Những thói quen 'tiếp tay' cho ung thư dạ dày

Thói quen ăn uống khi thức ăn còn quá nóng là một trong những yếu tố nguy cơ làm tăng ung thư dạ dày. Ảnh: Shutterstock.

Theo dữ liệu thống kê năm 2022 của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư dạ dày là bệnh ung thư phổ biến thứ 5 trên thế giới, với 969.000 ca mắc mới và khoảng 660.000 ca tử vong. Bệnh cũng là nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng thứ năm trên toàn cầu.

Ung thư dạ dày là một trong những loại khối u ác tính phổ biến, thường hình thành ở lớp niêm mạc hoặc thành dạ dày. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể di căn sang các cơ quan khác, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng. Nguy cơ mắc bệnh có xu hướng tăng theo tuổi tác, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy các thói quen sinh hoạt hàng ngày mới chính là yếu tố thúc đẩy âm thầm.

Việc nhận diện sớm và điều chỉnh những hành vi này đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa cũng như phát hiện sớm ung thư dạ dày.

Ăn quá mặn - "kẻ phá hoại" niêm mạc dạ dày

Muối là thành phần thiết yếu đối với cơ thể, nhưng tiêu thụ quá mức lại gây hại rõ rệt. Lượng muối cao có thể làm tổn thương trực tiếp niêm mạc dạ dày, dẫn đến viêm hoặc loét kéo dài. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng người ăn mặn có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao gấp khoảng 2 lần so với người ăn nhạt.

Không chỉ vậy, các thực phẩm nhiều muối trong quá trình chế biến còn có thể sinh ra những hợp chất gây ung thư như hydrocarbon thơm đa vòng hay hợp chất N-nitroso. Đặc biệt, nitrat trong thực phẩm có thể chuyển hóa thành nitrit, sau đó hình thành nitrosamine - chất được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư.

Ngoài các món quen thuộc như đồ hun khói, nướng, chiên rán, người tiêu dùng cũng cần cảnh giác với "muối ẩn" trong các loại thực phẩm như trái cây sấy, mì ăn liền, rong biển hay hải sản khô.

Rượu bia và thuốc lá - tác nhân nguy cơ rõ rệt

Thuốc lá từ lâu đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất gây ung thư cao nhất. Không chỉ gây hại cho phổi, các chất độc trong khói thuốc còn đi qua thực quản xuống dạ dày, làm tổn thương niêm mạc và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Trong khi đó, rượu cũng là yếu tố nguy cơ đáng lo ngại. Nghiên cứu đăng trên tạp chí The Lancet cho thấy người uống rượu thường xuyên, đặc biệt là uống nhiều, có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao gấp khoảng 3 lần. Rượu gây kích ứng, ăn mòn niêm mạc, lâu dài dẫn đến viêm loét và tăng nguy cơ ác tính hóa.

Thức khuya, ăn đêm - thói quen phổ biến nhưng nguy hiểm

Nhịp sống hiện đại khiến nhiều người thường xuyên thức khuya, chịu áp lực cao. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phục hồi của niêm mạc tiêu hóa, đồng thời gây rối loạn nội tiết và hệ miễn dịch.

Đặc biệt, thói quen ăn đêm khi thức khuya càng làm tăng gánh nặng cho dạ dày. Thức ăn tồn đọng lâu kích thích tiết nhiều dịch vị, dễ gây tổn thương niêm mạc, lâu dài dẫn đến viêm loét và tăng nguy cơ ung thư.

Thức khuya, ăn đêm có thể tạo gánh nặng cho dạ dày, lâu ngày làm tổn thương niêm mạc, tăng nguy cơ ung thư. Ảnh: Freepik.

Ăn đồ quá nóng - nguy cơ bỏng niêm mạc dạ dày

Thói quen ăn uống khi thức ăn còn quá nóng cũng là yếu tố nguy cơ thường bị bỏ qua. Thực phẩm trên 65°C có thể gây bỏng niêm mạc dạ dày, làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào.

WHO đã xếp đồ uống quá nóng (trên 65°C) vào nhóm có khả năng gây ung thư (nhóm 2A). Việc để thức ăn nguội bớt trước khi dùng là cách đơn giản nhưng cần thiết để bảo vệ dạ dày.

Béo phì và lười vận động - thúc đẩy hình thành tế bào ung thư

Lối sống ít vận động và tình trạng thừa cân, béo phì cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ ung thư dạ dày. Béo phì có thể gây viêm mạn tính, làm tổn thương niêm mạc và thúc đẩy quá trình hình thành tế bào ung thư.

Trong khi đó, việc thiếu vận động khiến cơ thể rối loạn chuyển hóa, suy giảm miễn dịch - tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển. Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn vì vậy là biện pháp phòng bệnh đơn giản nhưng hiệu quả.

Không điều trị dứt điểm viêm loét dạ dày - tác nhân phát triển tế bào ung thư

Viêm dạ dày mạn tính và loét dạ dày - tá tràng kéo dài là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ trong quá trình tiến triển thành ung thư dạ dày.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Vương quốc Anh (NHS), khi niêm mạc dạ dày bị viêm hoặc loét kéo dài, các tế bào liên tục bị tổn thương và buộc phải tái tạo để phục hồi. Tuy nhiên, quá trình tái tạo lặp đi lặp lại trong môi trường viêm sẽ làm tăng nguy cơ xảy ra sai sót trong sao chép DNA, từ đó dẫn đến các biến đổi bất thường của tế bào.

Đặc biệt, nhiều người sau khi điều trị thấy triệu chứng thuyên giảm tự ý ngừng thuốc hoặc không tái khám. Tuy nhiên, việc hết triệu chứng không đồng nghĩa với việc niêm mạc đã hồi phục hoàn toàn. Nếu không điều trị triệt để, tình trạng viêm âm ỉ vẫn tiếp diễn, âm thầm làm tổn thương niêm mạc trong thời gian dài.