 |
| Ngọn lửa khí đốt trên một giàn khai thác dầu tại mỏ dầu Soroush xuất hiện bên cạnh quốc kỳ Iran ở Vịnh Ba Tư, ngày 25/7/2005. Ảnh: Reuters. |
Theo Times of Israel, trong các bài đăng trên mạng xã hội X (Twitter) ngày 28/1, ông Ali Shamkhani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, nhấn mạnh rằng kịch bản Mỹ tiến hành một cuộc tấn công là “ảo tưởng”.
Ông Shamkhani khẳng định: “Bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ, dù ở hình thức hay quy mô nào, cũng đều bị coi là hành vi khơi mào chiến tranh. Iran sẽ đáp trả tức khắc, toàn diện và với mức độ chưa từng có, nhắm thẳng vào kẻ tấn công, trung tâm Tel Aviv (thành phố lớn thứ hai của Israel) cũng như tất cả các bên hậu thuẫn".
Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng cảnh báo lực lượng Iran sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự, song ông không loại trừ khả năng đạt được một thỏa thuận mới về chương trình hạt nhân của Tehran.
“Các lực lượng vũ trang dũng cảm của chúng tôi đã sẵn sàng, với ngón tay đặt trên cò súng, để đáp trả ngay lập tức và quyết liệt trước bất kỳ hành động gây hấn nào nhằm vào lãnh thổ, không phận hay hải phận của đất nước chúng tôi”, ông Araghchi viết trên X.
Tuy nhiên, ông Araghchi khẳng định Iran vẫn sẵn sàng với một thỏa thuận hạt nhân công bằng, dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, không bị ép buộc hay đe dọa, bảo đảm quyền tiếp cận công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình và đảm bảo không sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ngoại trưởng Araghchi cũng khẳng định việc “tiến hành ngoại giao bằng đe dọa quân sự” sẽ không mang lại hiệu quả. Ông cho biết gần đây không có liên hệ nào với đặc phái viên của Mỹ về Trung Đông, ông Steve Witkoff, đồng thời Tehran chưa tìm kiếm đàm phán.
Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Iran, ông Habibollah Sayyari, cảnh báo Mỹ không nên “tính toán sai lầm”, nhấn mạnh rằng Washington cũng sẽ phải gánh chịu thiệt hại nếu xung đột xảy ra.
Trong nỗ lực giảm căng thẳng, Iran đã tiếp xúc với nhiều đồng minh của Mỹ trong khu vực. Qatar, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đều kêu gọi các bên kiềm chế và thúc đẩy giải pháp hòa bình, đồng thời đề nghị Mỹ nối lại đàm phán về hồ sơ hạt nhân.
Phản hồi một bài đăng của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc chuẩn bị lực lượng cho khả năng tấn công Iran, Phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc tuyên bố Tehran sẵn sàng đối thoại trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, nhưng sẽ tự vệ và đáp trả “theo cách chưa từng thấy” nếu bị dồn ép.
Sau cuộc điện đàm ngày 27/1 giữa Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman, lãnh đạo nắm thực quyền của Saudi Arabia, Tehran cũng đã chủ động tiếp xúc với các đồng minh khác của Mỹ trong khu vực.
Theo thông báo từ hai phía, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani đã trao đổi với Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, người đồng thời giữ chức Ngoại trưởng Qatar.
Trong cuộc trao đổi, Thủ tướng Sheikh Mohammed nhấn mạnh sự ủng hộ của Qatar đối với “mọi nỗ lực nhằm giảm leo thang căng thẳng và đạt được các giải pháp hòa bình”, Bộ Ngoại giao Qatar cho biết.
Cùng thời điểm, Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty đã có các cuộc điện đàm riêng rẽ với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, trong đó ông nhấn mạnh sự cần thiết phải “hướng tới giảm leo thang”, theo Bộ Ngoại giao Ai Cập.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan trả lời kênh Al Jazeera rằng việc tấn công Iran là “sai lầm” và cảnh báo không nên để chiến tranh tái diễn. Ông kêu gọi Washington mở lại các cuộc đàm phán để giải quyết các bế tắc xung quanh chương trình hạt nhân.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu về năng lượng và kinh tế tại thành phố Clive, bang Iowa, Mỹ, ngày 27/1. Ảnh: Reuters. |
Trong bài đăng mới nhất trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump kêu gọi Iran đàm phán về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh phương Tây cho rằng Tehran đang hướng tới chế tạo bom nguyên tử.
Tổng thống Mỹ hiện không loại trừ khả năng tấn công quân sự sau làn sóng trấn áp biểu tình tại Iran từ cuối tháng 12/2025, với số người thiệt mạng được ước tính lên tới hàng nghìn người.
Một nhóm tác chiến hải quân Mỹ được ông Trump mô tả là một “hạm đội” do tàu sân bay USS Abraham Lincoln dẫn đầu, đang hoạt động tại khu vực Trung Đông.
“Hy vọng Iran sẽ sớm quay lại bàn đàm phán để đạt được một thỏa thuận công bằng, không có vũ khí hạt nhân. Thời gian đang cạn dần”, ông Trump viết, đồng thời cảnh báo “đòn tấn công tiếp theo sẽ còn nghiêm trọng hơn”.
Tháng 6/2025, Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạt nhân của Iran trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 28/1 nhận định ban lãnh đạo Iran đang ở thời điểm nhạy cảm nhất từ trước tới nay, đồng thời cho rằng các cuộc biểu tình tại Iran xuất phát từ tình trạng kinh tế suy thoái của nước này.
Theo New York Times, các quan chức phương Tây đang yêu cầu Iran chấm dứt toàn bộ hoạt động làm giàu uranium, hạn chế sản xuất tên lửa đạn đạo và ngừng hỗ trợ một số lực lượng vũ trang tại Trung Đông.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này...
