Tối 3/4, tiêm kích F-25E của Mỹ bị bắn rơi tại Iran. Chiến dịch giải cứu hai phi công của Mỹ diễn ra trong vài ngày sau đó đã thành công.
Đây là lần đầu tiên máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn hạ trên bầu trời Iran kể từ khi chiến sự bắt đầu. Theo Global Defense Corp, nhiều khả năng hệ thống tên lửa AD-08 Majid của Iran đã thực hiện nhiệm vụ đánh chặn F-15E Strike Eagle trên không phận nước này.
Vũ khí Iran, linh kiện phương Tây
Khác với các tổ hợp phòng không tầm xa như S-300 hay Patriot có thể dễ dàng bị vệ tinh phát hiện, AD-08 Majid (được biên chế từ năm 2021) là một hệ thống phòng không cơ động tầm ngắn chuyên biệt cho nhiệm vụ bảo vệ điểm.
Đáng chú ý, các chuyên gia quân sự từ lâu đã nghi ngờ AD-08 Majid sử dụng các linh kiện quân sự từ phương Tây, và có thể nhắm mục tiêu vào máy bay không người lái, tên lửa hành trình, trực thăng và các mục tiêu cơ động thấp khác.
Cụ thể, Majid bao gồm 4 thành phần chính là cảm biến nhắm mục tiêu quang - điện tử (EOTS) được phát triển bởi L3Harris - một công ty công nghệ của Mỹ để nhận dạng và theo dõi mục tiêu, hệ thống điều khiển hỏa lực, bệ phóng với 4 khoang chứa tên lửa và tên lửa phòng không AD-08.
Hệ thống này có cơ chế chính là phát hiện và theo dõi mục tiêu, trong đó hệ thống quang điện tử xác định mục tiêu và dẫn hướng hệ thống.
 |
| Cảm biến nhắm mục tiêu quang - điện tử (EOTS) trên AD-08 Majid bị nghi ngờ là sử dụng công nghệ Mỹ. Ảnh: Defence Security Asia. |
Global Defense Corp nhận định nhiều khả năng Iran đã sử dụng một hệ thống trung gian phi tập trung để che giấu danh tính khi mua các mặt hàng quân sự.
Chế độ này thiết lập các thực thể tồn tại trong thời gian ngắn ở các quốc gia có tính minh bạch hạn chế, đặc biệt là ở Hong Kong, khu vực Đông Nam Á (Indonesia, Malaysia) và Trung Á để mua linh kiện phương Tây.
Lỗ hổng xuất hiện khi hàng hóa thường được vận chuyển qua nhiều quốc gia có chính sách kiểm soát xuất khẩu lỏng lẻo, tạo ra các tuyến vận chuyển phức tạp, không khả thi về mặt thương mại và gây khó khăn cho việc theo dõi.
Từ đó, một số mặt hàng sẽ thường bị dán nhãn sai là sản phẩm “dân dụng” hoặc “y tế”. Ví dụ, linh kiện máy bay không người lái có thể được nhập khẩu dưới nhãn thiết bị điện tử thông thường hoặc đồ chơi.
Công nghệ đặc biệt
Thay vì bao phủ rộng lớn, hệ thống tên lửa AD-08 Majid được thiết kế theo nguyên tắc bảo vệ cục bộ và bị giới hạn ở tầm bắn 700 km, độ cao 6 km.
Việc sử dụng công nghệ dẫn đường hồng ngoại, thay vì radar đã hạn chế tầm bắn của AD-08 Majid. Tuy nhiên, điều này cũng cho phép Majid hoạt động mà không để lại dấu hiệu radar, giúp tăng đáng kể khả năng sống sót
Ngoài ra, nguy hiểm cốt lõi của vũ khí này nằm ở việc nó hoàn toàn "câm lặng" trên sóng điện từ. Nhờ sử dụng cụm trinh sát quang - điện tử và hồng ngoại thụ động, AD-08 Majid có thể tự động tìm kiếm, phát hiện và khóa các nguồn phát nhiệt ở khoảng cách lên tới 15 km mà không phát ra bất kỳ tín hiệu điện từ nào.
Chính vì tính chất "tàng hình" trong khâu ngắm bắn này, phi công và các thiết bị gây nhiễu điện tử gần như bị vô hiệu hóa, và sẽ không kịp nhận được cảnh báo cho đến khi quả tên lửa đã ở ngay sát sườn.
 |
| Tên lửa AD-08 với chiều dài chỉ 2,67 m và trọng lượng vỏn vẹn 75 kg. Ảnh: Defence Security Asia. |
Bên cạnh công nghệ khác biệt, sự nguy hiểm của Majid còn đến từ tên lửa AD-08 nhỏ gọn với chiều dài chỉ 2,67 m và trọng lượng vỏn vẹn 75 kg.
Tên lửa này cũng được trang bị thiết bị tìm kiếm hình ảnh hồng ngoại (IIR) với độ chính xác cao và khả năng chống tại các hệ thống tác chiến điện tử của đối phương.
Cơ chế này là khắc chế của trực thăng, chặn đứng tên lửa hành trình bay bám địa hình, và rà quét các loại UAV trinh sát cỡ nhỏ. Kết hợp với vận tốc lao đến mục tiêu đạt Mach 2 cùng ngòi nổ gần, tên lửa AD-08 có thể hủy diệt mục tiêu ngay cả khi không cần đâm trúng trực diện.
Ngoài ra, một điểm mạnh khác của AD-08 Majid còn nằm ở tính cơ động trên chiến trường. Toàn bộ tổ hợp – gồm bệ phóng mang 4 ống phóng và hệ thống chỉ huy có thể được đặt gọn gàng trên khung gầm xe tải chiến thuật 4x4 Aras-2, có công suất khoảng 200 mã lực, tốc độ tối đa 100 km/h và tầm hoạt động khoảng 500km.
Sự linh hoạt này cho phép AD-08 Majid áp dụng triệt để chiến thuật vừa đánh vừa rút lui. Khí tài có thể luồn lách qua các hẻm núi, ẩn nấp trong các khu đô thị đông đúc, khai hỏa rồi lập tức di chuyển trước khi tiêm kích có thể định vị.
Những nhà khoa học tiên phong
"Những nhà khoa học tiên phong" là một cuốn sách thú vị về lịch sử của những phát minh nổi tiếng. Để có được những đóng góp vĩ đại cho nhân loại, các nhà khoa học nổi tiếng đã làm việc với lòng say mê và tinh thần học hỏi không ngừng.
