 |
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin hôm 10/6, người dân tại Sirik, phía nam Iran đã mất nguồn nước uống sau khi các cuộc không kích của Mỹ đánh trúng hai công trình chứa nước trong khu vực.
Trước đó, Mỹ đã tấn công thị trấn Jask, Sirik và đảo Qeshm nằm trên eo biển Hormuz. Động thái này diễn ra sau khi Washington cáo buộc Iran bắn hạ trực thăng Apache của quân đội Mỹ trên vùng biển Vịnh Ba Tư.
Quân đội Mỹ cho biết họ nhắm mục tiêu vào các cơ sở thông tin liên lạc và radar. Tuy nhiên, giới chức Iran cho biết nhiều cơ sở hạ tầng dân sự bị hư hại, bao gồm hai công trình chứa nước.
Tehran lên án các cuộc không kích là hành động được tiến hành dưới một 'cái cớ ngụy tạo'. Đáp trả, nước này phóng hỏa lực bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào những địa điểm được cho là căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain, Jordan và Kuwait.
Trước động thái mới của Mỹ và Iran, Nga, Trung Quốc đã kêu gọi các bên kiềm chế.
 |
| Máy bay chiến đấu Mỹ tuần tra ở Trung Đông. Ảnh: CENTCOM. |
Hàng nghìn người mất nước sinh hoạt
Mặc dù cuộc điều tra chính thức của Mỹ về nguyên nhân vụ tai nạn trực thăng vẫn chưa kết thúc, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Iran, cho rằng nước này đã cố tình bắn hạ chiếc trực thăng ở eo biển Hormuz.
“Tôi vừa được quân đội hùng mạnh của chúng ta thông báo rằng đêm qua, Iran đã bắn hạ một trong những chiếc trực thăng Apache hiện đại của chúng ta khi đang tuần tra trên eo biển Hormuz. Có hai phi công trên máy bay, cả hai đều an toàn và không bị thương”, ông Trump viết trên mạng xã hội. “Tuy nhiên, Mỹ phải đáp trả cuộc tấn công này”.
Theo Tehran, các cuộc không kích của Mỹ đã làm hư hại hai công trình chứa nước cung cấp nước sinh hoạt cho khu vực Bemani và Kouhestak thuộc thành phố Sirik.
“Thật không may, sau cuộc tấn công này, 20.000 cư dân trong khu vực đã mất nguồn nước uống an toàn. Trong bối cảnh nhiệt độ dao động từ 45 đến 50 độ C, điều kiện sống của người dân địa phương trở nên rất khó khăn”, Đài Truyền hình Nhà nước Iran dẫn lời quan chức công ty cấp nước địa phương.
Theo báo cáo, “việc phá hủy các công trình chứa nước đã tạo ra vấn đề cho mạng lưới cấp nước của khu vực”, đồng thời lưu ý rằng nguồn nước ngầm tại địa phương không đủ để thay thế lượng nước từ công trình bị hư hại.
WANA đưa tin ước tính ban đầu về thiệt hại lên tới 780.000 đến 830.000 USD.
Theo Abdolhamid Hamzehpour, quan chức cấp cao của công ty cấp nước tại tỉnh Hormozgan, cơ quan chức năng đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp thay thế để cung cấp nước cho những ngôi làng bị ảnh hưởng trong khu vực.
Trước khi cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra, Iran đã phải đối mặt với tình trạng hạn hán kéo dài nhiều năm cùng lượng mưa giảm sút.
  |
| Đập Latyan ở Tehran, Iran năm 2019 và 2026. Ảnh: Google Earth. |
Theo dữ liệu từ Aqueduct của Viện Tài nguyên Thế giới - tổ chức theo dõi rủi ro về nước toàn cầu - mức độ căng thẳng về nước của Iran được xếp vào loại “cực kỳ cao”.
Năm ngoái đánh dấu năm hạn hán thứ 5 liên tiếp ở Iran. Vào tháng 11/2025, cuộc khủng hoảng nước nghiêm trọng đến mức đập Amir Kabir ở Tehran chỉ còn chứa 8% dung tích, trong khi trên khắp cả nước, 19 đập lớn đã cạn nước.
  |
| Đập Mamloo ở Tehran, Iran năm 2013 và 2026. Ảnh: Google Earth. |
Các nước lên tiếng
Sau vụ việc, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đáp trả: "Các lực lượng Iran đã khai hỏa tên lửa tầm xa và phá hủy 4 mục tiêu quan trọng, trong đó có nhà chứa tiêm kích F-35 và trung tâm chỉ huy quân sự của Mỹ tại một căn cứ không quân ở vùng Al-Azraq, Jordan".
Bộ Nội vụ Bahrain đã ban bố cảnh báo không kích trên toàn quốc sau khi IRGC tuyên bố tấn công căn cứ Mỹ trên lãnh thổ quốc gia này.
"Còi báo động đã được kích hoạt. Người dân hãy giữ bình tĩnh và di chuyển đến địa điểm trú ẩn an toàn gần nhất", theo thông báo.
Trước diễn biến mới, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova phát biểu với các phóng viên: "Chúng tôi rất lo ngại về vòng đối đầu vũ trang mới giữa Mỹ và Iran".
"Chúng tôi kêu gọi cả hai bên kiềm chế và ngay lập tức chấm dứt các cuộc tấn công quân sự", bà nhấn mạnh.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nói: "Các bên liên quan cần duy trì bình tĩnh và kiềm chế, chấm dứt làm gia tăng xung đột và leo thang tình hình, đồng thời thực hiện biện pháp cụ thể để hạ nhiệt căng thẳng".
Trong khi đó, các quốc gia tại Trung Đông đã chỉ trích loạt đòn tấn công trả đũa mới nhất của Iran trong khu vực - hành động mà Tehran tuyên bố là đòn trả đũa nhằm vào mục tiêu quân sự Mỹ.
Bộ Ngoại giao Ai Cập lên án mạnh mẽ khi Iran nhằm vào Jordan, Bahrain và Kuwait vào hôm 10/6. Ai Cập khẳng định hành động này là “vi phạm trắng trợn chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia anh em, đồng thời là sự leo thang rất nguy hiểm, đe dọa đến an ninh và ổn định của toàn bộ khu vực".
Bộ Ngoại giao Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất cũng lên án các cuộc tấn công của Iran vào Bahrain, Kuwait và Jordan, đồng thời bày tỏ sự đoàn kết toàn diện với 3 quốc gia này.
Bộ Ngoại giao Qatar cho rằng các cuộc tấn công của Tehran “vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế". Cơ quan này cũng nhấn mạnh cần phải bảo vệ khu vực khỏi hậu quả của những cuộc tấn công vô lý, đồng thời nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng để khôi phục an ninh, ổn định cho cả khu vực và thế giới.
Quyền giám đốc điều hành của Chương trình Lương thực Thế giới (WFP), Carl Skau, nói với CNN rằng những tác động dây chuyền từ cuộc chiến đang đẩy hàng triệu người dễ tổn thương vào nguy cơ thiếu đói ở mức khủng hoảng hoặc nghiêm trọng hơn.
Việc đóng cửa eo biển Hormuz đã đẩy giá nhiên liệu tăng vọt, kéo theo giá lương thực trên toàn thế giới tăng. Nguồn cung cấp phân bón thiết yếu để trồng trọt từ vùng Vịnh cũng bị cản trở do tuyến đường thủy quan trọng trên bị tắc nghẽn.
Trong khi đó, WFP - phụ thuộc vào khoản đóng góp từ chính phủ các nước - lại đang chứng kiến nguồn tài trợ sụt giảm mạnh trên diện rộng.
“Ở nhiều nơi, chúng tôi đã phải lấy khẩu phần của người đói để cứu người đang chết đói”, Skau nói.
Skau nói thêm tại những quốc gia nghèo nhất thế giới, “khi giá thực phẩm tăng 20-30%, người dân cũng phải ăn ít đi 20-30%”.
Vào tháng 3, WFP đã cảnh báo rằng thêm 45 triệu người có thể phải đối mặt với nạn đói trầm trọng trước tháng 7 nếu giá dầu duy trì trên mức 100 USD/thùng.
Hiện nay, theo Skau, tổ chức này đã bắt đầu chứng kiến tác động thực tế tại những nơi như Sri Lanka, Somalia và Afghanistan.
Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại vào ngày mai, Skau cho rằng tác động tiêu cực vẫn sẽ kéo dài trong nhiều năm tới.
“Quá trình phục hồi sẽ cần thời gian”, ông cho hay.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
