- Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nói Hormuz vẫn đóng, tàu đi vào bị coi là “hợp tác với kẻ thù”.
- Tổng thống Trump giữ phong tỏa eo biển Hormuz đến khi thỏa thuận xong, cáo buộc Iran gây sức ép.
- Abbas Araghchi trước đó nói Hormuz mở hoàn toàn
- Một binh sĩ Pháp thiệt mạng trong vụ tấn công lực lượng LHQ ở Lebanon, Hezbollah phủ nhận liên quan.
- Ông Trump nói Israel bị cấm không kích Lebanon. Trong ngày đầu ngừng bắn có hàng chục nghìn người dân trở về nhà.
Houthi dọa đóng cửa Bab al-Mandeb, chặn đường vào Biển Đỏ
Lực lượng Houthi tại Yemen vừa đưa ra lời cảnh báo đanh thép về việc phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb - "yết hầu" giao thông nối liền Biển Đỏ với Ấn Độ Dương.
Thứ trưởng Ngoại giao của chính quyền Houthi tại Sanaa, ông Hussein al-Ezzi, đã đăng tải một tuyên bố đầy thách thức trên mạng xã hội X: "Nếu Sanaa quyết định đóng cửa Bab al-Mandeb, thì toàn bộ nhân loại và thế giới tâm linh (jinn) cũng sẽ hoàn toàn bất lực trong việc mở lại nó".
 |
Ông al-Ezzi khẳng định đây là đòn đáp trả trực tiếp đối với các chính sách "cản trở hòa bình" của ông Trump. Lực lượng này yêu cầu Washington và cộng đồng quốc tế phải chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch và tôn trọng quyền lợi của người dân Yemen cũng như khu vực.
Bab al-Mandeb kết nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và là một nút thắt vận chuyển quan trọng hướng giao thông đường biển về phía Kênh đào Suez. Eo biển này rộng khoảng 30 km tại điểm hẹp nhất, hạn chế giao thông thành hai kênh cho các lô hàng trong và ngoài nước.
Đây là một trong những tuyến đường quan trọng nhất thế giới cho các lô hàng hóa đường biển toàn cầu, đặc biệt là dầu thô và các nhiên liệu khác từ vùng Vịnh đến Địa Trung Hải, cũng như các mặt hàng đến châu Á, bao gồm cả dầu của Nga.
Israel báo động cao
Lực lượng Israel đang đặt trong tình trạng báo động cao trước lo ngại lệnh ngừng bắn với Iran có thể sụp đổ, khi giới quân sự và chính trị chuẩn bị cho kịch bản leo thang trở lại.
Trong khi đó, US Central Command cho biết tàu đổ bộ USS Rushmore đang thực hiện các hoạt động phong tỏa tại Biển Arab.
Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo mọi tàu thuyền phải tuân theo chỉ dẫn từ hải quân nước này và bất kỳ phương tiện nào tiếp cận Eo biển Hormuz sẽ bị coi là hợp tác với kẻ thù.
Quan chức Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf cho biết Tehran và Washington đã đạt đồng thuận ở một số vấn đề, song khác biệt lớn vẫn còn tồn tại.
Trong diễn biến liên quan, Tổng thư ký United Nations Antonio Guterres kêu gọi các bên tôn trọng lệnh ngừng bắn, chấm dứt giao tranh và tránh mọi hành động có thể làm bùng phát lại xung đột.
Chủ tịch Quốc hội Iran: Quyết định phong tỏa của Mỹ là "ngu ngốc và thiếu hiểu biết"
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf vừa có những phát biểu đanh thép trên truyền thông về tình trạng lệnh ngừng bắn và tiến trình đàm phán với Washington, khẳng định Iran sẵn sàng đáp trả nếu các quyền lợi cốt lõi bị xâm phạm.
 |
Các nội dung chính trong tuyên bố:
• Cảnh giác cao độ: Iran hoàn toàn không tin tưởng Mỹ và nhận định các hành vi thù địch có thể tái diễn bất cứ lúc nào. Do đó, các lực lượng vũ trang Iran tại thực địa hiện đang trong trạng thái "sẵn sàng chiến đấu cao nhất".
• Kiểm soát Eo biển Hormuz: Ông Ghalibaf nhấn mạnh Eo biển Hormuz nằm dưới sự kiểm soát của Iran. Ông gọi quyết định phong tỏa các cảng biển của Iran từ phía Mỹ là hành động "ngu ngốc" và "thiếu hiểu biết".
• Tương đương về quyền lưu thông: Nếu Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa, lưu thông tại Eo biển Hormuz chắc chắn sẽ bị hạn chế. Iran khẳng định: "Không thể có chuyện các bên khác được tự do đi qua eo biển trong khi Iran thì không".
• Lệnh ngừng bắn khu vực: Thỏa thuận ngừng bắn phải bao gồm cả Lebanon và Hezbollah. Theo ông Ghalibaf, "Mặt trận Kháng chiến" đã sát cánh cùng Cộng hòa Hồi giáo; vì vậy, một trong những điều kiện tiên quyết của Iran là lệnh ngừng bắn phải có hiệu lực trên toàn khu vực.
• Điều kiện bình thường hóa: Iran luôn mong muốn bình thường hóa giao thông tại Eo biển Hormuz. Việc gián đoạn hiện nay là hệ quả của việc lệnh ngừng bắn tại Lebanon chưa được thiết lập một cách đầy đủ.
• Đàm phán là một phương thức đấu tranh: Ông khẳng định đàm phán là công cụ để bảo vệ thành quả trên thực địa, nhằm khẳng định quyền lợi và thực hiện các yêu sách của nhân dân.
Iran sẽ không chuyển uranium làm giàu sang Mỹ
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh khẳng định Tehran sẽ không chuyển bất kỳ lượng uranium làm giàu nào cho Mỹ, đồng thời nhấn mạnh đây là vấn đề “không thể đưa ra thương lượng”.
Hãng thông tấn IRNA dẫn lời ông Khatibzadeh bên lề một cuộc họp ngoại giao tại Thổ Nhĩ Kỳ cho biết: “Hai bên đã trao đổi nhiều thông điệp, nhưng phía Mỹ vẫn kiên quyết theo đuổi những yêu cầu mà Tehran cho là quá mức”.
Iran tuyên bố “khác biệt lớn” với Mỹ, bác bỏ tự do hàng hải tại Hormuz
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết Tehran và Washington đã đạt được một số điểm đồng thuận, song vẫn tồn tại “những khác biệt lớn” ở các vấn đề then chốt.
“Kẻ thù không đạt được mục tiêu bằng đe dọa hay áp đặt thời hạn, nên giờ phải gửi thông điệp qua các bên trung gian”, ông nói.
 |
Bài đăng của Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei. |
Theo ông Ghalibaf, Iran chấp nhận lệnh ngừng bắn tạm thời để tạo điều kiện cho Mỹ đáp ứng các yêu cầu của Tehran, trong khi Tổng thống Donald Trump đồng ý vì “chúng tôi là bên chiến thắng trên chiến trường”.
“Ông Trump đã không đạt được mục tiêu thay đổi chế độ hay phá hủy năng lực tấn công và tên lửa của chúng tôi. Iran không phải Venezuela”, ông nhấn mạnh.
Ở một diễn biến liên quan, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố Tehran có đầy đủ cơ sở pháp lý để kiểm soát eo biển Hormuz.
“Không có quy định nào của luật pháp quốc tế cấm Iran - với tư cách quốc gia ven biển - áp dụng các biện pháp cần thiết nhằm ngăn eo Hormuz bị lợi dụng cho các hành động quân sự chống lại Iran,” ông viết trên mạng xã hội.
Phản hồi quan điểm của Liên minh châu Âu về việc các tuyến hàng hải phải “mở và miễn phí”, ông Baghaei bác bỏ khái niệm “tự do đi lại vô điều kiện” tại Hormuz.
“Cái gọi là ‘quá cảnh vô điều kiện’ đã không còn tồn tại ngay từ khi hành động quân sự của Mỹ và Israel đưa các tài sản quân sự áp sát khu vực eo biển”, ông khẳng định.
Iran sẽ đóng eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ dỡ phong tỏa
“Việc tiếp cận eo Hormuz sẽ bị coi là hành vi hợp tác với kẻ thù, và mọi tàu vi phạm sẽ trở thành mục tiêu”, tuyên bố của IRGC nêu rõ.
Chỉ một ngày sau khi thông báo mở lại tuyến hàng hải, Iran đã tái áp đặt các hạn chế đối với tàu thuyền, với lý do Mỹ “liên tục vi phạm lòng tin” trong thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên.
 |
| Các tàu biển và tàu chở dầu tại eo biển Hormuz ngày 18/4. Ảnh: Reuters. |
“Vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, phía Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với tàu và các cảng của Iran. Vì vậy, kể từ tối nay, eo Hormuz sẽ bị đóng cho đến khi lệnh phong tỏa này được dỡ bỏ”, IRGC khẳng định.
Nhóm vũ trang này cũng cảnh báo các tàu không được rời khỏi vị trí neo đậu tại Vịnh Ba Tư và biển Oman, đồng thời kêu gọi chủ tàu chỉ theo dõi thông tin từ phía Iran, cho rằng các tuyên bố từ Tổng thống Mỹ “không đáng tin cậy”.
Trong khi đó, một quan chức cấp cao Iran tiết lộ với CNN rằng Tehran sẽ ưu tiên cho các tàu chấp nhận trả phí khi đi qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh nước này siết chặt kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược.
“Do số lượng tàu được phép qua lại bị hạn chế, Iran quyết định ưu tiên những tàu tuân thủ nhanh chóng các quy định mới tại eo Hormuz và thanh toán chi phí cho các dịch vụ an ninh, an toàn”, quan chức này nói.
Theo nguồn tin, các tàu không thực hiện nghĩa vụ tài chính sẽ bị “trì hoãn” việc cho phép đi qua.
Trước đó cùng ngày, Iran đã tái áp đặt các hạn chế đối với tàu thuyền qua eo Hormuz, với lý do Mỹ “liên tục vi phạm lòng tin” trong thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên.
Quan chức Iran cho biết cơ chế ưu tiên này là một phần trong nỗ lực điều tiết lưu lượng hàng hải, “phù hợp với trật tự mới đang được áp dụng tại eo biển này”.
Trong phát biểu với truyền thông nhà nước, Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán Mohammad Bagher Ghalibaf chỉ trích quyết định phong tỏa của Mỹ là “thiếu cân nhắc và thiếu hiểu biết”.
“Không thể có chuyện các nước khác được đi qua eo Hormuz trong khi chúng tôi thì không”, ông Ghalibaf nhấn mạnh.
Ấn Độ triệu Đại sứ Iran sau vụ tàu bị nổ súng ở Hormuz
New Delhi cho biết hai tàu treo cờ Ấn Độ đã liên quan đến các sự cố tại eo biển Hormuz trong ngày hôm nay, đồng thời triệu Đại sứ Iran để làm rõ vụ việc.
Ngoại trưởng Ấn Độ Vikram Misri đã có cuộc gặp với Đại sứ Iran tại New Delhi, bày tỏ “quan ngại sâu sắc”, theo thông cáo từ Bộ Ngoại giao nước này.
 |
| Thông báo của Bộ Ngoại giao Ấn Độ. Ảnh: X. |
Tổ chức Giám sát Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết các xuồng vũ trang thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã nổ súng vào một tàu chở dầu đang di chuyển qua eo biển trước đó cùng ngày. Thông tin được dẫn từ báo cáo trực tiếp của thuyền trưởng con tàu.
Theo thuyền trưởng, tàu đã bị “hai xuồng IRGC tiếp cận” và bị bắn mà không có bất kỳ cảnh báo vô tuyến nào. Báo cáo của UKMTO chỉ đề cập một tàu liên quan đến vụ việc này.
Trong một diễn biến khác, một tàu container cũng báo cáo bị trúng “vật thể không xác định” khi hoạt động trong khu vực, theo UKMTO.
Ông Vikram Misri nhấn mạnh Ấn Độ đặc biệt coi trọng an toàn của các tàu thương mại và thuyền viên, đồng thời đề cập đến việc nhiều tàu hướng tới Ấn Độ trước đó đã đi qua tuyến hàng hải này an toàn. New Delhi kêu gọi Tehran sớm nối lại việc tạo điều kiện cho các tàu hướng tới Ấn Độ đi qua eo Hormuz.
Iran xem xét đề xuất mới của Mỹ
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết Tehran đang xem xét các đề xuất mới từ Mỹ, sau cuộc trao đổi với Tư lệnh quân đội Pakistan Asim Munir - người đóng vai trò trung gian giữa hai bên.
Dù chưa đưa ra phản hồi chính thức, cơ quan này tiếp tục tái khẳng định loạt yêu cầu đã nêu trước đó, trong đó có việc kéo dài quyền kiểm soát eo biển Hormuz, theo tuyên bố được hãng tin bán chính thức Mehr đăng tải ngày hôm nay.
“Iran quyết tâm giám sát và kiểm soát hoạt động trung chuyển qua eo biển Hormuz cho đến khi chiến sự chấm dứt hoàn toàn và hòa bình bền vững được thiết lập trong khu vực”, Hội đồng nêu rõ, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu cắt đứt các tuyến tiếp vận tới các căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông.
Theo kế hoạch, việc kiểm soát này sẽ được thực thi thông qua hệ thống thu phí, cấp chứng nhận trung chuyển và quy định tàu thuyền chỉ được di chuyển theo các tuyến hàng hải nhất định.
Tướng Asim Munir vừa kết thúc chuyến thăm chính thức Iran kéo dài ba ngày, dẫn đầu phái đoàn Pakistan gặp gỡ các quan chức cấp cao Tehran, nhằm thúc đẩy Iran quay lại bàn đàm phán với Mỹ trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần hết hiệu lực.
Tuy nhiên, các cuộc đàm phán cấp cao Mỹ-Iran cuối tuần trước không đạt được thỏa thuận nào. Sau đó, Washington đã áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran coi đây là “hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn”, đồng thời khẳng định Tehran sẽ không mở lại eo biển Hormuz cho đến khi lệnh phong tỏa được dỡ bỏ.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
