Những thói quen ăn uống đang âm thầm 'bào mòn' sức khỏe thận

Những thói quen tưởng vô hại như uống trà sữa, nước ngọt, ăn mặn, nhiều thịt đỏ hoặc thực phẩm chế biến sẵn có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận. Ảnh tạo bởi AI.

Dinh dưỡng đóng vai trò cốt lõi để duy trì một cơ thể khỏe mạnh, kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu ví cơ thể như một cỗ máy sinh học tinh vi, dinh dưỡng chính là nguồn nhiên liệu để cỗ máy ấy vận hành trơn tru. Tuy nhiên, khi nguồn “nhiên liệu” không phù hợp, cơ thể sẽ phải đối mặt với những hệ lụy lâu dài, trong đó có tổn thương chức năng thận.

Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, thận là cơ quan có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc lọc máu, đào thải chất cặn bã và duy trì cân bằng nước - điện giải trong cơ thể. Mỗi ngày thận phải lọc khoảng 120-150 lít máu để giữ lại những chất cần thiết và loại bỏ các chất độc hại. Vì vậy, khi con người liên tục đưa vào cơ thể những thực phẩm không phù hợp, thận sẽ phải làm việc nhiều hơn, lâu dài có thể dẫn đến suy giảm chức năng.

Những thói quen ăn uống nào gây hại thận?

Với nhiều người trẻ, một ly trà sữa hay nước ngọt có ga không chỉ là thức uống giải khát mà còn là thói quen khó bỏ. Thu Huế, một bạn trẻ ở Hà Nội chia sẻ, cô thường xuyên lựa chọn các loại nước uống có vị ngọt thay cho nước lọc.

“Em đi ăn uống với bạn bè cũng hay uống nước ngọt. Bình thường em ít uống nước lọc, thích những loại đồ uống có vị ngọt, thơm thơm một chút. Uống nhiều trà sữa nên bây giờ cũng tăng mấy chục cân”, Huế chia sẻ.

Theo các chuyên gia y tế, đồ uống nhiều đường không chỉ liên quan đến nguy cơ thừa cân, béo phì hay bệnh đái tháo đường mà còn có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe của thận nếu sử dụng thường xuyên.

TS.BS Trương Hồng Sơn cho biết, một ly trà sữa có thể chứa lượng năng lượng rất cao, khoảng 600 kilocalo, tương đương hoặc cao hơn một bát phở. Một ly trà sữa có thể chứa khoảng 35-50 gam đường, tương đương 7 thìa đường.

Nếu uống trà sữa mỗi ngày và trong thời gian dài, lượng đường được đưa vào cơ thể quá nhiều, nguy cơ tăng axit uric, rối loạn chuyển hóa, viêm tổ chức thận và các vấn đề liên quan đến sỏi thận cũng có thể gia tăng.

Thói quen ăn uống không khoa học là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến bệnh sỏi thận.

Cùng với việc lạm dụng đồ uống chứa đường, một trong những thói quen gây áp lực lớn cho thận là ăn quá mặn. Khi lượng muối đưa vào cơ thể tăng cao, thận phải tăng cường đào thải natri, kéo theo sự thay đổi về lượng nước và áp lực lọc. Nếu kéo dài, điều này có thể ảnh hưởng đến vi mạch thận và làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.

Bên cạnh đó, chế độ ăn quá nhiều đạm động vật, đặc biệt là thịt đỏ, cũng là yếu tố cần lưu ý. Khi cơ thể hấp thu quá nhiều đạm, quá trình chuyển hóa tạo ra ure, axit uric và các sản phẩm chứa nitơ khiến thận phải tăng cường hoạt động để đào thải.

Bác sĩ Ngô Đậu Quyền, giảng viên Bộ môn Ngoại, Trường Đại học Y Hà Nội cảnh báo, việc sử dụng quá nhiều thực phẩm chứa oxalate có thể làm thay đổi thành phần nước tiểu, tạo điều kiện hình thành sỏi oxalate. Ngoài ra, chế độ ăn nhiều đạm, đặc biệt là thực phẩm giàu purin, có thể làm tăng axit uric máu và nguy cơ sỏi tiết niệu.

Một trong những nguyên nhân phổ biến làm tăng nguy cơ sỏi thận là uống không đủ nước. Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên cô đặc, các tinh thể khoáng chất dễ lắng đọng và kết tinh, từ đó hình thành sỏi.

Theo khuyến cáo của TS.BS Trương Hồng Sơn, với người trưởng thành khỏe mạnh, lượng nước cần thiết có thể tính khoảng 40 ml/kg cân nặng mỗi ngày. Ví dụ, một người nặng 55 kg cần khoảng 2,2 lít nước/ngày. Quan trọng hơn, cần uống nước đều đặn thay vì chỉ uống khi cảm thấy khát.

5 nguyên tắc "vàng" trong ăn uống để bảo vệ thận

Theo các chuyên gia, chúng ta hoàn toàn có thể hạn chế được nguy cơ mắc sỏi thận nếu thay đổi những thói quen ăn uống chưa hợp lý và biết cách lựa chọn, kết hợp các loại thực phẩm một cách khoa học.

Tiến sĩ, bác sĩ Trương Hồng Sơn đưa ra 5 nguyên tắc quan trọng gồm:

- Ăn nhạt, hạn chế lượng muối trong khẩu phần ăn hàng ngày.

- Uống đủ nước và duy trì thói quen uống nước đều đặn.

- Chế độ ăn nên cân bằng giữa đạm động vật và đạm thực vật, không ăn quá nhiều thịt đỏ.

- Tăng cường rau xanh, trái cây tươi trong chế độ ăn hàng ngày để bổ sung vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa.

- Hạn chế thực phẩm siêu chế biến chứa nhiều muối, chất phụ gia và chất bảo quản.

Những thực phẩm được khuyến khích lựa chọn trong chế độ ăn hàng ngày bao gồm rau lá xanh, bí, bầu, dưa leo, táo, lê, đu đủ; các nguồn đạm lành mạnh như cá, đậu đỗ, đậu phụ, ngũ cốc nguyên hạt; cùng các loại chất béo tốt như dầu oliu, dầu cám gạo và các loại hạt với lượng phù hợp.

Bên cạnh đó, người dân cũng cần thận trọng khi sử dụng thực phẩm chức năng. TS.BS Trương Hồng Sơn khuyến cáo chỉ nên bổ sung khi thực sự cần thiết, tránh lạm dụng bởi dùng nhiều thực phẩm chức năng cùng lúc cũng có thể gây hại cho thận

Sức khỏe của thận được tạo nên từ những lựa chọn nhỏ trong chế độ ăn hàng ngày. Thay đổi thói quen chính là cách đơn giản và bền vững nhất để bảo vệ cơ quan lọc máu quan trọng này.