“Khi Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư về xuất bản ra đời, các thành viên trong cộng đồng Hội Xuất bản Việt Nam đều thể hiện sự vui mừng. Ngay ngày hôm sau, trên cộng đồng đã rộ lên những chia sẻ tích cực, các bài viết chuyên sâu, phân tích, nhận định những tác động của Chỉ thị. Rõ ràng, Chỉ thị đã đi vào đời sống xuất bản một cách nhanh chóng”, ông Lê Hoàng - Giám đốc công ty Đường sách TP.HCM, Ủy viên Ban chấp hành Hội Xuất bản Việt Nam - chia sẻ tác động ban đầu của Chỉ thị 04 tới người làm sách.
Từ Chỉ thị 04, những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra đối với ngành xuất bản đã được giới nghiên cứu, chuyên gia và người làm xuất bản thảo luận sâu trong Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát triển ngành xuất bản Việt Nam trong kỷ nguyên số: Từ Chỉ thị 04-CT/TW đến thực tiễn triển khai”.
Hội thảo do Học viện Báo chí và Tuyên truyền phối hợp với Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức sáng 16/4 tại Hà Nội.
 |
| Ông Trần Thanh Lâm, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, tại hội thảo. Ảnh: Trần Hiền. |
Xuất bản trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước
Chỉ thị 04 ra đời đúng thời điểm ngành xuất bản cần những định hướng và giải pháp phát triển mới. PGS.TS Phạm Minh Tuấn - Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam - nói những năm qua, ngành xuất bản Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước thích ứng với xu thế mới, mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm và bước đầu tiếp cận mô hình xuất bản số.
Tuy nhiên, trước yêu cầu của kỷ nguyên mới, ngành xuất bản vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức như: chuyển đổi số còn chậm và thiếu đồng bộ; chất lượng nội dung chưa thật sự tương xứng; nguồn nhân lực còn hạn chế; cạnh tranh gay gắt từ các nền tảng số toàn cầu; cùng với đó là những vấn đề phức tạp về bản quyền, kiểm soát nội dung và phát triển thị trường đọc.
“Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một nền xuất bản hiện đại, nhân văn, chuyên nghiệp không chỉ là yêu cầu tất yếu, mà còn là nhiệm vụ mang tính chiến lược lâu dài, gắn với sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, đặc biệt là Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới”, Chủ tịch Hội Xuất bản Phạm Minh Tuấn nói.
 |
| PGS.TS Phạm Minh Tuấn - Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam - tại hội thảo. Ảnh: Trần Hiền. |
PGS.TS Lưu Văn Quảng, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhấn mạnh: Chỉ thị 04-CT/TW thể hiện bước chuyển tư duy đột phá khi xác định xuất bản không chỉ là lĩnh vực tư tưởng - văn hóa mà còn là ngành kinh tế - công nghệ, giữ vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo tri thức và giá trị quốc gia. Việc đổi mới hoạt động xuất bản là yêu cầu khách quan, mang tính cấp bách nhằm thích ứng, làm chủ bối cảnh chuyển đổi số và góp phần khẳng định sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Bà Nguyễn Mỹ Linh - Phó Vụ trưởng Vụ Báo chí - Xuất bản, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương - nhận định Chỉ thị 04 là một cuộc “tái định vị” toàn diện đối với ngành xuất bản trong giai đoạn phát triển mới.
Phó vụ trưởng Vụ Báo chí - Xuất bản, Ban Tuyên giáo phân tích 3 phương diện chính mà Chỉ thị 04 tác động tới ngành xuất bản. Thứ nhất, Chỉ thị tái định vị về vị trí, vai trò, tầm quan trọng và khả năng đóng góp của ngành xuất bản trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, đặc biệt trong mối quan hệ giữa nhiệm vụ chính trị, nâng cao trình độ dân trí quốc gia với kinh tế số và công nghiệp văn hóa.
Thứ hai, tái định vị về phương thức và mô hình tổ chức, hoạt động, theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Thứ ba, tái định vị về không gian phát triển, vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống để mở rộng sang các không gian số, thị trường toàn cầu và các chuỗi giá trị sáng tạo mới.
 |
| PGS, TS. Lưu Văn Quảng, Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền phát biểu tại buổi hội thảo. Ảnh: Trần Hiền. |
Phát triển xuất bản trong môi trường số
Một nội dung quan trọng được thảo luận trong hội thảo là phát triển xuất bản số.
Nhấn mạnh vai trò của xuất bản với sự phát triển của văn học nghệ thuật, PGS.TS Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam - nói các nhà xuất bản chính là nơi nuôi dưỡng, là bà đỡ cho văn học nghệ thuật. Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, vai trò của xuất bản với văn học nghệ thuật không hề mất đi, mà còn mở ra cơ hội mới, không gian mới cho văn học nghệ thuật. Ông cũng cho rằng dù AI mạnh tới đâu cũng không thể thay đổi được cảm xúc con người. Nghệ sĩ chân chính mới chuyển tải được cả xúc, rung động tới cộng đồng.
Khẳng định những chủ trương chính sách đúng giúp ngành xuất bản phát triển, ông Nguyễn Cảnh Bình - Chủ tịch HĐQT Alpha Books - dẫn chứng 20 năm trước, các đơn vị trong ngành sách như Alpha, Nhã Nam, Thái Hà… được sinh ra từ Chỉ thị 42, từ Luật Xuất bản mới. Bởi vậy ông kỳ vọng Chỉ thị 04 cũng sẽ là tiền đề cho ngành sách cất cánh.
Nêu bật tầm quan trọng của hợp tác công tư, ông Nguyễn Cảnh Bình nói khi nhà nước kiến tạo chính sách, doanh nghiệp triển khai, với các lĩnh vực ưu tiên cụ thể.... sẽ là giải pháp để phát triển xuất bản.
 |
| Không khí Hội thảo khoa học tại trường Đại học Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Ảnh: Trần Hiền. |
Là đơn vị tham gia xuất bản số, Waka hiện nay có hàng triệu khách hàng nghe audio book, đọc ebook. Bà Phùng Thị Như Quỳnh - Phó giám đốc công ty sách điện tử Waka - nói lượng khách hàng hiện nay vẫn chỉ là con số rất nhỏ so với tiềm năng, dân số Việt Nam. Để khai thác tiềm năng của thị trường, đơn vị của bà Quỳnh xây dựng chiến lược marketing đa dạng, đa nền tảng. Bên cạnh đó cũng xây dựng cộng đồng đọc, review sách đủ lớn.
Để phù hợp với thời đại mới, tiến sĩ Nguyễn Mậu Tuân, Giám đốc - Tổng biên tập Nhà xuất bản Lý luận chính trị, cho biết nhà xuất đã xây dựng cơ sở dữ liệu cho tủ sách Lý luận chính trị, ưu tiên hệ thống giáo trình và tài liệu bồi dưỡng nhằm phục vụ chủ trương đổi mới phương thức đào tạo cán bộ của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (chuyển từ đào tạo, bồi dưỡng sang huấn luyện cán bộ). Đơn vị cũng đang số hóa các nguồn dữ liệu sáng tạo, xuất bản các sản phẩm điện tử mới và kết nối với các cơ sở đào tạo như Học viện Báo chí và Tuyên truyền để tiếp nhận thông tin, thực hiện quy trình xuất bản số trong thời gian tới.
Tham gia thảo luận bàn tròn, người làm xuất bản đã đánh giá điều kiện triển khai, chỉ ra mô hình hiệu quả, nhận diện khó khăn dưới tác động của công nghệ số và thay đổi hành vi tiếp nhận thông tin. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến phân tích xu hướng xuất bản điện tử, đa nền tảng, yêu cầu hoàn thiện cơ chế, nâng cao nhân lực và thúc đẩy chuyển đổi số.
Các đại biểu đề xuất giải pháp phát triển ngành theo tinh thần Chỉ thị 04-CT/TW, hướng tới xây dựng hệ sinh thái xuất bản hiện đại, nâng cao chất lượng nội dung và năng lực cạnh tranh, đồng thời bảo đảm định hướng chính trị, tư tưởng và an ninh thông tin.
PGS.TS Lưu Văn Quảng đánh giá cao giá trị khoa học và tính thực tiễn của các tham luận, ý kiến trao đổi tại hội thảo. Theo ông, các kết quả nghiên cứu đã cung cấp luận cứ quan trọng, góp phần cụ thể hóa và triển khai hiệu quả Chỉ thị 04-CT/TW trong hoạt động xuất bản. Ông cũng nhấn mạnh thời gian tới, các đơn vị xuất bản, cơ quan quản lý và đào tạo cần nâng cao nhận thức, vận dụng sáng tạo tinh thần của Chỉ thị trong xây dựng hệ sinh thái xuất bản.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
