'Lấy lòng' ông Trump không còn giải quyết được vấn đề

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước báo chí bên cạnh Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum trước khi lên chuyên cơ rời West Palm Beach, bang Florida, Mỹ, ngày 19/1. Ảnh: Reuters.

Cựu Tổng thư ký NATO, ông Anders Fogh Rasmussen, và Tổng thư ký NATO đương nhiệm, ông Mark Rutte, có định hướng hoàn toàn trái ngược nhau về cách tiếp cận ông Trump trong các vấn đề liên quan tới NATO.

“Lấy lòng” không còn giúp giải quyết vấn đề?

Cựu Thủ tướng Đan Mạch kiêm cựu Tổng thư ký NATO, ông Anders Fogh Rasmussen, đã trả lời phỏng vấn Reuters ngày 20/1 bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) về tình hình NATO hiện nay.

Ông Rasmussen kêu gọi châu Âu phản ứng cứng rắn. Ông Rasmussen nhấn mạnh việc ông Trump liên tục khẳng định Greenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, nên trở thành một phần của Mỹ là thách thức lớn nhất trong lịch sử tồn tại gần 80 năm của NATO.

Cựu Thủ tướng Đan Mạch kiêm cựu Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen phát biểu tại một sự kiện ở Copenhagen, Đan Mạch, ngày 13/5/2025. Ảnh: Reuters.

“Thực sự tương lai của NATO đang bị đặt lên bàn cân”, ông Rasmussen nhận định. Với kinh nghiệm từng lãnh đạo Đan Mạch (2001-2009) và NATO (2009-2014), ông nhận xét Tổng thống Mỹ là người “chỉ tôn trọng sức mạnh và sự đoàn kết”.

“Thời của những lời tâng bốc đã qua rồi. Cách đó không còn phát huy hiệu quả. Điều châu Âu cần thể hiện ngay lúc này chính là sức mạnh và sự đoàn kết thống nhất”, ông Rasmussen nói.

Ông Rasmussen khẳng định phát ngôn của ông không nhằm chỉ trích các lãnh đạo đương nhiệm, chẳng hạn như Tổng thư ký NATO Mark Rutte - người từng nhiều lần lên tiếng tán dương ông Trump công khai. Ông Rasmussen chỉ muốn nêu bật thông điệp rằng châu Âu cần vạch ra chiến lược tiếp cận mới.

Theo ông Rasmussen, Liên minh châu Âu rất nên cân nhắc cách đáp trả mạnh mẽ trước các đòn gây sức ép nếu có. Để giải quyết vấn đề Greenland trong liên minh NATO, ông Rasmussen đề xuất một kế hoạch 3 điểm.

Thứ nhất, cập nhật lại thỏa thuận năm 1951 giữa Mỹ và Đan Mạch, vốn cho phép Mỹ triển khai lực lượng và đặt căn cứ quân sự tại Greenland, theo hướng tăng cường sự hiện diện của NATO tại đây.

Thứ hai, tạo dựng một hiệp định đầu tư nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp Mỹ và châu Âu khai thác khoáng sản ở Greenland.

Thứ ba, tạo dựng một thỏa thuận nhằm ổn định và tăng cường khả năng chống chịu để ngăn chặn các khoản đầu tư của các siêu cường khác vào những lĩnh vực then chốt tại Greenland.

Ông Rasmussen cho biết: “Tôi hy vọng việc cùng đưa ra những đề xuất cụ thể có thể giúp các cuộc thảo luận chuyển sang hướng xây dựng và tích cực hơn”.

Mềm mỏng, ngọt ngào vẫn phát huy hiệu quả

Việc ông Trump dịu giọng thấy rõ khi nói về vấn đề Greenland ở Davos đang làm nổi bật vai trò của Tổng thư ký NATO đương nhiệm, ông Mark Rutte.

Việc ông Trump tuyên bố không sử dụng biện pháp quân sự để chiếm Greenland, sau đó còn rút lại đe dọa áp thuế đối với một số quốc gia châu Âu, khiến Tổng thư ký NATO Mark Rutte trở thành nhân vật gây chú ý tại Davos.

Ông Rutte được cho là nhân vật then chốt khiến ông Trump “xuống thang” căng thẳng, cũng là nhân vật hiếm hoi đến từ châu Âu có thể tác động đến vị Tổng thống khó đoán tại thời điểm này. Hai người đã có cuộc gặp ngay trước khi ông Trump “quay xe” tại Davos.

Không chỉ xuống thang căng thẳng, ông Trump còn tuyên bố đã đạt được với ông Rutte một thỏa thuận khung rất tiềm năng liên quan đến Greenland nói riêng và Bắc Cực nói chung. Tuy nhiên, nội dung cụ thể của thỏa thuận chưa được công bố.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ, ngày 21/1. Ảnh: Reuters.

Điều đáng chú ý là trong cuộc trao đổi với ông Trump tại Davos, ông Rutte cho biết vấn đề chủ quyền của Greenland thậm chí còn không được đề cập đến.

Các diễn biến này khiến Tổng thư ký NATO Mark Rutte nổi lên như một nhân vật trung gian quan trọng của châu Âu, khu vực đang lúng túng trong việc tìm cách tiếp cận và gây ảnh hưởng với Tổng thống Mỹ.

CNN nhận định, trong bối cảnh căng thẳng xuyên Đại Tây Dương gia tăng, còn lập trường của Washington ngày càng khó đoán, ông Rutte đang được xem như một “người thì thầm” rất có hiệu quả đối với ông chủ Nhà Trắng.

Ông Rutte vốn được biết tới là người có khả năng trò chuyện, thuyết phục và làm dịu Tổng thống Mỹ, điều mà nhiều lãnh đạo châu Âu khác chưa làm được. Trong khi đó, châu Âu đang phải đối mặt với những thách thức an ninh lớn, từ xung đột tại Ukraine cho đến cạnh tranh chiến lược tại khu vực Bắc Cực.

Theo CNN, ông Rutte là một chính trị gia kỹ trị điềm đạm, là Thủ tướng có thời gian nắm giữ cương vị lâu nhất trong lịch sử Hà Lan, với 14 năm cầm quyền (2010-2024). Ông nổi tiếng với phong cách thực dụng và khả năng dung hòa lợi ích trong các vấn đề gai góc. Ông còn được biết đến với hình ảnh giản dị, thường xuyên đạp xe đi làm ngay cả khi đã là người đứng đầu chính phủ.

Trái lại, ông Trump vốn là một ông trùm bất động sản, một gương mặt không xa lạ với các chương trình truyền hình thực tế. Ông Trump nổi tiếng là người thường đưa ra những quyết định khó lường và có xu hướng hành động đơn phương.

Mối quan hệ giữa ông Trump và ông Rutte đã được xây dựng từ nhiều năm trước. Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, khi còn là Thủ tướng Hà Lan, ông Rutte đã nhiều lần tới Washington, đặt nền móng cho chiến lược ngoại giao mềm mỏng nhưng hiệu quả. Điều này cho đến nay vẫn đang phát huy tác dụng, khi ông đảm đương vai trò Tổng thư ký NATO.

Khoảnh khắc ngoại giao nổi tiếng nhất giữa ông Rutte với ông Trump diễn ra tại hội nghị NATO năm 2025. Ông Trump, người thích diễn giải các mối quan hệ quốc tế theo cách ai cũng có thể hiểu, đã ví những cuộc xung đột giữa các quốc gia đôi khi giống như cuộc ẩu đả của những đứa trẻ trên sân chơi.

“Anh biết đấy, bọn trẻ đánh nhau dữ lắm. Anh không thể ngăn chúng đánh nhau ngay được. Cứ để chúng đánh nhau khoảng hai đến ba phút, rồi lúc đó mới dễ can thiệp”, ông Trump so sánh ví von.

“Vậy là đôi khi người cha (“daddy”) phải đứng ra, dùng lời lẽ mạnh mẽ để chấm dứt sự việc”, ông Rutte tiếp lời ông Trump trong cuộc họp do ông dẫn dắt.

Câu nói của ông Rutte từng gây sửng sốt đối với giới quan sát và cũng ghi dấu ấn đậm nét với ông Trump. Phát biểu tại Davos mới đây, ông Trump vẫn nhắc nhớ lại chi tiết này: “Họ gọi tôi là “daddy” (người cha) đúng không? Một người rất thông minh đã nói: Ông ấy là “daddy” của chúng ta”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, Washington DC, Mỹ, ngày 22/10. Ảnh: Reuters.

Ngoài câu nói đùa ghi điểm với ông Trump, ông Rutte còn thường xuyên dành những lời tán dương ngọt ngào cho ông Trump trong cách Tổng thống Mỹ xử lý nhiều vấn đề, chẳng hạn như nỗ lực chấm dứt xung đột tại Ukraine, hay việc gây sức ép buộc châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng.

Sự khéo léo của ông Rutte còn thể hiện qua cách nhắn tin riêng tư rất “tình cảm” dành cho ông chủ Nhà Trắng, tin nhắn của ông Rutte từng được ông Trump chia sẻ công khai trên mạng xã hội.

Những trao đổi quá “ngọt ngào” mà ông Rutte dành cho ông Trump khiến không ít chính trị gia châu Âu nhíu mày. Bản thân ông Rutte cũng thừa nhận điều này. Tại một phiên thảo luận ở Davos mới đây, ông nói thẳng: “Tôi biết mình không được lòng các bạn vì tôi bảo vệ ông Trump, nhưng tôi thực sự tin rằng chúng ta nên vui mừng vì ông ấy vẫn đang ở đây”.

Nhiều lãnh đạo thế giới từng cố gắng xây dựng quan hệ cá nhân với ông Trump để đạt lợi ích ngoại giao. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng từng có “tình bạn” với ông Trump, dù hiện tại mối quan hệ này đang nguội lạnh và rạn nứt lớn.

Theo giới phân tích, ông Rutte hiểu rõ rằng với chính quyền của ông Trump, việc xây dựng quan hệ ngoại giao cá nhân có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn. Vì vậy, dù bị chỉ trích là quá mềm mỏng, ngọt ngào với ông Trump, ông Rutte vẫn cho thấy chiến lược của ông mang lại kết quả tại những thời điểm quan trọng.

Về tương lai xa hơn, vấn đề Greenland vẫn chưa hoàn toàn sáng sủa. Chi tiết về thỏa thuận xung quanh Greenland vẫn còn rất mơ hồ. Dù vậy, NATO khẳng định ông Rutte không đề xuất bất kỳ sự “nhượng bộ” nào liên quan đến chủ quyền của Đan Mạch. Trong khi đó, ông Trump vẫn muốn kiểm soát hòn đảo chiến lược này dù đã loại trừ phương án quân sự.

Trong khi chờ các cuộc đàm phán diễn ra, các lãnh đạo EU vẫn phải nhóm họp khẩn cấp. Còn ông Mark Rutte, người vừa đứng giữa tâm bão, giữ sự kín tiếng quen thuộc.

“Tôi đã có một cuộc gặp rất tốt đẹp với Tổng thống Trump”, ông nói ngắn gọn với giới truyền thông. Khi các phóng viên cố gắng tìm cách lấy thêm thông tin, ông liền điều hướng khéo léo với ý nhắc nhớ đến Tổng thống Trump: “Các bạn hãy thường xuyên theo dõi các bài đăng trên Truth Social”.