|
|
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Donald Trump. Ảnh: Reuters. |
Theo CNN, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã yêu cầu đẩy sớm chuyến thăm Washington để thảo luận với Tổng thống Donald Trump về các phương án quân sự nhắm vào Iran. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tel Aviv lo ngại Mỹ có thể đạt được một thỏa thuận hạt nhân "hạn hẹp" với Tehran - kịch bản mà Israel coi là thảm họa.
Ông Netanyahu dự kiến sẽ thảo luận với Tổng thống Donald Trump về các phương án quân sự nhắm vào Iran trong chuyến thăm Washington hôm nay 11/2. Theo hai nguồn tin từ Israel, Tel Aviv đang rốt ráo chuẩn bị các kế hoạch dự phòng cho kịch bản các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đổ vỡ.
Rạn nứt trong chiến lược Mỹ - Israel
Dù các cuộc đối thoại Mỹ-Iran vừa mới nhen nhóm, Israel vẫn bày tỏ sự hoài nghi về khả năng thành công. Dự kiến, ông Netanyahu sẽ trình lên ông Trump các báo cáo tình báo mới nhất về sức mạnh quân sự của Tehran.
Phía Israel đặc biệt lo ngại về tốc độ khôi phục kho tên lửa đạn đạo của Iran sau cuộc chiến 12 ngày. Nếu không ngăn chặn, Iran có thể sở hữu từ 1.800 đến 2.000 tên lửa đạn đạo chỉ trong vài tuần hoặc vài tháng tới.
“Trong chuyến đi này, chúng tôi sẽ thảo luận về một loạt vấn đề: Gaza, khu vực, nhưng trước hết và quan trọng nhất là các cuộc đàm phán với Iran”, ông Netanyahu phát biểu khi lên máy bay.
“Tôi sẽ trình bày với Tổng thống Trump các quan điểm của chúng tôi liên quan đến những nguyên tắc thiết yếu của cuộc đàm phán - những nguyên tắc mà theo chúng tôi, là sống còn không chỉ đối với Israel mà còn đối với bất kỳ ai trên thế giới mong muốn hòa bình và an ninh ở Trung Đông”.
Israel đang hối thúc Mỹ buộc Iran phải từ bỏ kho dự trữ uranium đã làm giàu, chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu, giới hạn chương trình tên lửa đạn đạo và ngừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Danh sách này trùng khớp với yêu cầu trước đó của Mỹ.
Tuy nhiên, Iran kiên quyết khẳng định chỉ sẵn sàng thảo luận về hồ sơ hạt nhân. Cuối tuần qua, ông Trump đã ra tín hiệu có thể chấp nhận một thỏa thuận thu hẹp phạm vi.
Trả lời phóng viên trên chuyên cơ Air Force One về việc liệu một thỏa thuận chỉ tập trung vào vấn đề hạt nhân có khả thi hay không, ông nói: “Có, điều đó có thể chấp nhận được, nhưng điều kiện tiên quyết và hàng đầu là: Iran không được có vũ khí hạt nhân”.
Kịch bản tồi tệ nhất
Chuyên gia Danny Citrinowicz từ Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel nhận định: “Kịch bản tồi tệ nhất đối với ông Netanyahu là một thỏa thuận chỉ hạn chế việc làm giàu uranium, thay vì xóa bỏ hoàn toàn năng lực hạt nhân của Iran”. Điều này đặt ông Netanyahu vào thế khó, bởi ông từng kịch liệt phản đối thỏa thuận JCPOA năm 2015 của ông Obama với các điều khoản tương tự.
“Theo quan điểm của ông Netanyahu, có hai phương án ưu tiên: hoặc là đánh bại Iran về mặt quân sự bằng lực lượng của Mỹ, hoặc là một ‘thất bại về mặt khái niệm’ thông qua một thỏa thuận toàn diện đến mức xóa bỏ hoàn toàn khả năng tự vệ của chế độ này”, chuyên gia này viết.
Những chỉ trích gay gắt như vậy sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều nếu ông Trump ký kết một thỏa thuận tương tự - vốn chỉ hạn chế việc vũ khí hóa chương trình hạt nhân nhưng vẫn cho phép Iran làm giàu uranium trong nước.
Theo nguồn tin từ Israel, chuyến thăm Washington của ông Netanyahu ban đầu được lên lịch vào ngày 18/2, một ngày trước cuộc họp của Hội đồng Hòa bình. Cuối tuần qua, cuộc gặp song phương đã được đẩy lên sớm hơn theo yêu cầu của phía Israel, nên hiện chưa rõ ông Netanyahu có tham dự hội nghị của Hội đồng Hòa bình hay không. Hội nghị này dự kiến sẽ thảo luận về việc đưa lệnh ngừng bắn tại Gaza sang giai đoạn tiếp theo. Trước đó, ông Netanyahu đã không tham dự cuộc họp ra mắt Hội đồng Hòa bình của ông Trump tại Davos vào tháng trước.
Ông Trump đang thúc đẩy đưa lệnh ngừng bắn ở Gaza sang giai đoạn hai, cùng với việc công bố hội đồng và ủy ban kỹ trị Palestine dự kiến sẽ quản lý Gaza.
Trước chuyến thăm Mỹ của ông Netanyahu, nội các Israel đã phê duyệt các biện pháp mở rộng quyền thực thi pháp luật và mua lại đất đai nhằm siết chặt kiểm soát và mở rộng khu định cư tại Bờ Tây. Động thái này bị Chính quyền Palestine và các tổ chức quốc tế lên án là hành động sáp nhập thực tế nhằm xóa sổ ý tưởng về một nhà nước Palestine trong tương lai.
Dù chính quyền Tổng thống Trump khẳng định không ủng hộ việc sáp nhập, Israel vẫn tiếp tục đẩy mạnh các chính sách bình thường hóa sự hiện diện của người Do Thái tại các khu vực vốn thuộc quyền quản lý của Palestine.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này...
