Khi nhắc đến vaccine, nhiều người thường nghĩ đến những mũi tiêm giúp phòng bệnh. Tuy nhiên, ngay từ khi chào đời, trẻ đã có thể nhận được một "lá chắn" tự nhiên đầu tiên từ chính sữa mẹ.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc cho trẻ bú sớm và bú mẹ hoàn toàn trong những tháng đầu đời là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để tăng cường miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh.
 |
| Trẻ nên được bú sữa mẹ trong một giờ đầu sau sinh. Ảnh: Shutterstock. |
Sữa non - liều vaccine đầu tiên của trẻ
Trong khoảng vài ngày đầu sau sinh, người mẹ tiết ra sữa non - loại sữa có màu vàng nhạt, sánh đặc và giàu dưỡng chất. Dù lượng sữa không nhiều, sữa non lại chứa hàm lượng rất cao các kháng thể, đặc biệt là Immunoglobulin A (IgA) tiết, cùng nhiều tế bào miễn dịch, protein và các yếu tố tăng trưởng.
Các thành phần này hoạt động như một lớp màng bảo vệ bao phủ niêm mạc đường tiêu hóa và đường hô hấp của trẻ, giúp ngăn chặn vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể. Nhờ đó, trẻ được giảm nguy cơ mắc tiêu chảy, viêm phổi và nhiều bệnh nhiễm trùng thường gặp trong giai đoạn sơ sinh.
Ngoài kháng thể, sữa mẹ còn chứa hàng trăm hợp chất hoạt tính sinh học khác như lactoferrin, lysozyme, oligosaccharide trong sữa mẹ (HMOs), enzyme, hormone và các tế bào bạch cầu sống.
Đặc biệt, HMOs đóng vai trò như nguồn thức ăn cho các lợi khuẩn trong đường ruột, góp phần hình thành hệ vi sinh vật khỏe mạnh. Hệ vi sinh cân bằng sẽ giúp tăng cường khả năng miễn dịch và hỗ trợ hệ tiêu hóa của trẻ phát triển tốt hơn.
Vì sao cần cho trẻ bú ngay trong giờ đầu sau sinh?
WHO khuyến cáo trẻ nên được bú mẹ trong vòng một giờ đầu sau khi chào đời. Đây là thời điểm trẻ nhận được lượng sữa non quý giá nhất, đồng thời việc tiếp xúc da kề da và bú sớm còn kích thích cơ thể mẹ sản xuất sữa hiệu quả hơn. Cho trẻ bú sớm cũng giúp ổn định đường huyết, giữ ấm cơ thể, tăng cường sự gắn kết giữa mẹ và con, đồng thời góp phần giảm nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh.
Sau đó, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục bú mẹ kết hợp với ăn dặm đến ít nhất 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu mẹ và bé có nhu cầu.
Mặc dù được ví là "vaccine đầu đời", sữa mẹ không thể thay thế các loại vaccine trong chương trình tiêm chủng. Sữa mẹ cung cấp miễn dịch thụ động, tức là truyền trực tiếp kháng thể từ mẹ sang con để bảo vệ trẻ trong giai đoạn đầu đời. Trong khi đó, vaccine giúp cơ thể trẻ tự tạo ra kháng thể và tế bào ghi nhớ miễn dịch, từ đó hình thành khả năng bảo vệ lâu dài trước nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Vì vậy, để trẻ có hệ miễn dịch toàn diện, các chuyên gia khuyến cáo cha mẹ nên kết hợp cả hai biện pháp: cho trẻ bú mẹ sớm, bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và thực hiện đầy đủ lịch tiêm chủng theo khuyến cáo của ngành y tế.
Trẻ em không phải sinh ra đã khỏe mạnh về cảm xúc, trẻ phải được tôi luyện. Trẻ cần được nuôi dưỡng và dạy bảo các kỹ năng xác định cảm xúc của mình và thể hiện ra theo cách tích cực, từ đó, trẻ có thể kết nối với những người khác theo cách thông minh về cảm xúc.
Cuốn sách Đứa trẻ khỏe mạnh về cảm xúc mang tới cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của việc giáo dục trong quá trình định hình tính cách của con trẻ. Trong hành trình nuôi dưỡng một đứa trẻ việc xây dựng một thế giới tinh thần phong phú, quan trọng không kém gì quá trình phát triển về thể chất tới cho các bà mẹ nhiều kiến thức hữu ích trong năm đầu nuôi con.
