|
|
Chiến sự kéo dài khiến giá dầu tăng "phi mã". Ảnh: Reuters. |
Theo Reuters, ngay cả khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran có thể kết thúc sớm, người tiêu dùng và doanh nghiệp trên toàn thế giới vẫn phải đối mặt với viễn cảnh giá năng lượng và nhiên liệu leo thang trong nhiều tháng tới do hạ tầng hư hại và chuỗi cung ứng bị đứt gãy nghiêm trọng.
Việc các nhà máy lọc dầu đóng cửa và hạn chế xuất khẩu đang làm tê liệt quá trình xử lý dầu thô cũng như dòng chảy cung ứng trong khu vực. Xung đột đã dẫn đến việc đình chỉ khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô và khí đốt tự nhiên toàn cầu khi Iran nhắm mục tiêu vào các tàu vận tải tại eo biển Hormuz và tấn công hạ tầng năng lượng xuyên khu vực.
Các nhà phân tích tại J.P Morgan chia sẻ: "Thị trường năng lượng đang chứng kiến sự dịch chuyển đáng lo ngại từ việc định giá dựa trên rủi ro địa chính trị thuần túy sang việc phải đối phó với những đứt gãy vận hành thực tế".
Giá dầu thế giới đã tăng vọt 24% trong tuần này, vượt mốc 90 USD/thùng, ghi nhận mức tăng theo tuần mạnh nhất kể từ sau đại dịch. Việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa hoàn toàn buộc các quốc gia sản xuất dầu lớn như Saudi Arabia, UAE, Iraq và Kuwait phải tạm dừng vận chuyển khoảng 140 triệu thùng dầu, tương đương 1,4 ngày nhu cầu của toàn thế giới.
Hệ quả là các kho chứa tại vùng Vịnh đang đầy lên nhanh chóng, buộc các mỏ dầu tại Iraq phải cắt giảm sản lượng, và dự kiến Kuwait cùng UAE sẽ là những cái tên tiếp theo phải thực hiện động thái tương tự.
Hệ lụy khó lường đến ngành năng lượng
Ông Amir Zaman, Trưởng nhóm thương mại khu vực châu Mỹ tại Rystad Energy, cảnh báo rằng ngay cả khi tiếng súng ngừng nổ, việc đưa các mỏ dầu hoạt động bình thường trở lại có thể mất từ vài ngày đến vài tháng, tùy thuộc vào loại mỏ và thời gian bị đình trệ trước đó.
Trong khi đó, lực lượng Iran tiếp tục nhắm mục tiêu vào hạ tầng năng lượng khu vực, bao gồm các nhà máy lọc dầu và cảng xuất khẩu, gây ra những hư hại nghiêm trọng cần thời gian dài để sửa chữa.
Điển hình là Qatar đã phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với lượng xuất khẩu khí đốt khổng lồ sau các cuộc tấn công bằng drone của Iran. Với việc cung cấp 20% lượng khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu, Qatar có thể mất ít nhất một tháng để khôi phục mức sản xuất bình thường.
Tại Saudi Arabia, nhà máy lọc dầu và cảng xuất khẩu dầu thô Ras Tanura của tập đoàn Aramco cũng đã phải đóng cửa sau các vụ tập kích, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung thành phẩm.
Bài toán của ông Trump
Sự đứt gãy trong vận chuyển năng lượng đang gây ra những tác động dây chuyền đến các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu tại châu Á, khu vực vốn lấy 60% dầu thô từ Trung Đông.
Tại Ấn Độ, nhà máy lọc dầu quốc doanh Mangalore đã phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với các lô hàng xuất khẩu xăng. Trung Quốc, Thái Lan cũng ghi nhận tình trạng gián đoạn tương tự khi các nhà máy lọc dầu phải cắt giảm công suất hoặc đình chỉ các lô hàng thô và thành phẩm.
Đáng chú ý, sự gián đoạn này lại vô tình tạo lợi thế cho Nga. Giá các lô hàng dầu thô của Nga đã tăng lên sau khi Mỹ cấp quyền miễn trừ 30 ngày cho các nhà máy lọc dầu Ấn Độ được phép mua dầu Nga để thay thế nguồn cung thiếu hụt từ Trung Đông.
 |
| Tình hình bất ổn tại Trung Đông là điều kiện thuận lợi để dầu của Nga nổi lên như một phương án thay thế khả dĩ với nhiều nước. Ảnh: Reuters. |
Tại Nhật Bản và Hàn Quốc, giá điện tương lai và giá xăng tại các trạm bơm cũng đồng loạt nhảy vọt. Ở châu Âu, cuộc khủng hoảng này là một đòn giáng kép khi khu vực này vốn đã chật vật tìm kiếm nguồn LNG thay thế khí đốt từ đường ống của Nga sau xung đột tại Ukraine năm 2022.
Tại Mỹ, dù quốc gia này đã trở thành nhà sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới, giá nhiên liệu trong nước vẫn tăng theo đà của thị trường quốc tế. Giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ đã chạm mức 3,32 USD/gallon, tăng 34 cent chỉ trong một tuần, trong khi giá dầu diesel cũng tăng lên 4,33 USD/gallon.
Đây là một rủi ro chính trị lớn đối với Tổng thống Trump và Đảng Cộng hòa khi kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 đang đến gần. Giá xăng luôn mang một sức mạnh tâm lý đặc biệt vì đó là chỉ số lạm phát mà người tiêu dùng nhìn thấy hàng ngày, và sự nhạy cảm của cử tri đối với hóa đơn năng lượng có thể trở thành điểm yếu chí mạng cho chính quyền đương nhiệm.
Mark Malek - Giám đốc đầu tư tại Siebert Financial - cho biết: "Giá xăng có sức ảnh hưởng tâm lý rất lớn. Đó là chỉ số lạm phát mà người tiêu dùng nhìn thấy mỗi ngày".
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
