Theo đánh giá thường niên năm 2023 của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, lực lượng vũ trang Iran là một trong những lực lượng lớn nhất Trung Đông, với ít nhất 580.000 quân nhân đang tại ngũ và khoảng 200.000 quân nhân dự bị được đào tạo.
Hiện nay, chuyên gia tin rằng kho tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo của Iran có khả năng và tầm bắn tới mọi mục tiêu khắp Trung Đông. Còn theo Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ, Iran được trang bị số lượng tên lửa đạn đạo lớn nhất khu vực.
Nổi bật nhất trong số này có thể kể đến tên lửa đạn đạo siêu thanh đầu tiên do nước này sản xuất có tên Fattah. Không chỉ là một biểu tượng sức mạnh quân sự của Iran, loại vũ khí này còn là một thách thức nghiêm trọng đối với các hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến của Israel, vốn từng được coi là bất khả xâm phạm.
Không thể bị ngăn chặn
Fattah-1, được công bố vào năm 2023, là tên lửa siêu vượt âm đầu tiên của Iran và được đặt tên bởi lãnh tụ tối cao của nước này vào thời điểm đó là Ayatollah Ali Khamenei. Chỉ một năm sau, nước này trình làng thêm Fattah-1 với nhiều cải tiến vượt trội.
 |
| Thông số kỹ thuật của tên lửa siêu vượt âm Fattah-2. Ảnh: ISW News |
Khác với Fattah thế hệ đầu, Fattah-2 sử dụng phương tiện lượn siêu vượt âm thay cho đầu đạn tái nhập thông thường. Điều này cho phép tên lửa cơ động cả theo phương ngang lẫn phương thẳng đứng trong giai đoạn cuối, tiếp cận mục tiêu từ hướng khó lường và duy trì tốc độ rất cao trong khí quyển.
Theo các nguồn tin từ Iran, Fattah-2 có khả năng di chuyển với tốc độ Mach 15 - tương đương khoảng 18.522 km/h và gấp 15 lần tốc độ âm thanh.
Đặc biệt hơn, công nghệ đầu đạn lướt siêu thanh (HGV) của Fattah-2 cho phép tên lửa này thay đổi hướng trong thời gian ngắn khi hạ xuống để tránh bị đánh chặn. Ở tốc độ này, Fattah-2 làm giảm đáng kể thời gian phản ứng của bất kỳ hệ thống phòng thủ hải quân nào.
Ngoài ra, nó có thể di chuyển những quãng đường khổng lồ chỉ trong vài phút. Điều này khiến việc phát hiện sớm trở thành điều kiện quan trọng nhất đối với các tàu mục tiêu của Fattah-2.
Khác với các tên lửa đạn đạo tiêu chuẩn, với công nghệ HGV, cách Fattah-2 vận chuyển đầu đạn rất khó lường. Loại vũ khí này có tầm hoạt động khoảng 1.500 km, cho phép tấn công nhiều mục tiêu trong khu vực.
HGV giúp Fattah-2 tách khỏi tên lửa đẩy và di chuyển trong khí quyển ở độ cao thấp hơn. Nó không di chuyển theo quỹ đạo parabol có thể dự đoán được. Điều này làm phức tạp cho các phương pháp theo dõi tiêu chuẩn vốn phụ thuộc rất nhiều vào các quỹ đạo được lập trình sẵn.
Ưu điểm chính của Fattah-2 là khả năng thay đổi hướng bay giữa không trung khi lượn ở độ cao từ 12-30 km. Nó có thể điều khiển cả theo phương thẳng đứng và phương ngang, tiếp cận mục tiêu từ những hướng không ngờ tới.
Kiểu bay lượn trong khí quyển này cho phép vũ khí tránh bị radar phát hiện trong thời gian dài hơn. Đến khi các cảm biến trên tàu khóa mục tiêu, khả năng đánh chặn gần như đã khép lại. Điều này buộc các mạng lưới phòng thủ phải liên tục tính toán lại đường bay.
 |
| Fattah-2 sở hữu khả năng thay đổi hướng bay giữa không trung khi lượn ở độ cao từ 12-30 km. Nó có thể điều khiển cả theo phương thẳng đứng và phương ngang, tiếp cận mục tiêu từ những hướng không ngờ tới. Ảnh: WANA News Agency. |
Yuval Baseski, Phó Chủ tịch công ty Rafael — nhà sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa hàng đầu của Israel — thừa nhận rằng các hệ thống hiện tại được thiết kế để nhắm vào các vật thể di chuyển theo đường đi có thể dự đoán.
Để đánh chặn một tên lửa đạt Mach 15 như Fattah-2, hệ thống phòng thủ cần phản ứng ở tốc độ gấp khoảng 30 lần vận tốc âm thanh. Baseski khẳng định rằng công nghệ hiện tại không đáp ứng được yêu cầu đó.
Thách thức với tàu sân bay Mỹ
Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ hiện được bảo vệ bởi các tàu khu trục lớp Arleigh Burke trang bị hệ thống chiến đấu Aegis.
Hệ thống này có khả năng theo dõi và xử lý hơn 100 mục tiêu cùng lúc và có khả năng tính toán để ưu tiên những mối nguy hiểm cấp bách nhất.
Để phát hiện các mối đe dọa như Fattah-2, các tàu khu trục hiện đại của Mỹ sử dụng hệ thống radar SPY-6. Các hệ thống này có nhiều mặt mảng cung cấp khả năng nhận thức tình huống liên tục, 360 độ mà không có điểm mù.
SPY-6 nhạy hơn đáng kể so với các radar thế hệ cũ, cho phép nó phát hiện các vật thể nhỏ hơn, nhanh hơn ở khoảng cách xa hơn. Nó đồng thời theo dõi tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và tên lửa siêu thanh trong khi vẫn loại bỏ được nhiễu điện tử.
Tên lửa đánh chặn chính của hệ thống phòng thủ này là SM-6, được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu ở giai đoạn cuối hành trình.
Mặc dù vậy, vấn đề lớn nhất là SM-6 chỉ bay ở tốc độ Mach 4. Đánh chặn một vật thể di chuyển nhanh gấp hơn 3 lần như Fattah-2 là thách thức gần như vượt giới hạn vật lý.
 |
| Các chuyên gia quân sự nhận định hệ thống phòng thủ của tàu sân bay USS Abraham Lincoln gần như không thể ngăn cản Fattah-2. Ảnh: Reuters. |
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở tốc độ. Do Fattah-2 bay ở tầm thấp, độ cong của Trái Đất che khuất nó khỏi radar tàu chiến cho đến khi tên lửa đã ở rất gần. Khi hệ thống Aegis phát hiện được mục tiêu, thời gian phản ứng chỉ còn vài giây.
Điều này khiến Israel phải nghiên cứu phát triển hệ thống phòng thủ theo "vùng" chuyên biệt để đối phó loại tên lửa siêu thanh như Fattah-2. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng quá trình đó có thể mất nhiều thập kỷ và tiêu tốn hàng tỷ USD.
Ngay cả khi Mỹ có thể đánh chặn một tên lửa Fattah-2 đơn lẻ trong điều kiện lý tưởng, đó cũng chưa phải là kịch bản thực chiến.
Mỗi tên lửa mang đầu đạn nặng 200 kg. Nếu nhiều tên lửa được phóng đồng thời, kết hợp với máy bay không người lái và tên lửa hành trình, số lượng SM-6 trên mỗi tàu khu trục sẽ nhanh chóng cạn kiệt.
Do đó, không phải tốc độ của từng tên lửa riêng lẻ, các chuyên gia phân tích quân sự cảnh báo chiến thuật tấn công hàng loạt kết hợp mới là mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với nhóm tác chiến tàu sân bay.
Những nhà khoa học tiên phong
"Những nhà khoa học tiên phong" là một cuốn sách thú vị về lịch sử của những phát minh nổi tiếng. Để có được những đóng góp vĩ đại cho nhân loại, các nhà khoa học nổi tiếng đã làm việc với lòng say mê và tinh thần học hỏi không ngừng.
