Săn sóc phần mộ tổ tiên
Con cháu thờ phụng tổ tiên, cúng lễ đã đành, nhưng một trong hình thức để biểu lộ sự thờ phụng là săn sóc tới mộ phần của tổ tiên.
Hàng năm trước ngày Tết, cũng có địa phương sau ngày Tết, con cháu đi thăm mộ tổ tiên để đắp lại cho cao, nhổ hết các loại cây cỏ có thể xâm phạm tới hài cốt tổ tiên. Nhân dịp thăm mộ này, con cháu thắp hương trên mộ, khấn vái mời tổ tiên về ăn Tết.
Ngoài ra, ngày Thanh Minh, con cháu cũng đi tảo mộ mang theo vàng hương cắm đốt trước mộ. Nếu mộ sụt thì đắp lại. Có người nhân ngày Thanh Minh mang cả cỗ ra cúng nơi trước mộ.
Mộ phần được con cháu luôn luôn trông nom cẩn thận. Tuy nhiên khi mộ bị động hoặc vì súc vật đào sút, hoặc vì rễ cây ăn vào xương cốt, hoặc vì một lẽ gì khác, trong trường hợp này, tục tin rằng ông cha sẽ “báo mộng” hay “ứng điềm” cho con cháu. Nếu con cháu không biết, trong nhà sẽ có người đau ốm hoặc công việc làm ăn gặp lủng củng; con cháu sẽ lập tức ra thăm ngôi mộ, đắp lại nếu bị sụt, đồng thời cũng làm lễ tạ mộ, ngụ ý như tạ tội với tổ tiên vì sơ ý để mộ bị xâm phạm.
 |
| Thăm viếng mộ là truyền thống tâm linh lâu đời của người Việt. Ảnh: banthomocviet.com. |
Lễ tạ mộ gồm trầu cau, xôi chuối, rượu gà, vàng hương. Lễ đặt trước ngôi mộ, con cháu khấn lễ. Trong khi tạ mộ, con cháu phải cúng cả vị Thổ thần nơi để mộ.
Cũng có khi, con cháu ở xa xôi, trước những thời cuộc biến đổi, sợ rằng hồn phách ông cha không yên, cũng tạ mộ để cầu bình an cho vong hồn người khuất. Hoặc có khi, chiếu theo số tử vi đến năm tháng, cần phải tạ mộ, con cháu cũng làm lễ tạ mộ.
Tạ mộ bao giờ cũng có làm sớ. Trong sớ, nhờ Thần linh dẫn hồn sứ giả là Ngũ đạo tướng quân đưa hồn đến mộ. Ngoài ra, Thần linh cũng chuyển tờ sớ tới Đương xứ Thổ địa chánh thần để tường việc.
Ngũ đạo tướng quân là vị thần coi quản các nẻo đường, còn Đương xứ Thổ địa chánh thần là Thổ địa tại nơi có ngôi mộ xin tạ.
Dưới đây là một mẫu sớ tạ mộ, phiên âm và dịch nghĩa:
Sổ tạ mộ:
Tam bảo tư vì Tạ mộ pháp đàn
Tu cứ: Đại Việt tuế thứ... y vu gia xứ cư, Phụng Phật bảo an, tín chú...
... phục vụ vong hồn thời niên hưu cửu tang hái biến thiên, do thị kim nhật cần biện lưu thành chi lễ, dung thân tạ mộ chi nghi, trượng Phật từ chi tế độ, bằng Sứ giả chỉ dẫn hồn, lại phó pháp duyên, lĩnh triêm công đức, thiết bị phương ngưng cách trở, đạo lộ nan thông, tu chí Di văn giá.
Hữu điệp thỉnh:
Âm phủ Dẫn hồn Sứ giả Ngũ đạo tướng quân, Đương xứ Thổ địa chánh thần. Phục khất:
Biến cáo sở thuộc chư ty, dẫn lĩnh vong hồn, an quy phần mộ, quan tâm khứ xứ, vô đắc trở duyên, thứ tỷ âm dương quân mông lợi lạc, cổ điệp.
Mộ táng tại
Tuế thứ..., niên..., nguyệt..., nhật..., thời điệp...
* Bản dịch:
Tam bảo tư vì Tạ mộ pháp đàn. Nay cứ theo địa chỉ tại Đại Việt Địa chỉ ở...
Lễ này làm tại nhà chúng tôi, vâng theo phép Phật bảo hộ bình an, tín chủ tên là... cúi đầu bày tỏ về việc vong hồn của Tiên linh chúng tôi đã qua đời mà thời gian đã quá lâu cùng với thời cục biến đổi, sợ rằng hồn phách không yên, bởi vậy chúng tôi cần biện lễ vật để tạ mộ, trông ơn đức Phật tế độ vong hồn và đức Thần linh dẫn hồn sứ giả, đưa hồn đến nơi đến chốn, dẫu rằng âm dương cách biệt, đường sá xa xôi; nhưng nhờ có từ Điệp văn này thì cũng thông cảm được.
Tờ điệp này do quan Dẫn hồn sứ giả Ngũ đạo tướng quân chuyển đến quan Đương xứ Thổ địa chánh thần tiếp nhận nơi âm phủ.
Xin quan Sứ giả bố cáo cho các ty các nơi thuộc hạt như các bến đò, bến chợ đều biết, không ai được làm ngăn cản để cho vong hồn được nhận lĩnh lễ vật an ổn ở nơi mộ phần, hầu khiến cho kẻ âm người dương đều được hưởng phúc lạc.
Nay điệp
Mộ táng tại... năm, tháng, ngày, giờ.
