Lỗ hổng của Israel

Chuyên gia nhận định ưu thế tình báo của Israel phần lớn nhờ công của Mỹ và sự suy yếu của đối thủ. Ảnh: Reuters.

Trong khi Israel liên tục ca ngợi vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei như một chiến thắng thuộc về Mossad, Al Jazeera nhận định phía sau hậu trường là một câu chuyện phức tạp hơn nhiều.

Nhiều nhà phân tích quân sự cho rằng hàng loạt vụ ám sát thành viên cấp cao của Iran và Hezbollah không hoàn toàn xuất phát từ năng lực của Mossad, mà là nhờ công nghệ Mỹ và điểm yếu trong bộ máy an ninh của Tehran.

Nằm dưới “chiếc ô” của Washington

Vụ ám sát ông Khamenei và các tướng lĩnh quân sự cấp cao của Iran là nhiệm vụ chung giữa Mỹ và Israel. Các chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) lưu ý chiến dịch này cần hoạt động giám sát điện tử thời gian thực do CIA cung cấp.

Công nghệ này xuất phát từ Langley - trụ sở của CIA tại Virginia (Mỹ) - và mạng lưới toàn cầu của tổ chức này. Máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ bay lượn trên Tehran và Shiraz để hỗ trợ nhắm mục tiêu chính xác, còn nhiệm vụ chính phá hủy trận địa tên lửa kiên cố của Iran ở phía nam do tên lửa Tomahawk và máy bay ném bom B-52 của Mỹ đảm nhiệm.

Mô hình này tương tự vụ ám sát lãnh đạo Hezbollah Hassan Nasrallah vào tháng 9/2024, khi không quân Israel thả hơn 80 quả bom xuyên hầm do Mỹ sản xuất, nặng 907kg xuống trung tâm chỉ huy nằm sâu 10m.

CIA đã theo dõi ông Khamenei trong nhiều tháng, thu thập thông tin tình báo chính xác về lịch trình của ông. Chính CIA xác nhận ông Khamenei sẽ có mặt tại khu phức hợp ở Tehran sáng 28/2, dẫn đến quyết định điều chỉnh thời điểm tấn công từ ban đêm sang ban ngày.

Giới phân tích cho rằng bộ máy an ninh Israel phụ thuộc quá nhiều vào Washington. Mamoun Abu Amer - chuyên gia về các vấn đề Israel tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) - cho rằng chiến dịch này không phản ánh nỗ lực của riêng Mossad, mà còn có dấu ấn của CIA và MI6 của Anh.

“Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tận dụng điều này để trình bày một chiến thắng chính trị cá nhân trước công chúng, chứng minh ông ấy đã thành công lôi kéo tổng thống Mỹ vào cuộc đối đầu quân sự trực tiếp với Iran”, ông Abu Amer nói.

Khu phức hợp nơi sinh sống của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei ở Tehran, trước và sau vụ tấn công. Ảnh: Airbus.

Ngoài ra, các chiến dịch gần đây của Mỹ và Israel đã phơi bày lỗ hổng an ninh của Iran. Vụ ám sát lãnh đạo chính trị Hamas Ismail Haniyeh vào tháng 7/2024 tại một nhà khách của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo giữa Tehran không liên quan tới công nghệ tối tân. Thay vào đó, sự kiện này là kết quả của mạng lưới hợp tác giữa các gián điệp.

Tình báo Israel dành nhiều năm thâm nhập các camera giao thông ở Tehran, đặc biệt xung quanh khu nhà của ông Khamenei trên đường Pasteur, để tìm hiểu lịch trình của các vệ sĩ. Họ cũng gây nhiễu trạm phát sóng điện thoại di động địa phương để ngăn các vệ sĩ nhận cảnh báo.

Ông Abu Amer lập luận kế hoạch xâm nhập này lợi dụng những rạn nứt về chính trị - xã hội thay vì nhờ hoàn toàn vào ưu thế kỹ thuật của Israel. “Mossad hiếm khi dùng điệp viên của tổ chức, mà mua chuộc gián điệp nước ngoài mang hai quốc tịch”, ông Abu Amer nhận xét.

Tại Iran và Lebanon, Mossad dựa vào các phe phái đối lập nội bộ sẵn sàng hợp tác với lý do ý thức hệ. Cơ quan này cũng tận dụng nhiều lớp tống tiền và đe dọa những người dễ bị tổn thương.

Ông Abu Amer lấy ví dụ về Dải Gaza, nơi gắn kết xã hội chặt chẽ đã hạn chế nghiêm trọng hoạt động tình báo của Israel, cho phép Hamas và nhiều nhóm khác che giấu con tin, đồng thời hoạt động trong thời gian dài bất chấp sự giám sát toàn diện của Israel.

Mossad cũng khéo léo luồn lách vào hệ thống thương mại. Chiến dịch phát nổ máy nhắn tin ở Lebanon vào tháng 9/2024 liên quan tới việc thâm nhập chuỗi cung ứng thông qua các công ty ma ở châu Âu. Bằng cách lan truyền tin đồn thông qua Đơn vị 8200 về khả năng hack điện thoại thông minh, Israel đã buộc Hezbollah mua những chiếc máy nhắn tin bị gài bẫy từ trước đó.

"Thắng lợi về chiến thuật, thất bại về chiến lược"

Trong khi Israel thể hiện hình ảnh bất khả chiến bại trong khu vực, thậm chí trên toàn cầu, an ninh nội địa của nước này lại khá lỏng lẻo. Đến tháng 4/2024, Israel buộc tội hơn 30 công dân về tội nội gián cho Iran. Những người này được thuê qua ứng dụng Telegram, nhận tiền qua PayPal cho các hoạt động gián điệp có rủi ro cao.

Mạng lưới gián điệp ghi hình thành công các địa điểm nhạy cảm, gồm căn cứ không quân Nevatim, cảng Haifa và trụ sở tình báo quân sự Glilot. Iran sau đó phóng tên lửa vào các khu vực này.

Chuyên gia cho rằng Israel dựa dẫm nhiều vào Mỹ. Ảnh: Reuters.

Israel đang nỗ lực khôi phục khả năng răn đe sau hàng thập niên chưa hiệu quả. Bất chấp những thành công ám sát gần đây, chuyên gia cảnh báo điều này không mang lại an ninh lâu dài. Ông Abu Amer cho rằng Israel đã thành công về mặt chiến thuật nhưng lại thất bại về mặt chiến lược do “Israel tự cho mình vượt trội về chiến thuật và hoạt động”.

“Ông Netanyahu tuyên bố các cuộc tấn công vào Iran hồi tháng 6 /2025 sẽ đảm bảo an ninh cho Israel trong nhiều thế hệ. Thế nhưng, 8 tháng sau, khu vực lại chìm trong xung đột. Tên lửa bay trên bầu trời Israel còn Hezbollah chứng tỏ sức mạnh bền bỉ trên mặt đất”, ông Abu Amer nói.

Ông so sánh tình hình hiện tại với sự kiêu ngạo trong quá khứ của Israel liên quan đến cuộc chiến Mỹ - Iraq. Chiến dịch này từng ôm hy vọng sẽ là con đường dẫn đến an ninh lâu dài ở Trung Đông, song cuối cùng mang đến bất ổn lâu dài với hàng trăm nghìn người thiệt mạng.

“Việc dựa dẫm vào ám sát tình báo không hề thay đổi được cục diện chiến lược tổng thể. Bước đi này chỉ mang lại sự nhẹ nhõm tạm thời trong khi lại kéo Israel vào những cuộc xung đột mà quốc gia này không thể đơn độc tồn tại”, ông Abu Amer kết luận.