Tổng thống Trump biến Davos thành 'sân nhà'

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch kiêm CEO của Diễn đàn Kinh tế Thế giới Børge Brende tại Hội nghị thường niên lần thứ 56 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sĩ, ngày 21 tháng 1 năm 2026. Ảnh: Reuters.

Ngay cả trong thời kỳ hoàng kim của trật tự dân chủ tự do, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cũng vấp phải hoài nghi, theo New York Times. Mỗi năm một lần, những cá nhân giàu có nhất, quyền lực nhất thế giới tụ họp tại một ngôi làng ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để tìm ra giải pháp cho những vấn đề quan trọng nhất.

Khẩu hiệu của diễn đàn, “Cam kết cải thiện tình trạng của thế giới”, từ lâu đã gói gọn lý do cho những nghi hoặc đó. Những người nắm giữ lợi ích lớn nhất trong hệ thống hiện đại - như tỷ phú ngân hàng hay công nghệ - lại hóa thân thành những nhân tố thay đổi, bắt tay cùng giới lãnh đạo thế giới mưu cầu sự tốt đẹp cho nhân loại.

Tuy nhiên, WEF Davos 2026 diễn ra trong bối cảnh thế giới bị cuốn vào những biến động chính trị, khi Mỹ đứng đầu bởi một tổng thống không hứng thú gì với khái niệm hợp tác đa phương. WEF DAVOS dường như rơi vào cảnh “trống đánh xuôi kèn thổi ngược”.

"Cái chết của Davos"

Vị khách mời nổi bật nhất là Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông chính là người lãnh đạo quốc gia là “kiến trúc sư” của trật tự hậu Thế chiến II, một trật tự tập trung vào an ninh tập thể và thương mại tự do. Ông Trump dùng quyền lực theo đuổi cuộc chiến thương mại toàn cầu, trong khi đe dọa chiếm Greenland từ Đan Mạch - một thành viên NATO. Cuối tuần qua, ông tuyên bố sẽ áp thuế quan với 8 nước châu Âu khác nếu họ tiếp tục ngáng đường chương trình nghị sự Greenland.

Ông Trump là nhân vật tâm điểm tại WEF DAVOS, một tổ chức luôn thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa mà vị chính trị gia này bài trừ bấy lâu nay. Ban tổ chức luôn xây dựng hình ảnh các đại biểu đoàn kết trên hành trình tìm kiếm tầm nhìn cao cả.

Tuy nhiên, sự khác biệt giữa các giá trị truyền thống của tổ chức và cách thức vận hành quyền lực mới hiện tại quá khác biệt, đến mức ban tổ chức dường như chọn cách chấp nhận không có một bộ nguyên tắc nào có thể gắn kết những con người đang đổ xô tới Thụy Sĩ.

Ông Trump lên Không lực Một, lên đường tới Thụy Sĩ dự WEF Davos ngày 20/1. Ảnh: Reuters.

Khoảng 3.000 người tham dự từ 130 quốc gia đã đổ về làng Davos để bắt đầu diễn đàn từ tối 19/1. Chủ đề chính của năm nay là “Tinh thần đối thoại”.

Theo một thông cáo báo chí, ban tổ chức nhấn mạnh sự cần thiết của các cuộc thảo luận trong bối cảnh “địa chính trị phức tạp nhất trong nhiều thập niên”, “được đánh dấu bởi sự phân mảnh ngày càng tăng và công nghệ thay đổi chóng mặt”.

Tuy nhiên, trái ngược với những năm trước, ban tổ chức không đề cập đến biến đổi khí hậu, quá trình chuyển đổi năng lượng hay thúc đẩy thương mại. Thông báo chỉ cam kết “sẽ nêu lên những vấn đề quan trọng nhất với con người, nền kinh tế và hành tinh”. Những cụm từ như thuế công bằng, chống tham nhũng, phát triển bền vững hay công bằng xã hội hầu như vắng bóng trong các tuyên bố chính thức.

Sức mạnh Donald Trump

New York Times cho rằng thay đổi này như một lời ngầm thừa nhận về những giá trị đang thay đổi chi phối nền kinh tế toàn cầu, trong khi ban tổ chức chuẩn bị trải thảm đỏ đón “ngôi sao” Donald Trump. Ông Trump dự kiến phát biểu vào ngày 21/1 (giờ địa phương).

Chính quyền Trump đặt trọng tâm từ năng lượng sạch sang nhiên liệu hóa thạch, đồng thời tiến hành chiến dịch loại bỏ “woke” trong chính phủ và doanh nghiệp. Ông đã và đang quyên góp tiền xây dựng một phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng từ các CEO trong lĩnh vực tiền điện tử, những người làm ăn với doanh nghiệp gia đình Trump. Đây chính là kiểu xung đột lợi ích mà diễn đàn từng một thời kịch liệt lên án. Đồng thời, những lời đe dọa áp thuế với Greenland là ví dụ mới nhất về cách ông Trump thách thức những quan điểm chính thống từng thịnh hành.

“Cái chết của Davos. Davos hoàn toàn không còn ý nghĩa gì nữa. Và câu hỏi lớn hơn là Davos từng có ý nghĩa gì ngoài tầng lớp tri thức vốn đã gắn bó với thế giới hiện đại?”, Mark Blyth - nhà kinh tế chính trị tại Đại học Brown (Mỹ) - nói.

Chuyên gia cho rằng WEF 2026 đang xa rời những vấn đề truyền thống. Ảnh: Reuters.

Khi ông Trump dự Davos vào năm 2018 trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, sự hiện diện này được dự báo như một cuộc va chạm giữa hai thế giới quan. Giới tinh hoa Davos khi ấy được cho là dốc sức vào hội nhập toàn cầu và hợp tác quốc tế để hạn chế biến đổi khí hậu, những điều xa lạ với một vị tổng thống luôn giữ câu cửa miệng “Nước Mỹ trên hết”.

Thế nhưng, các CEO tại Davos chỉ nghe những gì họ muốn: một vị tổng thống mang đến các đợt cắt giảm thuế và nới lỏng quy định. Những người bước ra từ bữa tiệc tối do ông Trump chủ trì đều hài lòng với chủ đề kinh doanh.

Lần này, mọi khác biệt trong giá trị của Davos và thế giới quan của ông Trump đã bị xóa nhòa một cách khéo léo. Chương trình chính thức vẫn gồm các phiên họp về những chủ đề truyền thống, như tiêu đề “Liệu xe điện có thực sự chiếm ưu thế?”. Nhưng trí tuệ nhân tạo (AI) và tiền điện tử được nâng tầm thành mối quan tâm trọng tâm.

Kế hoạch ông Trump tham dự càng khẳng định thành công của tổng thống trong việc “thu phục” những người đứng đầu các tập đoàn lớn nhất thế giới.

“Tại sao Trump lại đến Davos? Ông ấy giáng một đòn mạnh vào họ và nói cho họ biết ai mới là người nắm quyền. Về cơ bản, ông ấy tuyên bố trừ khi họ về cùng một phe với ông ấy, bằng không họ chẳng còn quan trọng nữa”, ông Blyth kết luận.