Iran gây hoang mang với vũ khí có thể bắn tới London

Mỹ đang dồn hàng nghìn quân đến Trung Đông. Ảnh: US Navy.

Cuối tuần qua, Iran được cho là đã phóng hai tên lửa đạn đạo tầm trung vào Diego Garcia - căn cứ quân sự chung của Mỹ và Anh tại Ấn Độ Dương.

Tờ CNN đưa tin một tên lửa gặp sự cố, quả còn lại bị đánh chặn. Dù thất bại, đây vẫn là nỗ lực tấn công đầu tiên nhắm vào một tiền đồn hẻo lánh vốn được thiết kế để nằm ngoài tầm tác chiến của đối thủ.

Theo Al Jazeera, sự việc diễn ra chỉ vài giờ trước khi các bộ trưởng Anh họp tại London để thảo luận về việc cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự để tự vệ và bảo vệ Eo biển Hormuz đang bị Tehran phong tỏa.

Phản ứng từ Anh và Israel

Anh đã lên án Iran tấn công vào căn cứ không quân ở Ấn Độ Dương, trong khi Tehran phủ nhận hoàn toàn. Hiện Mỹ chưa đưa ra bình luận chính thức về vụ việc này.

Ngoại trưởng Yvette Cooper chỉ trích các cuộc tấn công “liều lĩnh” từ Iran, nhưng khẳng định London sẽ không bị lôi kéo vào xung đột quy mô lớn.

“Chúng tôi duy trì cách tiếp cận nhất quán, không tham gia vào các hành động tấn công. Chúng tôi có quan điểm khác với Mỹ và Israel về vấn đề này”, bà nói. Tuy nhiên, London coi việc bảo vệ Eo biển Hormuz là hành động “tự vệ tập thể” trong bối cảnh tuyến đường này đang bị Tehran phong tỏa.

Thủ tướng Keir Starmer cũng xác nhận sẽ không sử dụng căn cứ tại Cyprus cho các chiến dịch chống Iran để tránh leo thang.

Tư lệnh Eyal Zamir của Israel cáo buộc Iran dùng tên lửa liên lục địa (ICBM) hai tầng tầm bắn 4.000 km để tấn công Diego Garcia. “Mục tiêu không phải Israel. Với tầm bắn này, Berlin, Paris và Rome đều nằm trong phạm vi đe dọa trực tiếp”, ông Zamir nhấn mạnh.

Trả lời phỏng vấn CNN, Đại sứ Israel tại Mỹ Michael Leiter khẳng định Israel sẽ phản công quyết liệt “cho đến khi khiến chính quyền Iran phải quỳ gối”.

“Chúng tôi không thể chung sống với một quốc gia luôn nuôi ý định tiêu diệt Israel và bắn tên lửa đạn đạo sang các nước láng giềng. Điều này phải chấm dứt”, ông Leiter nhấn mạnh.

Ông Leiter cho rằng vụ việc Iran tấn công vào Diego Garcia càng chứng minh Tehran là kẻ không thể tin cậy: “Họ tuyên bố không có tên lửa liên lục địa (ICBM), nhưng giờ đây chính họ đã chứng minh điều ngược lại”.

Iran sở hữu năng lực tấn công bao trùm toàn bộ Trung Đông. Tuy nhiên, kho vũ khí của Tehran đã suy giảm đáng kể sau chuỗi giao tranh với Israel từ năm 2024, khi các đòn không kích do Mỹ hậu thuẫn nhắm thẳng vào các cơ sở sản xuất và kho dự trữ. Theo ước tính của Israel, lượng tên lửa của Iran đã giảm từ 2.500 xuống còn khoảng 1.000- 1.500 đơn vị sau cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025. Dù vậy, các báo cáo cuối năm 2025 cho thấy Iran đang ráo riết khôi phục lại kho hỏa lực chiến lược này. Đồ họa: CNN.

ICBM dưới vỏ bọc chương trình không gian?

Chuyên gia Jeffrey Lewis (Đại học Middlebury) nhận định Iran thực tế đã phát triển ICBM nhưng để dưới danh nghĩa chương trình vũ trụ sau khi Cố Lãnh đạo tối cao Khamenei giới hạn tầm bắn 2.000 km vào năm 2017.

"Họ đã chờ đợi ông Khamenei thay đổi ý định, và bây giờ ông ấy đã qua đời", ông Lewis nói.

Ông Sam Lair, chuyên gia tại Trung tâm James Martin, bổ sung rằng công nghệ phóng vệ tinh (như tên lửa Ghaem-100) và tên lửa đạn đạo về bản chất là một. Iran có thể dễ dàng nới rộng tầm bắn bằng cách cắt giảm tải trọng hoặc dùng vật liệu nổ nhẹ hơn.

Ông nhấn mạnh việc tên lửa vươn tới căn cứ này cho thấy Iran đã sở hữu tên lửa đạn đạo tầm bắn trên 4.000 km - một năng lực chưa từng được tiết lộ, vượt xa ngưỡng 2.000 km trong các báo cáo trước đây.

“Nếu xoay ngược hướng, những tên lửa này hoàn toàn có thể đánh trúng London. Điều đó không chỉ thay đổi cơ sở tiến hành chiến tranh của Mỹ mà còn tác động mạnh đến sự miễn cưỡng của Anh và Liên minh châu Âu trong việc tham chiến”, ông Seloom phân tích.

Ông Trita Parsi, đồng sáng lập Viện Quincy, nhận định rằng dù lục địa Mỹ vẫn an toàn, nhưng vụ tập kích này đã chứng minh các căn cứ và tàu chiến Mỹ - vốn thường duy trì khoảng cách 3.000 km để đảm bảo an toàn - hiện đã lọt vào tầm ngắm của Iran.

"Rủi ro chắc chắn đã gia tăng đáng kể", ông Parsi nhấn mạnh, đồng thời đặt câu hỏi liệu sự cố này có khiến các quốc gia châu Âu đang cho Mỹ mượn căn cứ quân sự phải xem xét lại lập trường của mình hay không.

Nhà phân tích Elijah Magnier nhận định, bằng cách đe dọa một mục tiêu xa xôi như Diego Garcia, Iran đang gửi đi thông điệp rằng họ sẵn sàng thay đổi “cái giá của phương trình” chiến tranh. Việc mở rộng phạm vi địa lý khiến Mỹ khó kiểm soát mức độ leo thang và buộc phải tính toán lại toàn bộ chiến lược.

Ông Parsi nhận định vụ tập kích bất thành vào Diego Garcia đã làm dấy lên nghi ngại về những loại vũ khí ngoài dự kiến mà Iran có thể đang sở hữu. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), kho vũ khí của Tehran hiện có các dòng tên lửa tầm bắn 2.000 km như Sejjil và Khorramshahr, cùng tên lửa hành trình tầm xa Soumar với khả năng vươn tới 3.000 km.

Nghi ngại về năng lực thực tế

Việc nhắm mục tiêu vào căn cứ quân sự chung của Mỹ và Anh tại Ấn Độ Dương mang ý nghĩa đặc biệt khi căn cứ này đang là điểm nóng ngoại giao giữa ông Trump và ông Starmer về việc việc trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, chuyên gia Parsi vẫn hoài nghi về độ chính xác và khả năng xác định mục tiêu tầm xa của Tehran. Ông nhận định thành công của các đòn đánh này phụ thuộc lớn vào dữ liệu tình báo. Đầu tháng này, CNN đưa tin Nga đang hỗ trợ Iran theo dõi sát sao vị trí và mọi chuyển động của các đơn vị quân đội, tàu chiến cũng như máy bay Mỹ trong khu vực.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump liên tục cảnh báo Tehran đang chế tạo tên lửa có thể vươn tới Mỹ và các đồng minh. Nhưng một báo cáo từ năm 2025 của Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA) nhận định rằng sớm nhất phải đến năm 2035 Iran mới có thể sở hữu tên lửa liên lục địa (ICBM), với điều kiện Tehran quyết tâm theo đuổi năng lực này.

Ngày 8/3, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng khẳng định trên đài NBC rằng Tehran chủ động giới hạn tầm bắn dưới 2.000 km để chứng minh không có ý định đe dọa thế giới.

Tuy nhiên, chuyên gia Aniseh Bassiri Tabrizi từ Chatham House nhận định rằng thái độ phủ nhận của Iran thường phụ thuộc vào hệ quả của cuộc tấn công: “Họ có xu hướng bác bỏ trách nhiệm khi vụ việc có nguy cơ kích động sự trả đũa mạnh mẽ hoặc khi đã vượt qua một lằn ranh đỏ mới”.

Theo ông, vụ Diego Garcia là đặc biệt nhạy cảm vì nó chứng minh năng lực tấn công tầm xa thực tế của Tehran, buộc Anh và các đồng minh phải cân nhắc những phản ứng quyết liệt hơn.

Căn cứ Diego Garcia, nơi đồn trú của 2.500 nhân viên quân sự Mỹ, là tiền đồn then chốt cho các chiến dịch tại Trung Đông và châu Á. Việc nhắm mục tiêu vào đây mang ý nghĩa đặc biệt khi căn cứ này đang là điểm nóng ngoại giao giữa ông Trump và ông Starmer về việc việc trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius.