Không lực Một mới của ông Trump lộ điểm yếu an ninh

Chuyên cơ Không lực Một mới, do Qatar tặng Tổng thống Mỹ Donald Trump, không được trang bị đầy đủ các hệ thống phòng vệ như mẫu Không lực Một cũ, tờ New York Times dẫn lời các quan chức nắm rõ quá trình cải hoán chiếc máy bay.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nói chuyện với phóng viên trong lúc chuyển sang chuyên cơ Không lực Một do Qatar tặng. Ảnh: Reuters.

Quá trình thay đổi vội vã?

Độ an toàn của máy bay không chỉ quan trọng đối với tổng thống mà còn đối với đoàn tùy tùng đông đảo gồm các nhân viên Nhà Trắng, đặc vụ Mật vụ, phóng viên và khách mời cùng đi trên chuyên cơ.

Ông Trump đã thúc giục đưa chiếc máy bay mới vào sử dụng càng sớm càng tốt và nhiều lần phàn nàn rằng chiếc chuyên cơ cũ của tổng thống không đủ ấn tượng để thực hiện các chuyến công du quốc tế.

Tuần này, ông Trump đã sử dụng chuyên cơ này cho chuyến thăm đến Thổ Nhĩ Kỳ dự thượng đỉnh NATO. Hôm 10/7, Nhà Trắng không trả lời trực tiếp các câu hỏi về năng lực của chiếc máy bay mới, nhưng khẳng định nó vẫn bảo đảm an toàn.

“Chiếc Không lực Một mới là máy bay hiện đại bậc nhất, được trang bị các quy trình an ninh ở mức cao nhằm bảo đảm an toàn cho tổng thống và đội ngũ của ông. Như tổng thống đã nói gần đây, nước Mỹ có nhiều kẻ thù đang nhắm vào ông, và chúng tôi sử dụng mọi biện pháp sẵn có để đối phó các mối đe dọa đó”, Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung cho biết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump bước xuống chuyên cơ Không lực Một tại Căn cứ Không quân Etimesgut ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, để tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO, ngày 7/7. Ảnh: Reuters.

Không quân Mỹ từ chối tiết lộ chi tiết về các hệ thống an ninh trên chiếc máy bay của Qatar sau khi được nâng cấp. Hiện chiếc máy bay này được sử dụng tạm thời trong lúc Không quân Mỹ chờ hai chiếc Boeing mới của đội chuyên cơ tổng thống.

Tuy nhiên, trong tuyên bố khi thông báo chiếc máy bay do Qatar đã sẵn sàng phục vụ tổng thống, Không quân Mỹ thừa nhận rằng chiếc chuyên cơ tạm thời này không được trang bị đầy đủ mọi hệ thống vốn có trên một chiếc Không lực Một tiêu chuẩn.

“Không có sự đánh đổi nào liên quan đến an ninh, an toàn hay hệ thống thông tin liên lạc phục vụ nhiệm vụ. Tuy nhiên, nhóm thực hiện đã phải lược bỏ một số năng lực phục vụ nhiệm vụ ít khi được sử dụng hơn, vốn sẽ do Boeing cung cấp để đáp ứng nhu cầu vận hành trong 40 năm tới”, Không quân Mỹ cho biết trong tuyên bố ngày 19/6.

Trong khi đó, các quan chức được báo cáo về quá trình cải hoán chiếc máy bay của Qatar cho biết chiếc Không lực Một mới không có các hệ thống phòng vệ và đối phó mối đe dọa tương đương mẫu Không lực Một trước đây.

Hai cựu quan chức Không quân Mỹ từng tham gia chương trình thay thế đội chuyên cơ Không lực Một cho biết họ bất ngờ khi ông Trump sử dụng chiếc máy bay mới trong các chuyến công du nước ngoài. Theo họ, các chuyến đi này luôn tiềm ẩn rủi ro an ninh cao hơn.

Hai cựu quan chức trên nhận định với New York Times rằng tiến độ dự án quá gấp nên không thể hoàn tất mọi hạng mục nâng cấp an ninh.

“Do không đủ thời gian, chiếc máy bay không được nâng cấp đầy đủ theo tiêu chuẩn của Không lực Một, nên vẫn còn thiếu một số hệ thống về an ninh, thông tin liên lạc và hỗ trợ nhiệm vụ”, ông Frank Kendall, cựu Bộ trưởng Không quân Mỹ, cho biết. Ông là người đứng đầu lực lượng không quân trong giai đoạn Bộ Quốc phòng gây sức ép buộc Boeing đẩy nhanh tiến độ hợp đồng để bàn giao hai chiếc Air Force One mới.

“Trong bối cảnh căng thẳng với Iran, điều này có thể đáng lo ngại. Thành thật mà nói, tôi khá bất ngờ khi thấy chiếc máy bay này được sử dụng cho các chuyến bay ra ngoài nước Mỹ”, ông Kendall nói thêm.

Ông Andrew P. Hunter, cựu Trợ lý Bộ trưởng Không quân Mỹ phụ trách chương trình Không lực Một dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, cũng cho biết việc cải hoán hoàn chỉnh một chiếc Boeing 747 thành chuyên cơ Không lực Một sẽ cần hơn một năm.

Lỗ hổng an ninh của chuyên cơ mới

Một ngày trước khi ông Trump lên đường tới Thổ Nhĩ Kỳ, các thượng nghị sĩ Dân chủ đã gửi thư cho Không quân Mỹ, yêu cầu giải trình về quá trình nâng cấp chiếc máy bay do Qatar tặng và đặt câu hỏi liệu nó đã được trang bị đầy đủ các nâng cấp an ninh cần thiết hay chưa.

Bức thư do Thượng nghị sĩ Christopher S. Murphy cùng 12 thượng nghị sĩ Dân chủ khác ký tên, viết: “Những phát biểu của chính ông Trump - trong đó có việc ông ca ngợi chiếc máy bay mang lại 'một mức độ xa hoa chưa từng có' - cho thấy các quyết định này đã ưu tiên sự thoải mái và sở thích cá nhân của ông Trump hơn là lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ”.

Máy bay Không lực Một mới được thiết kế với phong cách ấm cúng như gia đình. Các không gian văn phòng riêng tư được trang bị ghế da ngả lưng và hệ thống giải trí. Ảnh: Aerotime.

Theo ba cựu quan chức Lầu Năm Góc, những chiếc Không lực Một thế hệ cũ đều được trang bị hệ thống phòng thủ có khả năng vô hiệu hóa tên lửa tầm nhiệt, và năng lực này cũng được lên kế hoạch tích hợp trên hai chiếc Boeing mới đang được chế tạo.

Một cựu quan chức Không quân Mỹ khác, đề nghị giấu tên do không được phép tiết lộ các quy trình an ninh, cho biết nhiều bộ phận của hệ thống phòng thủ trên Không lực Một cũ có thể dễ dàng quan sát được dưới cánh và ở phần đuôi máy bay. Trong khi đó, những bộ phận tương tự không xuất hiện trên các bức ảnh của chiếc Boeing 747 do Qatar tặng.

Các hệ thống phòng thủ tên lửa trên Không lực Một hầu như chưa từng phải sử dụng trong lịch sử hoạt động của chuyên cơ tổng thống, nhưng từ lâu vẫn được xem là một thành phần thiết yếu trong lớp bảo vệ an ninh của máy bay.

Lầu Năm Góc cũng đã công bố thông số kỹ thuật của hai chiếc Boeing Air Force One đang được chế tạo. Theo đó, các máy bay này sẽ được trang bị “hệ thống tự vệ”, “hệ thống thông tin liên lạc phục vụ nhiệm vụ” cùng nhiều nâng cấp khác. Mục tiêu là bảo đảm tổng thống có thể thực hiện đầy đủ vai trò nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu cơ quan hành pháp và Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.

Yếu tố Iran và màn đổi máy bay giờ chót

Các quan chức Mỹ cáo buộc Iran đã nhắm mục tiêu vào ông Trump kể từ khi ông ra lệnh không kích khiến tướng Qassim Suleimani thiệt mạng vào tháng 1/2020.

Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, Mật vụ Mỹ đã tăng cường bảo vệ ông Trump ngay cả trước vụ ám sát hụt tại bang Pennsylvania, sau khi cơ quan tình báo thu thập được thông tin về các âm mưu nhằm vào ông. Mỹ cáo buộc Iran đứng sau âm mưu này.

Iran bác bỏ mọi cáo buộc, khẳng định đây là những tuyên bố "hoàn toàn vô căn cứ" và là "âm mưu mang động cơ chính trị" do các nhóm theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái cùng các thế lực chống Iran dựng lên nhằm khoét sâu căng thẳng giữa Tehran và Mỹ.

Dù vậy, một số quan chức lại cho rằng, tuy Mỹ đã nối lại các đợt không kích dữ dội nhằm vào Iran, giới chức Mỹ được cập nhật về tình báo hiện nay cho biết họ không tin Iran đang có kế hoạch ám sát ông Trump trong giai đoạn này.

Trao đổi về các đánh giá tình báo, các quan chức nhấn mạnh rằng Iran hiểu rõ bất kỳ âm mưu nào nhằm vào ông Trump sẽ bị Washington xem là hành động khiêu khích đặc biệt nghiêm trọng và có thể kéo theo phản ứng mạnh mẽ từ Mỹ.

Tuy nhiên, Mật vụ Mỹ vẫn lo ngại việc ông Trump ở quá gần Iran trong thời gian có mặt tại Ankara. Theo New York Times, Mật vụ Mỹ đã yêu cầu tổng thống đổi sang chiếc Không lực Một cũ để rời Thổ Nhĩ Kỳ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump lên chiếc Không lực Một mới do Qatar tặng tại căn cứ không quân RAF Mildenhall ở hạt Suffolk (Anh), sau khi đáp xuống bằng chiếc Không lực Một cũ để chuẩn bị trở về Mỹ sau hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 8/7. Ảnh: Reuters.

Khi giải thích về việc đổi máy bay, ông Trump lại đưa ra lý do khác. Ông nói mình sử dụng chiếc Không lực Một cũ để chiếc máy bay mới có thể khởi hành sớm hơn, ghé qua các căn cứ quân sự của Mỹ và giới thiệu với binh sĩ, vì đây là một chiếc máy bay “tuyệt vời”.

Một cựu quan chức cấp cao Nhà Trắng từng tham gia các cuộc thảo luận về máy bay quân sự phục vụ chuyến công du của tổng thống cho biết mỗi khi xuất hiện lo ngại về an ninh, giữa Nhà Trắng với các cố vấn quân sự và Mật vụ thường xảy ra bất đồng về phương án di chuyển.

Tuy vậy, khi các chuyên gia quân sự yêu cầu điều chỉnh kế hoạch, Nhà Trắng thường chấp thuận. Hai bên sẽ thống nhất một phương án hành động nhằm giảm thiểu nguy cơ an ninh.