- Iran bắt đầu rải thủy lôi tại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn thương mại.
- Lãnh tụ mới Mojtaba Khamenei tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa Hormuz để trả đũa các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
- Israel mở đợt không kích mới vào Tehran và Beirut, làm dấy lên lo ngại chiến sự lan rộng sang Lebanon.
- Iran nhận trách nhiệm tấn công tàu chở dầu ngoài khơi Iraq, trong khi Mỹ cân nhắc triển khai hải quân hộ tống tàu qua Hormuz.
- Chiến sự đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, dù các nước lớn cam kết xả kho dầu dự trữ.
Iran dọa “đốt cháy” hạ tầng dầu khí khu vực
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 12/3 cảnh báo sẽ “đốt cháy” hệ thống dầu khí của cả khu vực nếu cơ sở hạ tầng năng lượng và các cảng của Iran bị tấn công.
“Chúng tôi cảnh báo chính phủ gây hấn và toàn bộ đồng minh của họ rằng chỉ cần một cuộc tấn công nhỏ nhất nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và các cảng của Iran cũng sẽ vấp phải phản ứng nghiền nát và tàn khốc từ chúng tôi”, IRGC tuyên bố trong thông cáo được Đài Phát thanh - Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran dẫn lại.
|
| Cột khói bốc lên sau vụ tấn côngcủa Iran nhằm vào các bồn chứa nhiên liệu tại Muharraq, Bahrain, ngày 12/3. |
“Nếu hành động gây hấn đó xảy ra, toàn bộ cơ sở hạ tầng dầu khí trong khu vực mà Mỹ và các đồng minh phương Tây của họ có lợi ích sẽ bị châm lửa và phá hủy”, lực lượng này nói thêm.
Iran thời gian qua liên tục nhắm mục tiêu vào các tàu chở hàng quốc tế tại eo biển Hormuz bằng tên lửa và máy bay không người lái, làm gián đoạn hoạt động thương mại năng lượng toàn cầu.
Theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), kể từ khi chiến sự bùng nổ, quân đội Mỹ đã tấn công hơn 5.500 mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran, bao gồm hơn 60 tàu thuyền.
Iran không dừng lại cho đến khi khiến ông Trump “phải hối hận”
Iran sẽ không lùi bước cho đến khi khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump phải hối hận vì sai lầm nghiêm trọng” của mình, quan chức an ninh hàng đầu Iran Ali Larijani nói ngày 12/3.
|
| Ông Ali Larijani - người đứng đầu cơ quan an ninh Iran. Ảnh: Reuters |
Trong phát biểu hướng trực tiếp tới ông Trump kèm hashtag “TrumpMustPay” (ông Trump sẽ phải trả giá), ông Larijani bác bỏ quan điểm cho rằng Mỹ đã nhanh chóng giành chiến thắng trong cuộc chiến.
“Ông Trump nói rằng ông ta tìm kiếm một chiến thắng nhanh chóng. Nhưng phát động chiến tranh thì dễ, còn chiến thắng thì không thể đạt được chỉ bằng vài dòng trên mạng xã hội", ông nói.
Máy bay tiếp dầu Mỹ rơi ở Iraq giữa chiến dịch Iran
Một máy bay tiếp dầu trên không Boeing KC-135 Stratotanker của quân đội Mỹ đã rơi tại miền tây Iraq ngày 12/3, theo thông báo từ Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM).
Quân đội Mỹ cho biết sự cố không phải do hỏa lực đối phương hay nhầm lẫn hỏa lực đồng minh. Vụ việc xảy ra trong không phận thân thiện khi lực lượng Mỹ đang tham gia chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Theo CENTCOM, có hai máy bay đã tham gia sự cố: một chiếc rơi tại miền tây Iraq, trong khi chiếc còn lại hạ cánh an toàn. Giới chức Mỹ cho biết ít nhất 5 thành viên phi hành đoàn có mặt trên chiếc máy bay gặp nạn, nhưng chưa rõ thương vong.
|
| Máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 Stratotanker. Ảnh: USAF. |
Lực lượng cứu hộ đang được triển khai tới khu vực hiện trường và quân đội Mỹ cho biết sẽ cập nhật thêm thông tin khi tình hình rõ ràng hơn, đặc biệt để cung cấp thông tin chính xác cho gia đình các quân nhân liên quan.
Theo Không quân Mỹ, phi hành đoàn của một chiếc KC-135 thường gồm phi công, cơ phó và nhân viên vận hành cần tiếp dầu, đôi khi có thêm hoa tiêu trong các nhiệm vụ đặc biệt.
Iran dùng bom chùm để thách thức lá chắn phòng không Israel
Theo giới chức Israel, Tehran đã phóng khoảng 300 tên lửa đạn đạo kể từ khi chiến sự bùng phát, trong đó gần một nửa mang đầu đạn chùm có thể tách ra hàng chục bom con và rải xuống khu vực rộng tới hàng chục km.
|
| Bom chùm được nhìn thấy trên khu vực Bờ Tây. Ảnh: CNN |
Khác với tên lửa thông thường, đầu đạn chùm mở ra ở độ cao lớn rồi phát tán nhiều bom nhỏ chứa vài kg thuốc nổ xuống mặt đất. Những bom con này rơi rải rác vào nhà dân, đường phố hay công viên, khiến phạm vi tấn công mở rộng đáng kể và gây khó khăn cho việc đánh chặn. Hệ thống phòng thủ của Israel có thể chặn được tên lửa chính, nhưng khi đầu đạn đã tách ra, các bom nhỏ gần như rất khó bị tiêu diệt.
Loại vũ khí này cũng đặc biệt nguy hiểm đối với dân thường. Một số bom con không phát nổ ngay mà nằm lại trên mặt đất như mìn, có thể gây thương vong nhiều ngày hoặc nhiều năm sau đó. Trong một vụ tấn công gần Tel Aviv, bom con từ tên lửa Iran đã khiến hai công nhân thiệt mạng, trong khi nhiều khu dân cư và cơ sở dân sự khác cũng bị ảnh hưởng.
Việc Iran chuyển sang sử dụng bom chùm được xem là một phần trong chiến lược nhằm làm suy yếu hệ thống phòng không Israel và gây áp lực tâm lý lên dân cư, đặc biệt khi số lượng tên lửa phóng đi mỗi đợt đã giảm so với giai đoạn đầu chiến sự. Tuy nhiên, các tổ chức nhân quyền quốc tế cảnh báo việc sử dụng loại vũ khí “không phân biệt mục tiêu” này tại khu vực đông dân cư có thể vi phạm luật nhân đạo quốc tế.
Thủ tướng Israel đe dọa Lãnh tụ Tối cao Iran
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 12/3 đưa ra lời cảnh báo ngầm nhằm vào lãnh tụ mới của Iran, đồng thời nói rằng các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã làm suy yếu nghiêm trọng sức mạnh quân sự của Tehran, dù ông thừa nhận điều đó có thể vẫn chưa đủ để khiến chính quyền Iran sụp đổ.
“Đây không còn là Iran trước đây, và cũng không còn là Trung Đông trước đây”, ông nói trong cuộc họp báo được ghi hình, lần đầu tiên ông trả lời câu hỏi của báo chí kể từ khi chiến dịch quân sự Mỹ - Israel bắt đầu ngày 28/2.
Ông Netanyahu không nêu ra mốc thời gian hay điều kiện để kết thúc cuộc chiến.
|
| Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: NYT |
Lặp lại những phát biểu lạc quan của Tổng thống Donald Trump về thành công của chiến dịch, ông Netanyahu cho biết hai nhà lãnh đạo “gần như nói chuyện mỗi ngày” về chiến dịch quân sự, “trao đổi ý tưởng và lời khuyên, đồng thời cùng đưa ra quyết định”.
Quân đội Israel trước đó ngày 12/3 xác nhận đã tấn công các chốt kiểm soát do lực lượng này điều hành. Một số người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích, làm dấy lên lo ngại trong người dân Iran khi di chuyển qua các khu vực trong thành phố, theo các nguồn tin địa phương.
Khi được hỏi về quan điểm đối với lãnh tụ tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, ông Netanyahu nói rằng ông sẽ không “ký bảo hiểm nhân thọ” cho nhân vật này hay cho các lãnh đạo của những nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn.
Ông cũng cho biết Israel đã tiêu diệt thêm một số quan chức cấp cao của Iran “ngay trong thời gian gần đây”. Về sau trong phát biểu, ông nói Israel đã giết một nhà khoa học hạt nhân hàng đầu của Iran, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Chuyển sang tình hình Lebanon, ông Netanyahu nhấn mạnh lại lời đe dọa sẽ tăng cường hành động quân sự nhằm vào Hezbollah, lực lượng vũ trang được Iran hậu thuẫn đã phóng rocket vào Israel trong những ngày đầu của cuộc xung đột hiện nay, mở ra một mặt trận mới.
“Chúng tôi sẽ khiến Hezbollah phải trả giá rất đắt, và tốt hơn hết chính phủ Lebanon nên đi trước chúng tôi và tham gia vào bước đi này”, ông nói.
Theo giới chức Lebanon, kể từ đầu tháng 3, chiến dịch quân sự của Israel nhằm vào lực lượng này đã khiến hơn 680 người thiệt mạng và hơn 800.000 người phải rời bỏ nhà cửa.
Ông Netanyahu cho biết ông đã gửi thông điệp tới chính phủ Lebanon rằng nước này đang “đùa với lửa” nếu không chủ động tiến hành giải giáp Hezbollah.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...