Tổng thống Lebanon Joseph Aoun lên án mạnh mẽ hành động mà ông cho là vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia, mô tả đây là “tội ác môi trường và y tế”, đồng thời cam kết sẽ triển khai “mọi biện pháp pháp lý và ngoại giao cần thiết” để đối phó với điều mà Beirut coi là hành vi xâm lược mới từ phía Israel.
Phía Israel hiện chưa đưa ra phản hồi chính thức trước yêu cầu bình luận của báo Guardian. Tuy nhiên, vụ việc đang làm gia tăng những cáo buộc cho rằng quân đội Israel theo đuổi một chiến dịch “hủy diệt sinh thái” (ecocide), với mục tiêu khiến miền nam Lebanon trở thành khu vực không thể sinh sống - kịch bản từng bị chỉ trích tại Dải Gaza và Bờ Tây.
 |
| Tổng thống Joseph Aoun tuyên bố Lebanon sẽ thực hiện 'tất cả các biện pháp pháp lý và ngoại giao cần thiết để đối phó với hành động này'. Ảnh: Reuters. |
Theo thông tin từ các nguồn Lebanon và Liên Hợp Quốc (LHQ), vụ phun hóa chất bị nghi ngờ xảy ra vào sáng 1/2. Lực lượng gìn giữ hòa bình của LHQ cho biết họ đã được quân đội Israel cảnh báo phải ở trong nơi trú ẩn trong lúc Israel tiến hành một chiến dịch trên không, thả xuống thứ mà phía Israel mô tả là “chất hóa học không độc hại”.
Tuy nhiên, các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy máy bay hạng nhẹ bay thấp, phun hóa chất trên diện rộng tại nhiều khu vực canh tác.
Nhà chức trách Lebanon sau đó công bố kết quả phân tích trong phòng thí nghiệm, cho thấy chất được phun có chứa glyphosate - một loại thuốc diệt cỏ phổ biến, từng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm “có khả năng gây ung thư cho con người” vào năm 2015.
Glyphosate hiện là một trong những loại thuốc diệt cỏ được sử dụng rộng rãi nhất toàn cầu, thường được phun lên cây trồng trước thu hoạch để làm khô.
Song, nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng các chế phẩm chứa glyphosate có thể gây rối loạn nhiều cơ quan và con đường sinh hóa trong cơ thể động vật có vú, đặt ra những lo ngại lớn về sức khỏe lâu dài.
Trong tuyên bố chung, Bộ Nông nghiệp và Bộ Môi trường Lebanon cho biết một số mẫu thu thập được cho thấy nồng độ glyphosate “cao gấp 20–30 lần mức sử dụng thông thường”.
Theo hai bộ, việc phun hóa chất ở mức độ này có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến thảm thực vật, làm suy giảm độ phì nhiêu của đất, phá vỡ cân bằng sinh thái và trực tiếp đe dọa sản xuất nông nghiệp.
“Việc phun hóa chất từ máy bay quân sự trên lãnh thổ Lebanon là hành động xâm lược nghiêm trọng, gây nguy cơ lớn cho an ninh lương thực, sinh kế nông dân, đồng thời tiềm ẩn rủi ro lâu dài đối với đất, nước và toàn bộ chuỗi thực phẩm”, tuyên bố nhấn mạnh.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh miền nam Lebanon vẫn chưa phục hồi sau chiến dịch quân sự dữ dội của Israel nhằm vào Hezbollah, kết thúc cách đây hơn một năm. Theo các thống kê, xung đột đã khiến khoảng 4.000 người thiệt mạng, 17.000 người bị thương và hơn 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Israel cũng bị cáo buộc sử dụng phốt pho trắng, bom cháy và bom chùm, gây ô nhiễm đất đai, thiêu rụi rừng, vườn ô liu và để lại lượng lớn vật liệu chưa nổ.
Ông Hisham Younes, Chủ tịch tổ chức môi trường Green Southerners, cảnh báo các cuộc tấn công lặp đi lặp lại vào hệ sinh thái miền nam Lebanon sẽ gây ra những tác động “tích lũy, phức tạp và rất khó đảo ngược”.
“Việc phun hóa chất không diễn ra trên một hệ sinh thái khỏe mạnh, mà trên những vùng đất vốn đã bị tàn phá bởi phốt pho trắng, vũ khí gây cháy và kim loại nặng,” ông Younes nói.
“Glyphosate sẽ tạo thêm áp lực lên côn trùng thụ phấn và đẩy ngành nông nghiệp vốn đã suy kiệt vào tình trạng nguy hiểm hơn”, ông nói.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
