Ho khan là tình trạng ho không kèm đờm, thường đi kèm cảm giác ngứa rát cổ họng, khó chịu. Triệu chứng này có thể xuất hiện thoáng qua nhưng cũng có thể kéo dài dai dẳng, ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ.
Ngứa họng, ho khan là dấu hiệu khá phổ biến, có thể gặp trong nhiều tình trạng bệnh lý khác nhau, đặc biệt là các bệnh lý liên quan đến tai mũi họng và đường hô hấp.
Những nguyên nhân thường gặp gây ngứa họng, ho khan
Cảm lạnh, cảm cúm
Khi cơ thể bị nhiễm virus hoặc vi khuẩn, đặc biệt trong thời điểm giao mùa, nguy cơ mắc cảm lạnh hoặc cảm cúm tăng cao. Một trong những biểu hiện điển hình là ho khan kèm ngứa họng.
Người bệnh thường xuất hiện triệu chứng rõ rệt vào ban đêm hoặc trong khi ngủ, gây gián đoạn giấc ngủ. Ngoài ra, có thể kèm theo sổ mũi, đau đầu, sốt nhẹ, mệt mỏi.
Trong đa số trường hợp, bệnh có thể tự khỏi sau vài ngày nếu người bệnh nghỉ ngơi hợp lý, uống đủ nước và bổ sung dinh dưỡng để tăng cường sức đề kháng.
 |
| Ho khan là một trong những triệu chứng thường gặp, đặc biệt xuất hiện vào ban đêm. |
Viêm mũi dị ứng
Ở những người bị viêm mũi dị ứng, ngoài các triệu chứng như hắt hơi liên tục, ngứa mũi, chảy nước mũi, còn có thể xuất hiện tình trạng ngứa họng và ho khan.
Nguyên nhân là dịch mũi chảy xuống họng (hội chứng chảy dịch mũi sau), gây kích thích niêm mạc họng và dẫn đến ho. Tình trạng này khiến cả mũi và họng đều khó chịu, làm người bệnh mệt mỏi, giảm chất lượng cuộc sống.
Các tác nhân gây dị ứng thường gặp bao gồm bụi nhà, phấn hoa, lông động vật, thời tiết lạnh hoặc ô nhiễm không khí.
Viêm amidan
Viêm amidan là bệnh lý phổ biến ở cả trẻ em và người lớn. Khi amidan bị viêm, chúng sẽ sưng đỏ, tăng tiết dịch và gây kích thích cổ họng.
Người bệnh thường có cảm giác vướng họng, nuốt đau, kèm theo ho khan và ngứa họng. Ngoài ra, có thể xuất hiện sốt nhẹ về chiều, chán ăn, hơi thở có mùi và nổi hạch cổ. Nếu không được điều trị kịp thời, viêm amidan có thể tái phát nhiều lần và dẫn đến biến chứng.
Viêm phế quản, viêm phổi
Các bệnh lý đường hô hấp dưới như viêm phế quản, viêm phổi cũng là nguyên nhân gây ho khan hoặc ho có đờm.
Người bệnh thường có các biểu hiện như: Ngứa rát họng; Khó thở; Thở khò khè; Sốt; Mệt mỏi,..Trong một số trường hợp, bệnh có thể tiến triển nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền. Vì vậy, cần thăm khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ.
Hen suyễn
Hen suyễn là bệnh lý mạn tính của đường hô hấp, đặc trưng bởi tình trạng viêm và co thắt phế quản. Ho khan là một trong những triệu chứng thường gặp, đặc biệt xuất hiện vào ban đêm hoặc khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích như bụi, khói, không khí lạnh, phấn hoa.
Ngoài ho, người bệnh còn có thể gặp khó thở từng cơn, cảm giác nặng ngực, thở rít. Việc kiểm soát tốt các yếu tố khởi phát và tuân thủ điều trị là rất quan trọng để hạn chế cơn hen.
Dị ứng thực phẩm và thuốc
Dị ứng là phản ứng quá mức của hệ miễn dịch với các tác nhân như thực phẩm, thuốc hoặc hóa chất. Khi bị dị ứng, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như: Ho khan; Ngứa họng; Phù nề niêm mạc họng; Phát ban da…Trong trường hợp nặng, dị ứng có thể gây sốc phản vệ – một tình trạng nguy hiểm cần cấp cứu ngay.
Trào ngược dạ dày - thực quản
Trào ngược dạ dày – thực quản là nguyên nhân ít được chú ý nhưng khá phổ biến gây ho khan kéo dài. Khi acid dạ dày trào ngược lên thực quản và họng, sẽ gây kích thích niêm mạc, dẫn đến cảm giác ngứa rát họng và ho. Tình trạng này thường xảy ra nhiều vào ban đêm hoặc sau khi ăn no. Ngoài ho khan, người bệnh có thể có các triệu chứng đi kèm như: Ợ chua, ợ nóng; Đau tức vùng ngực; Khàn tiếng; Viêm họng kéo dài…
Nếu không được kiểm soát, trào ngược có thể gây viêm họng, viêm thanh quản hoặc làm nặng thêm các bệnh lý hô hấp khác.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Ngứa họng, ho khan thường không nguy hiểm nếu chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, người bệnh cần đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu sau:
- Ho kéo dài trên 1–2 tuần
- Ho kèm sốt cao, khó thở
- Đau ngực
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
- Ho ra máu
Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
Cách phòng ngừa và cải thiện tình trạng ngứa họng, ho khan
Để hạn chế tình trạng ngứa họng, ho khan, mỗi người cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng các biện pháp sau:
- Đặc biệt trong thời điểm giao mùa, cần giữ ấm vùng cổ, ngực để tránh nhiễm lạnh.
- Nước giúp làm dịu niêm mạc họng và giảm kích thích gây ho.
- Súc họng bằng nước muối sinh lý, rửa mũi khi cần thiết để làm sạch dịch tiết và vi khuẩn.
- Tránh bụi, khói thuốc, phấn hoa và các yếu tố kích thích khác.
- Tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu vitamin để nâng cao sức đề kháng.
- Nếu ho khan do trào ngược, dị ứng hoặc hen suyễn, cần tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tóm lại: Ngứa họng, ho khan là triệu chứng phổ biến nhưng không nên xem nhẹ, bởi đây có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý khác nhau, từ nhẹ đến nghiêm trọng. Việc hiểu rõ nguyên nhân, theo dõi triệu chứng và thăm khám kịp thời sẽ giúp người bệnh bảo vệ sức khỏe một cách hiệu quả.
Chủ động phòng ngừa, duy trì lối sống lành mạnh và nâng cao sức đề kháng chính là "chìa khóa" giúp hạn chế tình trạng ho khan, ngứa họng và các bệnh lý liên quan.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
