NATO 'bó tay' nếu Mỹ chiếm Greenland?

Châu Âu dành phần lớn năm 2025 để tăng cường khả năng phòng thủ trước Nga. Tuy nhiên, chỉ một tuần sau khi năm mới 2026 bắt đầu, họ lại phải xem xét vấn đề an ninh một lần nữa giữa những lời đe dọa “sáp nhập” Greenland của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ông Trump liên tục kêu gọi đưa Greenland - lãnh thổ bán tự trị của Đan Mạch - về dưới sự kiểm soát của Washington. Tuần này, Nhà Trắng thông báo ông Trump đang xem xét nhiều lựa chọn, bao gồm cả hành động quân sự.

Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới, giàu tài nguyên nhưng còn hoang sơ, chưa được khai thác. Mặc dù nằm trên lục địa Bắc Mỹ về mặt địa lý, Greenland là một phần của châu Âu về mặt chính trị.

Nhà Trắng sẽ không dễ dàng giành được hòn đảo này. Bên cạnh trở ngại chính trị trong và ngoài nước, mọi nỗ lực chiếm Greenland bằng vũ lực sẽ đẩy Mỹ vào thế đối đầu với chính các đồng minh.

NATO "bất lực"

Trong một buổi phỏng vấn với CNN hồi đầu tuần, Stephen Miller - trợ lý cấp cao của tổng thống Mỹ - cho rằng không quốc gia châu Âu nào sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Greenland. Mặc dù không loại trừ hoàn toàn khả năng Mỹ hành động quân sự ở Greenland, ông Miller lập luận “không cần thiết phải nghĩ tới hay bàn luận về điều này bởi không ai đối đầu với Mỹ vì tương lai của Greenland”, viện dẫn dân số ít ỏi của hòn đảo này.

Về phần mình, Đan Mạch và Greenland đang xem xét nghiêm túc động thái của Mỹ. Trong tuyên bố hôm 6/1, Bộ trưởng Quốc phòng Troels Lund Poulsen cho biết Đan Mạch sẽ chi 13,8 tỷ USD tái vũ trang Greenland, do “tình hình an ninh nghiêm trọng chúng ta đang đối mặt”.

Một thành viên lực lượng vũ trang Pháp trong cuộc diễn tập quân sự chung giữa một số thành viên châu Âu ở Kangerlussuaq, Greenland hồi tháng 9/2025. Ảnh: Reuters.

Mặc dù Đan Mạch sẵn sàng bảo vệ Greenland, giới phân tích nhận định châu Âu khó nổ súng vào quân đội Mỹ.

Edward R. Arnold - nghiên cứu sinh cấp cao tại Viện nghiên cứu quốc phòng Anh Royal United Services Institute - cho rằng Nhà Trắng có đủ sức mạnh tiến vào Greenland và nếu muốn, có thể thực hiện một chiến dịch chớp nhoáng. Tuy nhiên, ông Arnold nói Washington sẽ không cần một chiến dịch như ở Venezuela cuối tuần qua bởi họ “sẽ hoàn toàn không gặp sự kháng cự nào”.

“Chỉ huy quân sự nào ở châu Âu dám dùng vũ lực chống lại một tàu vận chuyển quân sự Mỹ tiến vào Greenland? Quyết định đó sẽ dẫn tới chiến tranh giữa các nước NATO. Mỹ biết điều đó”, ông nói.

Mỹ là quốc gia có sức mạnh quân sự lớn nhất NATO. Năm 2024, NATO ước tính Mỹ có 1,3 triệu quân nhân, so với tổng 2,1 triệu lính ở các thành viên còn lại. Lực lượng quân sự lớn thứ 2 thuộc về Thổ Nhĩ Kỳ, với ước tính khoảng 481.000 người.

Ông Arnold dự đoán Mỹ sẽ dần dần tăng binh lính đóng quân ở Greenland, thay vì ra lệnh cho một chiến dịch toàn diện. “Chúng ta sẽ ở trong một tình thế kỳ lạ, khi Mỹ cứ thế đưa quân vào Greenland và châu Âu thực sự không thể làm gì nhiều ngoài phản đối về mặt chính trị”, vị chuyên gia đánh giá.

Georgios Samaras - phó giáo sư về chính sách công tại Đại học King's College London - đồng tình Greenland và NATO có rất ít lựa chọn để ngăn chặn Mỹ giành quyền kiểm soát hòn đảo này.

“Tôi cho rằng NATO không thể làm gì trước Mỹ. Mỹ là siêu cường có rất nhiều căn cứ quân sự trên khắp lục địa. Về mặt lý thuyết, họ có thể tấn công một thành viên của NATO từ ngay trên đất của liên minh”, ông nói.

Trong khi đó, Jamie Shea - nghiên cứu viên tại Chương trình An ninh Quốc tế của Chatham House - cho rằng NATO không chỉ đối diện với viễn cảnh quay lưng với chính thành viên của mình, mà còn phải xem xét những hệ lụy an ninh bao trùm hơn khi tách khỏi Mỹ.

“Tôi nhận thấy NATO sẽ không có phản ứng quân sự nào vì Mỹ có thể nhanh chóng đối phó với mọi lực lượng châu Âu gửi đến. Ngoài ra, các chính phủ châu Âu rất khó xem xét khả năng này. Họ cần toàn bộ lực lượng sẵn sàng bảo vệ châu Âu và đóng góp vào lực lượng hòa bình cho Ukraine”, ông đánh giá.

Sự kết thúc của NATO?

Hôm 5/1, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cảnh báo việc Mỹ chiếm Greenland sẽ là dấu chấm hết cho NATO. Trong số 32 thành viên NATO, 23 nước - gồm cả Đan Mạch - cũng là thành viên Liên minh châu Âu, vốn đang nỗ lực đảm bảo Washington tiếp tục hỗ trợ Ukraine.

Ông Shea cho biết EU muốn tránh xung đột trực tiếp với Mỹ, bởi xung đột sẽ dẫn tới "ngày tàn" của NATO và sự hỗ trợ của Mỹ cho Ukraine.

Nhà Trắng thông báo ông Trump đang xem xét nhiều lựa chọn, bao gồm cả hành động quân sự, để kiểm soát Greenland. Ảnh: Reuters.

Còn ông Samaras đồng tình mọi động thái leo thang quân sự với Greenland sẽ phá hủy NATO. “Việc một thành viên NATO đe dọa một thành viên khác trong liên minh vừa gây tranh cãi, vừa đẩy lời hứa phòng thủ chung mang tính điều kiện và chính trị. Khi đó NATO sẽ tiêu tan. Tôi cho rằng NATO không thể tiếp tục bắt tay nhau nữa”, ông nói.

Ông Shea nói NATO, thông qua Liên minh châu Âu, vẫn có những cách gây áp lực lên Washington. “Châu Âu có thể dùng lá bài kinh tế, khi EU áp dụng các biện pháp trừng phạt như thuế quan hoặc hạn chế tiếp cận với doanh nghiệp Mỹ. Châu Âu cũng có thể từ chối cho Mỹ dùng căn cứ quân sự như một lời cảnh báo phủ đầu”, ông nói.

“Tuy nhiên, biện pháp nào cũng là cơn đau đầu với châu Âu, đặc biệt vào thời điểm họ nỗ lực kéo Washington vào kế hoạch hòa bình Nga - Ukraine và đảm bảo an ninh”, ông nói thêm.

Bất chấp tham vọng giành lấy Greenland và chỉ trích NATO, ông Trump ngày 7/1 khẳng định Mỹ vẫn ủng hộ liên minh này. Vị tổng thống cũng nhấn mạnh NATO sẽ không thể chống lại các mối đe dọa an ninh nếu không có Mỹ trong hàng ngũ.

“Nga và Trung Quốc không hề sợ NATO nếu không có Mỹ. Tôi nghi ngờ NATO sẽ không ở đó vì Mỹ khi chúng ta thực sự cần họ. Chúng ta sẽ luôn ở đó vì NATO, ngay cả khi họ không ở đó vì chúng ta”, ông viết trên Truth Social.