- Iran phóng tên lửa chùm vào miền Trung Israel.
- Israel không kích Bandar Abbas khiến 1 người thiệt mạng, đồng thời hệ thống phòng thủ bị đặt dấu hỏi sau các vụ lọt tên lửa gần Dimona.
- Anh và Mỹ thống nhất cần mở lại eo Hormuz để ổn định vận tải và thị trường năng lượng toàn cầu.
- Quân đội Iran vạch các kịch bản đáp trả nếu Mỹ tấn công nhà máy điện.
- Israel chỉ đạo san bằng miền Nam Lebanon.
Iran trút bão tên lửa, đồng loạt đánh Mỹ và Israel
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo đã tiến hành đợt tấn công thứ 75 trong chiến dịch “Lời Hứa Đích thực 4”, nhằm đáp trả các đòn tấn công của Mỹ và Israel, đồng thời tưởng niệm các tướng lĩnh Iran thiệt mạng.
Theo IRGC, mục tiêu lần này là Căn cứ Không quân Sultan tại Al-Kharj - một trung tâm quan trọng phục vụ hoạt động không quân của Mỹ trong khu vực. Chiến dịch được cho là sử dụng các tên lửa đạn đạo tiên tiến.
IRGC khẳng định các đòn đánh được thực hiện với độ chính xác cao, dựa trên thông tin tình báo chiến trường, nhằm vào các vị trí triển khai quân sự mới và nơi đồn trú của lực lượng Israel.
Lực lượng này cũng cảnh báo các mục tiêu của Mỹ và Israel vẫn nằm trong tầm giám sát liên tục, nhấn mạnh rằng mọi nỗ lực ngụy trang trong khu dân cư đều không thể tránh khỏi khả năng bị phát hiện nhờ “ưu thế tình báo” của Iran.
TT Trump yêu cầu Iran đình chỉ chương trình tên lửa trong vòng 5 năm
Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là yêu cầu Iran đình chỉ chương trình tên lửa trong vòng 5 năm như một điều kiện hướng tới hòa bình, trong bối cảnh hai bên ngày càng gia tăng khoảng cách lập trường.
Dù để ngỏ khả năng ngoại giao, Washington vẫn từ chối ngừng bắn ngay lập tức, còn Tehran khẳng định chỉ đàm phán khi chiến sự chấm dứt.
Ông Trump nhấn mạnh cần duy trì sức ép quân sự và tuyên bố: “Chúng tôi không muốn ngừng bắn… không thể nói đến ngừng bắn khi đang giành ưu thế hoàn toàn”.
Phía Iran đáp lại cứng rắn, cho rằng các lời kêu gọi kiềm chế là “vô nghĩa” và Mỹ cùng Israel phải chịu trách nhiệm chấm dứt xung đột.
Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao qua trung gian vẫn bế tắc, chưa có tiếp xúc trực tiếp giữa hai bên. Giới chuyên gia nhận định một thỏa thuận nếu có sẽ phải bao trùm nhiều vấn đề then chốt như chương trình hạt nhân, tên lửa, lực lượng ủy nhiệm và việc khôi phục vận tải qua eo Hormuz.
Tehran rung chuyển vì loạt vụ nổ mạnh 'chưa từng có'
Theo Al Jazeera Arabic, các tiếng nổ lớn được ghi nhận tại nhiều khu vực trung tâm, phía nam và phía đông Tehran. Hệ thống phòng không Iran đã được kích hoạt trên toàn thành phố.
Tại thành phố Khorramabad, phía tây Tehran, hình ảnh được xác minh cho thấy nhiều tòa nhà bị phá hủy sau một cuộc không kích. Người dân phải dùng đèn pin tìm kiếm giữa đống đổ nát khi khu vực rơi vào tình trạng mất điện diện rộng.
Truyền thông Iran, trong đó có hãng tin Fars, mô tả các “tiếng nổ kinh hoàng” vang lên tại ít nhất 5 khu vực của Tehran, bao gồm các quận 1, 4, 11, 13 và 21. Mức độ thiệt hại và thương vong hiện vẫn chưa được công bố.
Ngay sau các báo cáo về loạt vụ nổ, quân đội Israel tuyên bố đã tiến hành “một làn sóng tấn công quy mô lớn” nhằm vào các cơ sở hạ tầng của chính phủ Iran tại Tehran.
Phóng viên của Al Jazeera tại Tehran cho biết quy mô và cường độ các vụ nổ lần này là “chưa từng có”, đặc biệt tại khu vực phía đông thành phố.
Israel không kích Đài phát thanh Iran
Một máy phát sóng của đài phát thanh nhà nước tại thành phố cảng Bandar Abbas, miền Nam Iran, đã bị đánh trúng trong một cuộc tấn công mà Tehran cáo buộc do Mỹ và Israel thực hiện, khiến một người thiệt mạng và một người khác bị thương, theo hãng tin bán chính thức Tasnim.
Hãng tin Mehr cho biết mục tiêu là máy phát sóng AM công suất 100 kW của Công ty Phát thanh Trung tâm Vịnh Ba Tư. Lãnh đạo đơn vị xác nhận vụ tấn công gây thương vong, song các chương trình phát sóng vẫn được duy trì.
 |
| Khói bốc lên sau các vụ nổ khi quân đội Israel tuyên bố một đợt tấn công mới vào Tehran, thủ đô của Iran, vào ngày 22/3. Ảnh: Anadolu. |
Bên cạnh đó, Tổ chức Tin tức Hoạt động Nhân quyền Iran (HRANA) có trụ sở tại Mỹ cho biết trong 24 giờ qua có thêm một trẻ em thiệt mạng và ba dân thường bị thương trong các đợt không kích tiếp diễn của Mỹ và Israel tại nhiều khu vực ở Iran.
Theo HRANA, tổng số dân thường thiệt mạng kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2 đã lên tới 1.407 người, trong đó có 214 trẻ em. Báo cáo cũng ghi nhận ít nhất 206 cuộc tấn công tại 15 tỉnh chỉ trong vòng một ngày.
Trong khi đó, Bộ Y tế Iran cho biết số người thiệt mạng do các cuộc tấn công kể từ cuối tháng 2 đã vượt 1.500 người.
Israel và Iran tiếp tục “ăn miếng trả miếng”
Đài phát thanh công cộng Israel cho biết rạng sáng 23/3 (giờ Trung Đông), một tên lửa chùm đã được phóng từ Iran về phía miền Trung Israel và ghi nhận nhiều điểm bị đánh trúng.
Lực lượng cứu hộ khẩn cấp Magen David Adom cho biết các đội của họ đã rà soát hiện trường và đang điều trị cho những người bị hoảng loạn, nhưng không ghi nhận thương tích thể chất.
Thủ tướng Anh Keir Starmer đã điện đàm với Tổng thống Donald Trump tối 22/3 về tình hình Trung Đông, theo thông báo từ văn phòng thủ tướng.
Hai bên thảo luận về “sự cần thiết phải mở lại eo biển Hormuz để khôi phục hoạt động vận tải toàn cầu”, đồng thời nhất trí rằng việc mở lại tuyến đường này là “thiết yếu để đảm bảo ổn định thị trường năng lượng toàn cầu” và sẽ sớm tiếp tục trao đổi.
Tên lửa Iran đánh gần cơ sở hạt nhân Israel, làm dấy lên lo ngại về phòng thủ
Khi hai tên lửa đạn đạo Iran rơi xuống các khu dân cư ở Dimona và Arad tối 21/3, vượt qua hệ thống phòng không nhiều lớp của Israel, ngay cả những người dân đã quen với chiến tranh cũng bị chấn động trước cảnh tàn phá.
Dimona nằm gần cơ sở nghiên cứu và lò phản ứng hạt nhân chính của Israel - một trong những địa điểm được bảo vệ nghiêm ngặt nhất nước này. Tuy nhiên, các tên lửa vẫn xuyên thủng hệ thống phòng thủ, làm dấy lên câu hỏi về khả năng bảo vệ của Israel.
Quân đội thừa nhận đã cố đánh chặn các tên lửa nhưng thất bại, khiến lo ngại gia tăng về hiệu quả của hệ thống phòng không, nhất là khi chiến sự có thể còn kéo dài.
 |
| Người dân tại vùng Arad, Israel, tại hiện trường vụ tấn công của Iran. Ảnh: NYT |
Israel sử dụng nhiều tầng phòng thủ gồm Iron Dome, David’s Sling, Arrow 2 và Arrow 3, cùng với hệ thống THAAD của Mỹ. Trong đó, Arrow 3 là hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo ngoài khí quyển hiện đại nhất.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh không hệ thống nào có thể đạt hiệu quả 100%. “Không có gì là hoàn hảo. Đã có lỗi vận hành,” tướng dự bị Ran Kochav nói.
Các báo cáo cho thấy Arrow 3 – hệ thống tiên tiến nhất – có thể đã không được sử dụng trong các vụ tấn công vào Arad và Dimona, làm dấy lên thêm tranh cãi.
Áp lực đè nặng cho Israel khi chiến sự kéo dài
Kho dự trữ tên lửa đánh chặn của Israel không phải là vô hạn. Trong cuộc chiến kéo dài, nước này phải tính toán kỹ lưỡng việc sử dụng các hệ thống đắt đỏ.
Giới chức Israel cho biết họ đã chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh dài hạn, nhưng càng kéo dài, áp lực càng lớn. Israel đã đề nghị Mỹ cung cấp thêm tên lửa và đạn dược.
“Đây không phải là cái thùng không đáy. Mỗi lần đánh chặn, chúng tôi phải nghĩ tới trận chiến ngày mai,” tướng Kochav nói.
Ngoài các vụ đánh trúng trực tiếp, nhiều khu vực còn bị trúng mảnh vỡ lớn hoặc tên lửa chùm – loại vũ khí tách ra thành nhiều đầu đạn trên không.
Các chuyên gia cho biết chỉ có thể vô hiệu hóa hoàn toàn loại vũ khí này nếu đánh chặn từ ngoài khí quyển. Nếu không, đầu đạn vẫn sẽ phân tán và gây thiệt hại.
Tên lửa Iran còn có khả năng cơ động, khiến việc tính toán quỹ đạo khó chính xác, làm giảm hiệu quả đánh chặn.
Khoảng 175 người bị thương trong các vụ tấn công tại Arad và Dimona, trong đó ít nhất 10 người bị thương nặng. Nhiều người sống sót nhờ kịp vào hầm trú ẩn.
Một cư dân Dimona kể lại: “Cảm giác như bão kết hợp động đất.”
Quân đội Israel cho biết trong số khoảng 400 tên lửa Iran phóng đi trong ba tuần qua, chỉ có 4 quả xuyên thủng hoàn toàn hệ thống phòng thủ. Tuy vậy, con số nhỏ này vẫn đủ gây thiệt hại đáng kể.
Ít nhất 15 dân thường, gồm cả người Israel và lao động nước ngoài, đã thiệt mạng kể từ khi chiến sự bắt đầu.
Quân đội Iran vạch các kịch bản đáp trả nếu Mỹ tấn công
Phát biểu trên truyền hình nhà nước, người phát ngôn quân đội Ebrahim Zolfaghari cho biết Iran “chỉ đóng eo biển Hormuz đối với các đối tượng thù địch và hoạt động gây hại”, đồng thời khẳng định tuyến hàng hải này hiện vẫn nằm dưới “sự kiểm soát thông minh” của Tehran.
Theo ông, hoạt động vận tải dân sự vẫn được cho phép trong khuôn khổ các quy định nhằm bảo đảm an ninh và lợi ích của Iran.
Tuy nhiên, ông Zolfaghari nhấn mạnh nếu Mỹ thực hiện các đòn tấn công nhằm vào hệ thống điện của Iran, nước này sẽ lập tức triển khai loạt biện pháp trả đũa mạnh mẽ. Các biện pháp trả đũa bao gồm:
- Eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa hoàn toàn và sẽ không mở cửa trở lại cho đến khi các nhà máy điện bị hư hại được xây dựng lại.
- Tất cả các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng và công nghệ thông tin của Israel sẽ trở thành mục tiêu tấn công trên diện rộng.
- Tất cả các công ty tương tự trong khu vực có cổ đông người Mỹ sẽ bị phá hủy hoàn toàn.
- Các nhà máy điện ở các quốc gia trong khu vực có căn cứ quân sự của Mỹ sẽ được coi là mục tiêu hợp pháp.
Israel san phẳng miền Nam Lebanon
Ngày 22/3 (giờ địa phương), quân đội Israel tiến hành không kích phá hủy một cây cầu trọng yếu trên tuyến đường ven biển Lebanon - tuyến kết nối quan trọng giữa miền Nam và phần còn lại của đất nước.
Cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết quân đội đã được lệnh phá hủy toàn bộ các cây cầu bắc qua sông Litani bị lực lượng Hezbollah sử dụng, nhằm cắt đứt các tuyến tiếp vận chiến lược về phía Nam Lebanon.
 |
| Khói bốc lên sau một cuộc tấn công của Israel vào một cây cầu, sau khi căng thẳng leo thang giữa Hezbollah và Israel, trong bối cảnh xung đột Mỹ-Israel với Iran, gần Qasmiyeh (Lebanon) ngày 22/3. Ảnh: Reuters. |
Ông Katz cũng chỉ đạo đẩy nhanh việc san phẳng các khu dân cư tại những “làng tiền tuyến” gần biên giới, với mục tiêu “loại bỏ mối đe dọa đối với các cộng đồng Israel”.
Theo ông, cách tiếp cận này tương tự mô hình đã triển khai tại Beit Hanoun và Rafah ở Dải Gaza, nơi Israel thiết lập vùng đệm bằng cách phá hủy các công trình sát biên giới.
Quân đội Iran tuyên bố nhắm mục tiêu công ty quốc phòng Israel
Quân đội Iran cho biết đã tiến hành tấn công nhằm vào Israel Aerospace Industries (IAI) - tập đoàn quốc phòng và hàng không vũ trụ thuộc sở hữu nhà nước của Israel.
Trong tuyên bố gửi tới hãng thông tấn chính phủ, phía Iran cho biết đã triển khai máy bay không người lái nhắm vào các mục tiêu liên quan đến IAI gần không phận sân bay Ben Gurion, đồng thời tấn công một máy bay trinh sát của Mỹ tại căn cứ Prince Sultan ở Saudi Arabia.
Tuyên bố không nêu rõ chi tiết về quy mô hay kết quả các cuộc tấn công.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ: “Đủ tiền cho chiến tranh với Iran”
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khẳng định Washington hoàn toàn có đủ nguồn lực tài chính để theo đuổi cuộc chiến với Iran mà không cần tăng thuế.
Phát biểu trên NBC News, ông Bessent cho biết “chúng tôi có đủ tiền để tài trợ cho cuộc chiến này”, đồng thời nói rằng đề xuất ngân sách bổ sung của Lầu Năm Góc, được cho là khoảng 200 tỷ USD, chủ yếu nhằm tăng cường năng lực quân sự trong tương lai.
 |
| Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Ảnh: Reuters. |
Ông cũng nhấn mạnh ông Trump đang tiếp tục củng cố sức mạnh quân đội, tương tự nhiệm kỳ đầu, nhằm bảo đảm lực lượng vũ trang được trang bị đầy đủ trong dài hạn, song không xác nhận con số 200 tỷ USD.
Tuy nhiên, đề xuất ngân sách bổ sung này đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ tại Quốc hội, khi các nghị sĩ Dân chủ và cả một số thành viên Cộng hòa đặt câu hỏi về tính cần thiết, sau khi chi tiêu quốc phòng đã tăng mạnh trong năm trước.
Bên cạnh đó, ông Bessent cũng cho biết Washington sẽ tiếp tục chiến dịch quân sự nhằm vào các công sự của Iran dọc eo biển Hormuz cho đến khi “bị phá hủy hoàn toàn”.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
