Sách của Tolkien và những cuộc phiêu lưu đắt giá

Bộ 3 cuốn Chúa tể của những chiếc nhẫn ấn bản 1954-1955. Ảnh: The Times UK.

Theo Collider, một chồng sách, phần lớn là những cuốn "không có gì đặc biệt", gần đây đã được quyên góp cho cửa hàng Oxfam ở Birmingham, Anh. Khi nhân viên phân loại chồng sách này, họ đã phát hiện ra một cuốn sách rất nổi bật.

Đây là một trong số 2.300 bản in thuộc đợt in thứ hai của cuốn The Hobbit do J.R.R. Tolkien sáng tác. Cuốn sách này đã được bán với giá 38.400 bảng Anh (khoảng 51.000 USD).

Trước đó, cuốn sách Songs for the Philologists cũng đã thu hút nhiều sự chú ý khi được rao bán tại Australia vào tháng 3 vừa qua. Oxford Mail đã đăng tải hành trình của Tom Ayling, một nhà bán sách tại Oxford, trong việc tìm cách tiếp cận tác phẩm này.

Là một chuyên gia về các tác phẩm của J.R.R. Tolkien, Ayling luôn mơ về ấn phẩm đặc biệt Songs for the Philologists. "Hầu hết nhà sưu tập thậm chí còn chưa từng nhìn thấy cuốn sách này, chứ đừng nói đến cơ hội sở hữu nó", The Times UK dẫn chia sẻ của ông.

Tom Ayling cùng ấn phẩm "Songs for the Philologists". Ảnh: Tom Ayling.

Đây là tập sách nhỏ dài 32 trang bao gồm 30 bài thơ và bài hát, trong đó có 13 tác phẩm do chính Tolkien sáng tác.

Tiến sĩ Albert Smith, giảng viên môn tiếng Anh cổ và ngôn ngữ vùng Scandinavia tại Đại học University College London (UCL), xưa kia đã đưa các bài thơ này cho sinh viên để họ in ấn bằng chiếc máy in kiểu Elizabethan của trường. Tuy nhiên, sau đó ông nhận ra rằng mình chưa xin phép Tolkien. Những bản in này sau đó nằm lại trong kho lưu trữ của UCL cho đến khi tòa nhà bị trúng bom trong chiến tranh.

Ngày nay, người ta chỉ biết đến sự tồn tại của 15 bản in, trong đó 12 bản đang được cất giữ tại các thư viện hoặc tổ chức lưu trữ. Lần gần đây nhất một ấn bản này được bán đấu giá công khai là vào năm 2003, và kể từ đó, chỉ có thêm 2 bản khác xuất hiện trên thị trường.

Ayling nói: "Tôi đã gần như từ bỏ hy vọng tìm kiếm tác phẩm này". Nhưng vào tháng 3, ông bất ngờ nhận được tin về một bản in được rao bán tại Australia. Ayling buộc phải đưa ra quyết định chớp nhoáng: "Tôi thực sự không đủ khả năng tài chính để mua nó, nhưng vì đã tìm kiếm quá lâu nên tôi cũng không thể để lỡ cơ hội sở hữu nó".

Sách của Tolkien luôn hút khách

Cảm xúc của Ayling không khó hiểu đối với những người đam mê sách của Tolkien. Hiện nay, thị trường quốc tế đang có nhu cầu mạnh mẽ đối với các ấn bản quý hiếm của Tolkien.

Vào giữa tháng 5, một kỷ lục đã được thiết lập tại nhà đấu giá Heritage Auctions ở Texas. Sau một cuộc đua tranh quyết liệt, mức giá 450.000 USD đã được chốt cho một ấn bản của cuốn The Hobbit. Đây là một trong số 1.500 bản được ra mắt vào ngày 21/9/1937.

Giá trị của sách phụ thuộc rất nhiều vào thời điểm xuất bản và tình trạng bảo quản. Việc thiếu lớp bìa rời cũng có thể khiến giá trị chênh lệch lên tới hàng chục nghìn bảng Anh. Những mối liên hệ trực tiếp với Tolkien cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá trị của cuốn sách.

Trong số 1.500 bản in đầu tiên của The Hobbit, có một nhóm cực kỳ hiếm gồm khoảng 22 cuốn mang lời đề tặng của tác giả dành cho bạn bè và gia đình. Vào tháng 6/2024, nhà đấu giá Heritage đã bán một trong những bản có lời đề tặng này. Cuốn sách vẫn còn nguyên bìa rời và được bán với giá 300.000 USD.

Bản in tương tự gần nhất được bán trước đó là vào năm 2015. Ấn bản này thuộc về Katherine “Kitty” Kilbride, người từng là học trò của Tolkien tại Leeds. Cuốn này được bán với giá kỷ lục vào thời điểm đó là 137.000 bảng Anh.

Ấn bản đặc biệt ở chỗ lời đề tặng có chứa một đoạn thơ bốn dòng bằng tiếng Anh cổ trích từ tác phẩm The Lost Road, gợi ý sự kết nối The Hobbit với hệ thống thế giới Trung Địa rộng lớn hơn.

Thế giới của những người chuyên về tác phẩm của Tolkien

Một trong những món đồ liên quan đến Tolkien kỳ lạ nhất được bán gần đây lại không phải là sách, mà là chiếc bàn làm việc của ông tại đại học Merton. Chiếc bàn này được nhà đấu giá Christie’s bán vào năm 2025 với giá 330.200 bảng Anh, vượt xa mức định giá ban đầu là 50.000–80.000 bảng Anh.

Ayling nhận định: "Ở phân khúc cao cấp nhất, thị trường không chỉ bị chi phối bởi một hay hai nhà đầu cơ, mà còn bởi một nhóm khách hàng đa dạng trên toàn cầu, từ các nhà đầu tư cho đến những người hâm mộ cuồng nhiệt".

Nhu cầu lớn như vậy nên cũng dễ hiểu là có nhiều chuyên gia và tổ chức chuyên về các tác phẩm của Tolkien. Ngoài Ayling tại Anh, còn có Festival Art and Books ở Bắc Wales, Tolkienwinkel ở Leiden (Hà Lan) và Tolkien Bookshelf ở Missouri, Mỹ.

Đối với nhiều người mua, sức hút của những cuốn sách này không chỉ nằm ở sự khan hiếm hay giá trị đầu tư. Các tác phẩm của Tolkien có sức sống vượt thời gian, gắn kết nhiều thế hệ. Những bậc phụ huynh từng đọc các câu chuyện về vùng Trung Địa khi còn nhỏ nay lại chia sẻ chúng với chính con cái của mình. Khi niềm yêu thích được lan tỏa, số lượng người hâm mộ Tolkien không ngừng gia tăng, trong khi nguồn cung các ấn bản gốc quý hiếm không thể tăng lên.

Do đó, dễ hiểu khi Ayling đã phải đi vay nợ để có thể sở hữu Songs for the Philologists, đồng thời đăng tải lên Instagram đoạn video quay cảnh ông mở gói hàng với đôi tay run rẩy.

Giới sưu tầm rất phấn khích. Hàng loạt chương trình podcast cùng các cuộc phỏng vấn về cuốn sách đã xuất hiện. Ayling sau đó đã bán cuốn sách cho một nhà sưu tập tư nhân ở châu Âu với mức giá kỷ lục 65.000 bảng Anh.

Bỏ 100.000 USD mua bản đồ thế giới 'Chúa tể những chiếc nhẫn' Các bản đồ trong tiểu thuyết "Chúa tể những chiếc nhẫn" của J.R.R Tolkien như Trung Địa hay đảo Oz đang trở thành món đồ cổ đắt giá, thu hút giới sưu tầm toàn cầu. 06:41 27/9/2025

Lá thư hé lộ thói cáu kỉnh của tác giả sách 'Chúa tể những chiếc nhẫn' Những bức thư chưa từng công bố của J.R.R Tolkien cho thấy ông khó chịu ra sao khi cộng sự làm việc cẩu thả và quá trình ông cộng tác với nhạc sĩ Donald Swann. 08:00 1/8/2025

Nghệ thuật xây dựng thế giới giả tưởng của J.R.R. Tolkien "Sự sụp đổ của Númenor" đã đặt nền móng cho "Chúa tể của những chiếc nhẫn" và chứng minh cho tài năng của Tolkien trong việc xây dựng một thế giới giả tưởng, theo The Guardian. 20:50 27/11/2022