Uống cà phê, với người Việt nói chung và Sài Gòn nói riêng dường như là một nét văn hóa đặc thù chứ không còn là một dịch vụ giải khát.

Ở nơi bất kỳ giờ nào cũng sẽ có người đang làm việc, người ta có thể uống cà phê vào sáng sớm, chiều tối, đêm khuya, 24/24, và có khi hoàn toàn vào quán không phải để uống cà phê.

Lời hẹn: Hôm nào mình cà phê, có thể chỉ một câu kèm khi chào tạm biệt cho có với những người "thảo mai". Còn hẹn thực sự cho lần gặp tiếp theo, sẽ lập tức có địa chỉ kèm thời gian hẹn, dù không chính xác nhưng khá cụ thể. "Tuần sau cà phê quận 1 nhé, để em check lại lịch xong sẽ nhắn", là một lời hẹn nên note vào điện thoại, như lịch làm việc cần nhớ.

Cà phê như một cách để người ta trò chuyện, kinh doanh, bắt đầu một mối quan hệ làm ăn hoặc giao kết mới, để nhắc lại hoặc cắt đứt một mối quan hệ đã cũ, hoặc để cập nhật thông tin về nhau, về đối tác, đối thủ, về thị trường.

Và cũng có khi, vào lúc trống rỗng hay hoang mang không định hướng, hoặc quá chán nản, không có gì để làm, không có ai hay điều gì để cân nhắc giao kết hay cắt đứt nữa, người ta cũng đi cà phê...

Nhưng đó là chuyện của các cư dân giàu không ai biết, nghèo chẳng ai hay, còn với bạn, một du khách thôi, khi đã nhận lời đến Sài Gòn, muốn hiểu người Sài Gòn, "chút chút" trong một khoảng thời gian rất ngắn, thì khuyên bạn nên đi uống cà phê với họ. Vì sao à, ngay cách chọn quán, cũng là cách bạn có thể hiểu phần nào về người ấy rồi.

Người thích sang chảnh, thích không gian tràn ngập mùi thơm ấm và ngọt thì vào Starbuck, Gloria Jean's, Trung Nguyên Legend...

Trẻ trung, cập nhật, vừa tiền, tiện lợi thì chọn các quán cà phê dạng chuỗi như Đen Đá, Ông Bầu...

Người lãng mạn, thích chụp hình check in, sẽ hẹn ở các quán có không gian xanh mát, có cây có hồ nước nhỏ, trang trí đẹp như Du Miên, Miền Đồng Thảo.

Người phóng khoáng, đơn giản, ngồi đâu cũng được, sẽ có hàng trăm hàng nghìn quán cà phê vỉa hè.

Người trầm lắng, hoài cổ, giản dị, sẽ chọn vỉa hè Bưu Điện hay Nguyễn Du, ngắm đàn bồ câu chao lên lượn xuống qua vai Đức Mẹ.

Còn thích cà phê, chỉ duy nhất cà phê, sẽ tìm cà phê vợt hay còn gọi là cà phê bít tất. Chắc chắn nếu bạn là người giảm hẳn độ tinh nhạy, kém minh mẫn khi chưa uống cà phê sáng, bạn sẽ biết loại cà phê này không pha bằng phin, mà nấu sôi lục ục trong những chiếc túi vải dày. Người đã quen uống thấy tất cả các kiểu pha khác đều không ngon bằng.

Cà phê sữa đá, giá dĩ nhiên mắc hơn cà phê đen, chắc không phải vì thêm tiền sữa, mà là pha thế nào cho vừa khó hơn, mất công hơn là không pha gì hoặc pha đường!

Sữa chỉ để dịu độ đắng, tăng chút vị ngậy, và đẩy thêm mùi thơm của cà phê.

Cà phê sữa đá nhiều sữa, đó là bạc xỉu, dứt khoát không phải một ly sữa đá có chút cà phê.

Bạc xỉu ngon, với rất nhiều người, là cà phê sữa bình thường và thêm sữa tươi nguyên kem, cho tủ lạnh thật lạnh!

Nhưng thêm sữa tươi bao nhiêu là ngon, lại tùy khẩu vị mỗi người.

Ở Hà Nội, người ta gọi cà phê sữa là "nâu". Nâu đá = cà phê sữa đá, nâu nóng = cà phê sữa nóng, nâu lắc là cà phê sữa đá đang trend!

Nếu thêm trứng đánh bông thành lớp kem vàng đậm lộng lẫy trên mặt tách cà phê, ta có món cà phê trứng mà ra Hà Nội thử một lần là nghiện. Mà đúng ra phải nói ăn cà phê trứng sẽ đúng hơn là uống!

Và vì sao lại có vị mặn trên lớp kem ngọt thơm khiến những người đến Huế mê mẩn, đi thử khắp nơi rồi vẫn không thấy ở đâu cà phê muối ngon như ở Huế?

Câu trả lời của tôi là có lẽ vì không gian nơi đã sáng tạo ra món ấy cho bạn nếm lần đầu. Làm gì có lần thứ hai để tạo ấn tượng đầu tiên. Hy vọng là tôi đúng.