Người dân Iran hoang mang trước chiến tranh

Iran hiện đối mặt với khủng hoảng kinh tế và sự gia tăng hỏa lực của Mỹ tại Vịnh Ba Tư. Ảnh: The New York Times.

Trước khi còi báo động vang lên khắp Israel, nhiều người dân Iran cũng ráo riết tích trữ nhu yếu phẩm giữa bối cảnh ngoại giao sụp đổ và lạm phát tăng phi mã.

Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chính thức liệt Iran vào danh sách “quốc gia bảo trợ giam giữ trái pháp luật”, cáo buộc Tehran sử dụng công dân nước ngoài làm công cụ ép buộc chính trị.

Tích trữ đồ sinh tồn giữa cơn bão giá phi mã

Theo BBC, nỗi lo về một cuộc tấn công từ Mỹ khiến người dân Iran bất an, liên tục theo dõi các biến động quân sự và chia rẽ trước viễn cảnh can thiệp nước ngoài. Giữa lúc người dân hối hả tích trữ nhu yếu phẩm và chuẩn bị đồ dùng khẩn cấp, hàng loạt quốc gia châu Âu và châu Á đã yêu cầu công dân rời khỏi Iran ngay lập tức.

“Vài ngày trước, tôi đã mua một viên pin dự phòng để sạc các thiết bị điện tử. Giờ tôi đang tìm một chiếc đài radio sóng ngắn để có thể nghe tin tức nếu nhà nước ngắt Internet và cơ sở hạ tầng điện bị ném bom”, một cư dân 28 tuổi ở thủ đô yêu cầu giấu tên cho Aljazeera biết.

Sự chuẩn bị này dựa trên những tiền lệ đáng lo ngại trước đó. Chính quyền Iran từng cắt Internet diện rộng trong cuộc chiến 12 ngày với Israel vào tháng 6 năm ngoái, và tiếp tục thực hiện đợt ngắt kết nối hoàn toàn kéo dài 20 ngày kỷ lục hồi tháng 1, gây ảnh hưởng đến khoảng 92 triệu người.

Tình trạng giá cả thực phẩm tăng mạnh do lạm phát gia tăng đã bủa vây đất nước trong hơn một thập kỷ, hệ quả từ sự kết hợp giữa quản lý yếu kém kéo dài tại địa phương cùng các lệnh trừng phạt của Mỹ và Liên Hợp Quốc.

Theo các báo cáo riêng biệt của Trung tâm Thống kê Iran và Ngân hàng Trung ương Iran công bố hôm 26/2, lạm phát hiện đã tăng vọt lên trên 60%. Trung tâm Thống kê xác định lạm phát hàng năm trong tháng Bahman của Iran, kết thúc vào ngày 19/2, là 68,1%, trong khi Ngân hàng Trung ương cho biết con số này là 62,2%.

Khi mối đe dọa chiến tranh gia tăng, không phải tất cả người dân Iran đều có khả năng tích trữ thực phẩm. Bởi giá thực phẩm tăng mạnh nhất với mức 105%. Giá dầu ăn tăng hơn gấp ba (207%), bánh mì tăng hơn gấp đôi (142%), thịt đỏ tăng 117%...

Ngày 26/2, đồng nội tệ rial của Iran đứng ở mức khoảng 1,66 triệu rial đổi 1 USD, gần mức thấp kỷ lục.

Bài toán ngoại giao

Mỹ gia tăng áp lực quân sự, đưa tàu sân bay USS Gerald Ford đến bờ biển Israel. Ảnh. Hải quân Mỹ

Theo Financial Times (FT), Iran đang cân nhắc sử dụng "mỏ vàng thương mại" tiềm năng - bao gồm các dự án dầu mỏ, khí đốt và khai thác khoáng sản - để thu hút Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bối cảnh đàm phán hạt nhân bế tắc. Hiện nước này sở hữu trữ lượng dầu lớn thứ 3 và khí đốt thứ 2 thế giới.

“Iran đang xem Venezuela như một trường hợp điển hình”, một nguồn tin cho biết. Nhận định này ám chỉ việc ông Trump thúc đẩy các doanh nghiệp Mỹ giành hợp đồng dầu mỏ tại quốc gia Mỹ Latinh ngay sau khi lực lượng Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro hồi tháng trước.

Ngoài ra, theo Aljazeera, Tehran cũng có kế hoạch pha loãng uranium để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt.

Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi - nước đóng vai trò trung gian trao đổi thông điệp giữa hai bên - cho biết số urani hiện có của Iran sẽ được pha loãng xuống mức thấp nhất có thể.

Tuy nhiên, ông Elyas Hazrati, người đứng đầu Hội đồng Thông tin Chính phủ, khẳng định Iran tiếp tục làm giàu uranium phục vụ nhu cầu trong nước và kiên quyết từ chối thảo luận về chương trình tên lửa.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc thảo luận kỹ thuật sâu hơn sẽ được tổ chức vào tuần tới tại Vienna.

Các bên đã nhất trí rằng, đầu tháng 3, các nhóm kỹ thuật tại Vienna và tại IAEA sẽ bắt đầu các đợt rà soát chuyên gia kỹ thuật để đưa một số vấn đề kỹ thuật vào một khuôn khổ cụ thể, sau đó điều chỉnh chúng theo các yêu cầu và cân nhắc chính trị của cả hai bên.

Cơ quan giám sát của LHQ sẽ tổ chức các cuộc họp hội đồng bắt đầu từ ngày 6/3, gần với thời hạn 10-15 ngày mà ông Trump đã đưa ra vào tuần trước để Iran đạt được thỏa thuận.

Trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Trung Đông, ngày 27/2, Ngoại trưởng Iraq Fuad Hussein và người đồng cấp Iran Araghchi điện đàm, khẳng định đối thoại là giải pháp tối ưu cho căng thẳng Trung Đông. Hai bên nhấn mạnh mục tiêu ngăn chặn leo thang chiến tranh, quyết tâm duy trì ổn định khu vực.

Tehran đang đứng trước một bài toán đầy thử thách vừa bảo vệ được những giá trị cốt lõi của quốc gia, vừa mở ra cánh cửa hy vọng cho nền kinh tế vốn đã chịu nhiều tổn thương. Giữa những mốc thời gian đang đếm ngược, mỗi bước đi ngoại giao lúc này không chỉ đơn thuần là những toan tính trên bàn nghị sự, mà còn mang theo mong mỏi của hàng triệu người dân về một sự ổn định bền vững.