây bán cầu. Theo nhiều nguồn tin, trong những tuần gần đây, ông Trump phàn nàn về vị thế của Canada trước các đối thủ của Mỹ ở Bắc Cực.
Nhóm Bắc Cực của Lầu Năm Góc đã cảnh báo Nhà Trắng việc Canada dễ bị tổn thương trước Trung Quốc và Nga dọc biên giới phía bắc là một trong những vấn đề lớn nhất Mỹ đối mặt trong khu vực. Vị tổng thống lo ngại về “sự bất lực” của Canada trong việc bảo vệ biên giới trước Nga hoặc Trung Quốc, cho rằng Ottawa cần chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng.
Chính tâm lý này của người đứng đầu Nhà Trắng đã đẩy nhanh tiến độ Mỹ thảo luận nội bộ về chiến lược an ninh Bắc Cực và khả năng đạt thỏa thuận củng cố biên giới với Canada.
Các quan chức cho biết hiện Mỹ chưa trao đổi về việc đóng quân dọc biên giới phía bắc của Canada. Nhiều nguồn tin tiết lộ khác với Greenland, ông Trump “không tìm cách mua” hoặc tuyên bố “chiếm bằng vũ lực quân sự”.
Không phải chuyện mới lạ
Việc Canada bị chú ý diễn ra trong bối cảnh ông Trump đang chuyển lời chỉ trích thành hành động mở rộng quyền lực của Mỹ trong khu vực.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp Thủ tướng Canada Mark Carney tại Hội nghị G7 ở Kananaskis, Alberta, Canada, ngày 16/6/2025. Ảnh: Reuters. |
Ông Trump “mở bát” năm 2026 bằng cách đưa quân đội Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và tạo điều kiện cho Mỹ tiếp quản ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela. Ông cũng cảnh báo Colombia và Mexico về khả năng Mỹ can thiệp để ngăn chặn dòng chảy ma túy. Và ông nhiều lần tuyên bố về kế hoạch kiểm soát Greenland, thông qua mua bán hoặc sử dụng lực lượng quân sự.
Theo một quan chức Mỹ, bảo vệ biên giới phía bắc Canada thuộc một phần quan trọng trong tầm nhìn củng cố Tây bán cầu của chính quyền Trump. Hôm 17/1, ông Trump ám chỉ việc Mỹ mua lại Greenland cũng có lợi cho Canada.
Canada khẳng định lập trường số phận của Greenland do Greenland và Đan Mạch quyết định. Thủ tướng Mark Carney cho biết Canada ủng hộ Đan Mạch với tư cách một đồng minh NATO.
Ông Trump chỉ trích Canada từ nhiệm kỳ đầu tiên. Năm 2025, tình hình căng thẳng hơn khi ông đe dọa dùng “sức mạnh kinh tế” chiếm lấy Canada và biến nước láng giềng thành “bang thứ 51”.
Đồng thời, ông châm ngòi của chiến thương mại và công khai tranh cãi với chính phủ nước này. Gần đây những căng thẳng ngoài mặt có phần lắng dịu.
Riêng tư thay vì công khai
Ở phía hậu trường, do ông Trump ngày càng phàn nàn, giới chức Mỹ đang đàm phán với Canada về cách tăng cường hợp tác giữa quân đội hai nước ở Bắc Cực. Họ đang tính tới việc nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm ở Canada khi đối phương tiến gần lãnh thổ hoặc vùng biển nước này, tăng cường huấn luyện và hoạt động quân sự chung, tăng cường tuần tra trên không và trên biển.
 |
| Ông Trump cho rằng Canada dễ bị tổn thương trước Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực. Ảnh: Reuters. |
Một trong những lời chê trách lớn nhất là Ottawa chưa chi tiêu đủ cho quốc phòng. Từ quan điểm của ông Trump, điều này đồng nghĩa Canada không thể tự vệ trước Trung Quốc hay Nga ở Bắc Cực.
“Họ chắc chắn phải nâng cao năng lực ở Bắc Cực. Chuyện này không thể chấp nhận được trước những mối đe dọa hiện nay. Tình hình hiện tại là chưa đủ”, một quan chức nói.
Canada đang tăng chi tiêu quốc phòng nhưng vẫn chưa đạt mục tiêu của các thành viên NATO. Một quan chức khác cho rằng “thế giới không coi Canada là cường quốc về quốc phòng”.
Ông Trump bày tỏ quan tâm đến việc mua thêm tàu phá băng để tăng cường tuần tra hàng hải. Suy tính này có thể nằm trong số các khoản chi tiêu mới cho an ninh Bắc Cực trong ngân sách quốc phòng năm tới.
Nhiều nguồn tin cho biết ông Trump không lên tiếng công khai nhiều về Canada như phía sau hậu trường trong những tuần gần đây, bởi vị tổng thống vẫn coi những cuộc thảo luận giữa hai nước vẫn hướng tới giải pháp hiệu quả.
Khi được hỏi về vấn đề này, phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cho biết sắc lệnh hành pháp ký hồi tháng 4/2025 “nhấn mạnh cam kết của Mỹ trong việc đảm bảo tự do hàng hải và sự thống trị của Mỹ với các tuyến đường thủy Bắc Cực”.
Trong khi đó, vừa tuần trước, Thủ tướng Mark Carney đã có chuyến thăm Bắc Kinh, trong đó ông tuyên bố về một "trật tự thế giới mới". Đây là chuyến thăm đầu tiên của một thủ tướng Canada tới Trung Quốc kể từ năm 2017. Khi được hỏi về thỏa thuận thương mại giữa Ottawa và Bắc Kinh, ông Trump nhận xét đây là "một điều tốt".
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
