Loài vẹt bí ẩn mất tích gần một thế kỷ bất ngờ tái xuất ở Indonesia

Hình ảnh Blue-fronted Lorikeet ở vùng cao nguyên núi Kapalatmada thuộc tỉnh Buru, Indonesia, vào tháng 4.

Sau nhiều ngày băng qua địa hình núi đá vôi hiểm trở, côn trùng dày đặc và những sườn núi gần như không có dấu chân người, một nhóm thám hiểm tại Indonesia đã bắt gặp tia sáng xanh lấp ló giữa tán rừng trên đỉnh núi cao nhất đảo Buru. Đó là vẹt Blue-fronted Lorikeet, một trong những loài chim hiếm gặp nhất nước này, theo Reuters.

Trong suốt thế kỷ qua, Blue-fronted Lorikeet (tạm dịch: vẹt mào xanh) được xem là một trong những loài chim bí ẩn nhất Indonesia. Các nhà khoa học chỉ biết đến loài này qua một số mẫu vật lưu giữ trong bảo tàng và một bức ảnh chụp được vào năm 2014. Nhiều người vẫn hy vọng loài chim chưa tuyệt chủng, dù không có thêm ghi nhận đáng tin cậy nào trong nhiều thập kỷ.

Loài vẹt nhỏ này chỉ sinh sống trên đảo Buru, tức không xuất hiện ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Tháng 4 vừa qua, một đoàn thám hiểm do nhóm leo núi Indonesia dẫn đầu đã ghi nhận sự xuất hiện của chúng tại vùng núi cao trên đảo.

Nhóm nghiên cứu không chỉ chụp được những bức ảnh đầu tiên của loài chim sau 12 năm mà còn thu âm thành công tiếng kêu the thé đặc trưng. Đây là loại âm thanh các cá thể thường sử dụng để giữ liên lạc với nhau giữa tầng tán rừng. Bộ lông xanh lá nổi bật, chiếc mỏ màu cam, phần sau đầu màu xanh lam cùng chiếc đuôi nhọn giúp các nhà nghiên cứu nhanh chóng nhận diện loài chim.

Dù mục tiêu của chuyến đi là tìm kiếm Blue-fronted Lorikeet, các thành viên đoàn thám hiểm thừa nhận cơ hội thành công rất mong manh.

"Khi tìm kiếm một loài chim chỉ được ghi nhận duy nhất một lần trong suốt thế kỷ qua, cảm giác giống như theo đuổi một hy vọng rất xa vời", John Mittermeier, Giám đốc chương trình Search for Lost Birds thuộc tổ chức bảo tồn American Bird Conservancy (Tổ chức bảo tồn chim Hoa Kỳ), cho biết.

Hình ảnh Blue-fronted Lorikeet ở vùng cao nguyên núi Kapalatmada thuộc tỉnh Buru, Indonesia, vào tháng 4.

Blue-fronted Lorikeet lần đầu được mô tả khoa học dựa trên 7 mẫu vật thu thập trong thập niên 1920. Sau đó, loài chim này gần như biến mất khỏi các ghi nhận trong gần 90 năm, bất chấp nhiều cuộc khảo sát tại các khu rừng vùng thấp và trung du trên đảo Buru. Mãi đến năm 2014, một bức ảnh mới xác nhận chúng vẫn còn tồn tại.

Trong nhiều năm, các nhà khoa học nghi ngờ loài vẹt không biến mất mà chỉ sinh sống ở độ cao lớn hơn phạm vi các cuộc khảo sát trước đây. Khu vực cao nguyên nơi chúng được phát hiện vốn gần như không thể tiếp cận cho đến gần đây, khi các nhà leo núi địa phương mở được tuyến đường lên vùng núi này.

Theo Mittermeier, địa hình nơi đây đặc biệt khắc nghiệt với các vách đá dựng đứng, đá vôi sắc nhọn, những tảng đá lớn và gần như không có nguồn nước. "Trên đảo không có loài chim nào khác có ngoại hình giống nhóm lorikeet. Vì vậy khi nhìn thấy chúng, chúng tôi nhận ra ngay lập tức", ông nói.

James Eaton, một chuyên gia quan sát chim tham gia đoàn thám hiểm, cho biết mưa lớn, địa hình đá vôi lởm chởm, các dòng suối xiết và việc không có đường mòn khiến bất kỳ ai muốn tiếp cận đỉnh núi đều cần một lý do "đủ mạnh hoặc đủ liều lĩnh" để thử sức. "Loài chim này chính là lý do của chúng tôi", Eaton nói.

Blue-fronted Lorikeet hiện được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp vào nhóm "Thiếu dữ liệu". Năm 2024, loài chim này được chương trình Search for Lost Birds đưa vào danh sách các loài thất lạc cần tìm kiếm.

Theo Mittermeier, vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định quy mô quần thể cũng như những mối đe dọa mà loài chim đang đối mặt. "Một phát hiện như thế này là bước đầu tiên để có thể bảo vệ chúng", ông cho hay.