Meta vừa thông báo người dùng sẽ không còn truy cập được các thế giới nhập vai trong Horizon Worlds qua kính thực tế ảo (VR) kể từ ngày 15/6. Sau đó một ngày, công ty rút lại một phần thông báo này, nói rằng sẽ vẫn hỗ trợ một số ứng dụng VR hiện có nhưng không thêm ứng dụng mới. Đây là cú đấm cuối cùng vào tầm nhìn metaverse mà Mark Zuckerberg đã đặt cược vào năm 2021.
Trước đó, Meta đã sa thải 10% nhân viên bộ phận phát triển metaverse. Horizon Worlds, ứng dụng chủ lực nơi người dùng giao lưu qua hình đại diện trong không gian ảo, cũng chuyển trọng tâm khỏi thực tế ảo.
Tổng cộng, gã khổng lồ mạng xã hội đã đổ khoảng 80 tỷ USD vào dự án này thông qua bộ phận Reality Labs. Metaverse và VR vẫn chỉ là sở thích của một nhóm nhỏ, chưa bao giờ trở thành xu hướng đại chúng. Roblox và Fortnite thu hút người dùng nhiều hơn mà không cần đến tai nghe hay tuyên bố hoành tráng.
Khởi đầu trào lưu
Hành trình này bắt đầu từ năm 2014 khi Zuckerberg bỏ ra 2 tỷ USD mua lại Oculus, startup sản xuất kính VR. Ông tin rằng công nghệ này cuối cùng sẽ vượt qua điện thoại thông minh để trở thành thiết bị điện toán thế hệ tiếp theo. Hàng tỷ USD được rót vào mua lại studio game, xây dựng hệ sinh thái nhà phát triển và sản xuất thiết bị đeo.
Có thời điểm, Meta bán kính VR với giá lỗ. Năm 2019, Zuckerberg thừa nhận với nhà đầu tư rằng VR "cần nhiều thời gian hơn" dự kiến để thu hồi vốn.
 |
| Meta khởi đầu trào lưu xây dựng metaverse cách đây 5 năm. Ảnh: SOPA. |
Đại dịch Covid-19 tưởng như cơ hội vàng đối với Meta. Khi cả thế giới làm việc từ xa, ý tưởng gặp gỡ nhau dưới dạng hình đại diện trong không gian ảo bỗng trở nên hợp lý. Đến năm 2021, đội ngũ Meta tin chắc thời điểm đã đến. Tháng 10/2021, Zuckerberg đổi tên Facebook thành Meta cũng như vẽ ra tương lai kỷ nguyên kết hợp giữa thực tế ảo và thực tế tăng cường.
"Việc dịch chuyển tức thời trong thế giới ảo sẽ giống như nhấp vào một liên kết trên Internet. Bỏ đi những chuyến đi làm hàng ngày sẽ giúp tiết kiệm thời gian kẹt xe. Và điều đó cũng tốt cho môi trường", Zuckerberg nói.
Thị trường lập tức đi theo trào lưu của Meta. Disney, Crate & Barrel và hàng loạt tập đoàn lớn nhanh chóng bổ nhiệm "giám đốc metaverse". Một báo cáo của McKinsey năm 2022 ước tính metaverse có thể tạo ra 5 nghìn tỷ USD giá trị vào năm 2030, đồng thời dự báo 15% doanh thu doanh nghiệp sẽ đến từ metaverse vào năm 2027.
Thất bại nhanh chóng
Tuy nhiên, thực tế cho thấy lĩnh vực này tồn tại nhiều vấn đề. Phiên bản đầu tiên của Horizon Worlds còn nhiều lỗi. Hình đại diện người chơi thô sơ và thiếu sót khi trong một thời gian dài, chúng chỉ là những thân người lơ lửng không có chân, khiến nền tảng bị chế giễu rộng rãi trên mạng xã hội.
Các trò chơi VR như Supernatural hay Beat Saber không tạo được bước đột phá để thu hút đại chúng.
 |
| Metaverse không được người dùng đón nhận tích cực. Ảnh: Endgadget. |
"Về cơ bản, họ đang kết thúc toàn bộ thử nghiệm đó, bởi vì họ nhận thấy rằng việc cố gắng biến VR thành một nền tảng độc lập sẽ mất nhiều năm và nhiều chi phí phần cứng hơn nữa", Eric Seufert, nhà phân tích di động độc lập nhận định.
Wagner James Au, tác giả cuốn sách Making a Metaverse That Matters (Tạm dịch: Xây dựng metaverse trở nên ý nghĩa), nhận xét thẳng thắn rằng Meta bám víu vào thuật ngữ mà không thực sự hiểu khái niệm. Những nỗ lực trong chiến lược metaverse của gã khổng lồ mạng xã hội dường như liên tục mắc sai lầm mà không rút ra được bài học.
Meta không phải trường hợp duy nhất thất bại với VR. Apple ra mắt Vision Pro năm 2024 với giá 3.500 USD, tương đương khoản trả góp nhà hàng tháng ở San Francisco. Mức giá đó khiến phần lớn người dùng phổ thông không thể tiếp cận sản phẩm.
Chuyển hướng sang AI
Năm ngoái, Zuckerberg đã vẽ ra một tương lai mới với "siêu trí tuệ", một dạng AI có thể trở thành người bạn đồng hành với mỗi người dùng. Meta dự kiến chi ít nhất 115 tỷ USD trong năm nay, phần lớn cho AI và xây dựng trung tâm dữ liệu.
 |
| Meta chuyển trọng tâm sang lĩnh vực AI. Ảnh: Bloomberg. |
Mặc dù dồn toàn lực cho AI, công ty vẫn duy trì niềm tin ít ỏi vào metaverse. Trong đó, Horizon Worlds vẫn khả dụng trên điện thoại di động. Mảng kính thực tế tăng cường tích hợp camera và trợ lý AI vẫn đang hoạt động tốt. Phát ngôn viên công ty dẫn lại bài đăng blog vào tháng 2 khẳng định Meta "vẫn là nhà đầu tư lớn nhất trong ngành VR với lộ trình phát triển mạnh mẽ cho thiết bị đeo thực tế ảo trong tương lai".
"Đôi khi chúng tôi đạt thành công vang dội. Những lúc khác, chúng tôi mắc sai lầm. Và khi điều đó xảy ra, chúng tôi phân tích dữ liệu, tiếp thu phản hồi, điều chỉnh chiến lược một cách quyết đoán và tiếp tục xây dựng", Samantha Ryan, Phó chủ tịch phụ trách nội dung tại Reality Labs viết trong bài đăng gần đây.
Câu chuyện của Meta với metaverse trở thành bài học đắt giá nhất trong lịch sử ngành công nghệ về khoảng cách giữa tầm nhìn của một lãnh đạo và những gì người dùng thực sự muốn. Sau 5 năm với hơn khoản đầu tư 80 tỷ USD, CEO Zuckerberg âm thầm rút lui khỏi lĩnh vực này.
Cuốn sách phơi bày mặt tối của Facebook
"Broken Code" của Jeff Horwitz dựa trên hơn 25.000 trang tài liệu nội bộ, tiết lộ những tranh cãi, xung đột bên trong Facebook cùng tác động khôn lường của nó đến nhân loại. Tác giả tập trung vào những biến động dữ dội của mạng xã hội lớn nhất hành tinh trong những năm gần đây.
