Khói bụi đe dọa World Cup, ông Trump dọa áp thuế Canada

Tình trạng khói mù do cháy rừng đã dấy lên lo ngại về tính khả thi của việc tổ chức trận chung kết World Cup tại New Jersey vào cuối tuần này.

Khói từ các vụ cháy rừng tại Canada bao phủ Điện Capitol của Mỹ ở Washington, DC, vào ngày 17/7. Ảnh: Reuters.

Thảm họa cháy rừng tại Canada đang tạo ra cuộc khủng hoảng chất lượng không khí nghiêm trọng trên khắp khu vực nước Mỹ, trực tiếp đe dọa trận chung kết World Cup giữa Argentina và Tây Ban Nha tại sân vận động MetLife diễn ra sắp tới.

Theo Reuters, khói cháy rừng đã bao trùm miền Đông nước Mỹ, trải dài từ khu vực Great Lakes đến Washington, D.C. Lượng khói mù dày đặc trên tiếp tục tràn xuống Mỹ đưa Detroit, Chicago và Washington D.C. lên nhóm đầu danh sách các thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới.

Trong đêm, khói bụi đã bao phủ Baltimore và Washington D.C., làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng không khí xuống mức rất nguy hại, với chỉ số ghi nhận lần lượt ở mức 281 và 247 tính đến 6h sáng.

Giới chức New York và New Jersey đã ban bố cảnh báo khẩn cấp, yêu cầu người dân và các nhóm sức khỏe yếu hạn chế tối đa hoạt động thể chất ngoài trời. Tác động của cuộc khủng hoảng môi trường này đã hiện hữu khi hàng loạt trận đấu tại giải bóng đá nhà nghề Mỹ (MLS) buộc phải hoãn lịch hoặc áp dụng thời gian tạm dừng kỹ thuật (cooling break) để đối phó với tình trạng ô nhiễm.

Hàng triệu người dân Mỹ phải đối mặt với rủi ro và được yêu cầu ở trong nhà khi các hình thái thời tiết cực đoan mùa hè đồng loạt tấn công trên ba mặt trận: miền Đông chìm trong khói mù, nước lũ dâng cao ở miền Nam và hỏa hoạn lan nhanh tại miền Tây.

Dự báo một đợt mưa bão sẽ quét qua khu vực Đông Bắc vào chiều tối thứ Bảy, giúp gột rửa khói mù và tạm thời đổi chiều gió, ngăn tro bụi tiếp tục thổi đến từ các khu vực cháy rừng.

Tại thành phố New York, giông bão vào chiều tối thứ Bảy có thể mang theo mưa lớn và nguy cơ ngập úng cục bộ ở các khu đô thị, trước khi thời tiết quang đãng trở lại vào sáng Chủ Nhật.

Ông Trump gọi Thủ tướng Canada chất vấn về khói cháy rừng

Trước tình trạng này, hôm 17/7 giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên mạng xã hội phàn nàn về chất lượng không khí, trong bối cảnh giới chức Canada vẫn đang chật vật kiểm soát 896 đám cháy bùng phát trên toàn quốc.

"Canada phải chịu trách nhiệm vì đã quản lý yếu kém diện tích rừng và thảm thực vật của mình", ông Trump viết. "Nước Mỹ đang vô cớ bị bủa vây bởi luồng không khí ô nhiễm và độc hại. Mức độ nguy hiểm này là hoàn toàn không thể chấp nhận được!".

Theo Al Jazeera, ông tuyên bố sẽ gọi cho Thủ tướng Mark Carney để chất vấn chính phủ Canada về sự lơ là trách nhiệm này.

"Thiệt hại là không thể đong đếm", ông Trump nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo chi phí khắc phục hậu quả sẽ được cộng thẳng vào các mức thuế quan hiện hành áp lên hàng hóa xuất khẩu của Canada sang Mỹ.

Bài đăng trên cho thấy động thái mới nhất của Tổng thống Mỹ dùng đòn bẩy thuế quan để ép các quốc gia khác phải đáp ứng yêu sách của mình.

Kể từ khi quay lại Nhà Trắng cho nhiệm kỳ hai vào tháng 1/2025, ông Trump đã liên tục gia tăng sức ép lên Canada. Ông sử dụng thuế quan như một công cụ nhằm buộc nước láng giềng siết chặt an ninh biên giới và thay đổi các chính sách thương mại bị đánh giá là thiếu công bằng.

Thậm chí, ông Trump từng hối thúc Canada từ bỏ chủ quyền để sáp nhập thành tiểu bang thứ "51" của Mỹ.

Tòa tháp One World Trade Center chìm trong màn khói cháy rừng, nhìn từ đài quan sát Edge ngày 16/7. Ảnh: Reuters.

Giới khoa học nói gì về cáo buộc của ông Trump với Canada?

Các nhà khoa học nhận định sự gia tăng các vụ cháy rừng trên khắp Bắc Mỹ bắt nguồn từ nhiều yếu tố, trong đó có tình trạng khô hạn ngày càng nghiêm trọng do biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, ông Trump liên tục đổ lỗi cho các chính trị gia về công tác quản lý yếu kém mỗi khi xảy ra các thảm họa cháy rừng quy mô lớn.

Giới khoa học chỉ ra nhiều yếu tố góp phần gây ra các vụ cháy rừng lớn, bao gồm nhiệt độ tăng cao, hạn hán và các chính sách phòng cháy quá khắt khe làm gián đoạn chu kỳ cháy tự nhiên, dẫn đến thảm thực vật phát triển quá mức. Nguy cơ thiệt hại cũng gia tăng do dân số tại các khu vực giáp ranh giữa vùng hoang dã và đô thị ngày càng đông.

Một chiếc trực thăng xả nước xuống sườn phía nam của đám cháy rừng Brunswick Complex gần North Bend, British Columbia, Canada, ngày 11/7/2026. Ảnh: Reuters.

Vào giữa tháng 7, tỉnh Ontario (Canada) đã chứng kiến trận hỏa hoạn lớn nhất từ đầu năm đến nay khi một số đám cháy nhỏ sáp nhập tại Công viên Tỉnh bang Wabakimi, tàn phá nhiều khu dân cư của cộng đồng bản địa (First Nations). Sáng thứ Sáu, Thủ hiến Ontario Doug Ford cho biết 10 cộng đồng dân cư đã phải sơ tán.

Ông gửi lời cảm ơn đến các nhà lãnh đạo trên khắp Canada cũng như giới chức các bang Massachusetts và Minnesota của Mỹ vì đã hỗ trợ ứng phó thảm họa. "Hàng xóm luôn tương trợ lẫn nhau, đó là lý do Ontario luôn sát cánh cùng các đối tác Mỹ trong những lúc nguy nan", ông Ford viết trên mạng xã hội.

Dù vậy, các thành viên đảng Cộng hòa, trong đó có ông Trump và Hạ nghị sĩ Mỹ Bill Huizenga của bang Michigan, đã mượn các vụ hỏa hoạn gần đây để chỉ trích chính sách quản lý rừng của Canada.

"Năng lực yếu kém của Canada trong việc giảm thiểu, ngăn chặn và phòng ngừa cháy rừng cần phải được giải quyết", ông Huizenga viết trên mạng xã hội vào thứ Năm. "Những trận hỏa hoạn hàng năm này không chỉ gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống mà còn đe dọa sự thịnh vượng kinh tế của chúng ta".

Vào thứ Sáu, ông Trump nhắc lại quan điểm cho rằng các vụ cháy rừng ở Canada hoàn toàn có thể ngăn chặn được thông qua việc dọn dẹp cành lá khô.

"Canada đã từ chối thực hiện các công tác quản lý rừng và dọn dẹp cơ bản, dù biết rõ sự cố chấp đó sẽ dẫn đến hậu quả như hiện nay", ông Trump viết. "Đây là sự cố ý lơ là và đang trở thành vấn nạn hàng năm, gây thiệt hại cho Mỹ hàng tỷ USD. Chi phí khắc phục tình trạng ô nhiễm này bắt buộc phải được cộng vào các mức THUẾ QUAN mà Canada đang gánh chịu".

Tuy nhiên, bản thân chính quyền Tổng thống Trump cũng đang vấp phải nhiều chỉ trích về công tác chuẩn bị ứng phó với cháy rừng. Tờ New York Times đưa tin vào thứ Sáu rằng chính quyền của ông đã cắt giảm ngân sách dành cho hoạt động nghiên cứu cháy rừng, bao gồm các phòng thí nghiệm chuyên đánh giá tác động của khói bụi hỏa hoạn đối với sức khỏe con người.