‘Mắt thần’ bỏ túi giúp Ukraine giảm 90% thời gian ra đòn UAV

Ảnh chụp từ video do máy bay không người lái quay lại ghi lại cuộc tấn công do quân đội Ukraine thực hiện, dựa trên thông tin tình báo vệ tinh Vantor được cung cấp cho tiền tuyến. Ảnh: Bravo1Alpha.

Khi cuộc chiến đã kéo dài sang năm thứ 5, Ukraine đang tìm cách biến những hình ảnh chụp từ không gian thành lợi thế trên chiến trường. Thay vì phải chờ dữ liệu tình báo được xử lý và chuyển từ hậu phương ra tiền tuyến, nhiều đơn vị giờ đây có thể nhận trực tiếp ảnh vệ tinh thương mại chỉ sau vài phút, ngay trên điện thoại hoặc máy tính bảng.

Cách làm này đã phát huy hiệu quả trong một nhiệm vụ ở miền đông nam Ukraine. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường tại một tòa nhà nằm giữa khu vực cây cối rậm rạp, phía Ukraine đã sử dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao để theo dõi mục tiêu. Những hình ảnh thu được cho thấy nhiều xe bọc thép, loại thường phục vụ các sĩ quan cấp cao Nga, xuất hiện quanh khu vực.

Sau khi đi đến kết luận đây là địa điểm đối phương họp bàn kế hoạch tác chiến, phía Ukraine nói đã tổ chức cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào tòa nhà và các phương tiện xung quanh.

"Đó là nhiệm vụ thành công ", một thành viên tham gia chiến dịch cho biết.

Theo các công ty công nghệ và những người trực tiếp sử dụng hệ thống, trong 6 tháng qua, hình ảnh từ các vệ tinh thương mại của Vantor đã giúp Ukraine rút ngắn tới 90% thời gian phát hiện và tấn công mục tiêu Nga. Đi kèm dữ liệu vệ tinh là phần mềm hỗ trợ nhận diện, phân tích và theo dõi mục tiêu ngay tại hiện trường.

Binh sĩ Ukraine đang xem phần mềm Vantor hiển thị thông tin tình báo không gian địa lý. Ảnh: Bravo1Alpha.

Vệ tinh đến thẳng tiền tuyến

Theo Wall Street Journal, hành động của Ukraine được cho là lần đầu tiên hình ảnh vệ tinh thương mại không thuộc diện mật được chuyển trực tiếp tới binh sĩ để hỗ trợ các quyết định tác chiến theo thời gian thực.

Công nghệ này là kết quả hợp tác giữa công ty vệ tinh Vantor của Mỹ, doanh nghiệp tình báo không gian địa lý Bravo1Alpha của Hà Lan, Persistent Systems của Mỹ và công ty quốc phòng Ukraine Burevii.

Một binh sĩ Ukraine cho biết hệ thống mới giúp tiết kiệm hai thứ mà Kyiv đang thiếu nhất là thời gian và tiền bạc. Nhờ có ảnh vệ tinh, các đơn vị không còn phải phụ thuộc hoàn toàn vào UAV trinh sát, công nghệ còn tốn kém, dễ bị gây nhiễu và có nguy cơ bị bắn hạ.

Hiệu quả của công nghệ này tiếp tục được thể hiện trong chiến dịch Starfall II vào mùa xuân năm nay. Trong hơn 2 tuần, một đơn vị Ukraine đã tham gia phá hủy nhiều mục tiêu quân sự Nga có tổng giá trị lên tới hàng tỷ USD.

Một trong những mục tiêu là kho đạn dược của Nga tại vùng lãnh thổ Ukraine đang bị kiểm soát. Theo người tham gia chiến dịch, họ phát hiện địa điểm này sau khi đối chiếu ảnh vệ tinh hiện tại với những hình ảnh được chụp trước khi chiến sự nổ ra. Khu vực từng được sử dụng làm kho chứa ngũ cốc, nhưng các dấu hiệu mới cho thấy nơi đây đã được chuyển đổi mục đích sử dụng. Những vết bánh xe còn mới xuất hiện quanh khu vực cũng cho thấy hoạt động vận chuyển đạn dược bằng phương tiện quân sự.

Sau khi xác định mục tiêu, Lữ đoàn 422 của Ukraine đã triển khai UAV tấn công.

Binh sĩ Ukraine xem dữ liệu vệ tinh Vantor trên điện thoại di động. Ảnh: Bravo1Alpha.

Cuộc đua tăng tốc dòng chảy thông tin

Ảnh vệ tinh từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong hoạt động quân sự. Trước khi chiến sự bùng phát, Vantor từng công bố nhiều bức ảnh cho thấy xe tăng và binh sĩ Nga tập trung gần biên giới Ukraine. Trong những năm qua, Kyiv cũng phụ thuộc đáng kể vào nguồn tình báo từ Mỹ.

Điểm khác biệt của hệ thống mới nằm ở tốc độ truyền dữ liệu. Theo Vantor, hình ảnh có thể được gửi trực tiếp từ vệ tinh tới thiết bị của binh sĩ chỉ trong khoảng 15 phút. Trước đây, dữ liệu thường phải qua các khâu rà soát tại Kyiv trước khi chuyển tới đơn vị tác chiến, quá trình có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày.

Một binh sĩ Ukraine cho biết những báo cáo về mục tiêu Nga từ mạng lưới tình báo con người trước kia thường phải mất ít nhất 2 ngày để được xác minh. Một cựu quân nhân khác nói nhiều dữ liệu đã trở nên lỗi thời vào thời điểm tới được tiền tuyến.

Theo các nhà phân tích quân sự, quá trình chia sẻ dữ liệu vệ tinh tại Ukraine từng gặp trở ngại do sự phân tán quyền tiếp cận thông tin giữa các cơ quan khác nhau.

Giờ đây, việc từng mất nhiều ngày hoặc nhiều tuần nay có thể hoàn thành chỉ trong vài giờ. Dù vậy, công nghệ vệ tinh vẫn có những hạn chế nhất định. Mây dày và thời tiết xấu có thể làm giảm hiệu quả quan sát, đặc biệt trong mùa đông ở Ukraine. Ngoài ra, vệ tinh cũng không thể theo dõi liên tục các mục tiêu đang di chuyển.

Ngoài việc cung cấp hình ảnh, phần mềm của Vantor còn cho phép người dùng so sánh ảnh hiện tại với dữ liệu lịch sử để phát hiện thay đổi về cơ sở hạ tầng hoặc hoạt động di chuyển. Trí tuệ nhân tạo sẽ tự động theo dõi các khu vực rộng lớn và cảnh báo khi xuất hiện biến động đáng chú ý. Hệ thống cũng có thể dựng mô hình 3D để hỗ trợ lập kế hoạch đường bay cho UAV.

Theo ông Will Cocos, Giám đốc chuyển đổi của Vantor, mạng lưới 10 vệ tinh của công ty có thể quan sát khoảng 7 triệu km² bề mặt Trái Đất mỗi ngày và quét qua cùng một địa điểm từ 12 đến 15 lần. Sai số vị trí thường chỉ khoảng 5 m.

Tuy nhiên, theo ông Nand Mulchandani, cựu Giám đốc công nghệ của CIA và văn phòng trí tuệ nhân tạo thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, việc cắt giảm các khâu kiểm chứng trung gian cũng đi kèm rủi ro. Khi thông tin được chuyển nhanh hơn tới người lính, khả năng dữ liệu sai lệch được sử dụng trong thực địa cũng tăng lên.

"Có những quy trình khiến mọi thứ chậm lại, nhưng các quy trình đó tồn tại vì một lý do nhất định", ông nói.

UAV hải quân Ukraine phát nổ tại cảng Romania Sáng 5/6, một máy bay không người lái (UAV) hải quân mang thuốc nổ của Ukraine đã phát nổ tại cảng Constanta của Romania. 00:08 6/6/2026

Vũ khí tạo sức ép liên tục của Nga lên Ukraine Năng lực sản xuất hàng trăm tên lửa Iskander và Kinzhal đang giúp Nga duy trì sức ép lớn lên Ukraine, đặt ra bài toán khó cho hệ thống phòng thủ của Kyiv. 04:32 4/6/2026