 |
| Sinh viên trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM. Ảnh minh họa: Phương Lâm. |
Năm 2026, nhiều nhóm ngành đào tạo tiếp tục được Nhà nước hỗ trợ mạnh về học phí và sinh hoạt phí nhằm thu hút nhân lực cho các lĩnh vực thiết yếu, khó tuyển sinh hoặc có ý nghĩa chiến lược. Không chỉ khối sư phạm, hàng loạt ngành thuộc quân đội, công an, y khoa hay khoa học công nghệ cũng nằm trong diện được ưu tiên.
Ngành được miễn, giảm học phí
Theo Nghị định 81/2021/NĐ-CP, sinh viên theo học các ngành sư phạm như Sư phạm mầm non, Sư phạm tiểu học, Sư phạm THCS, Giáo dục THPT, Giáo dục đặc biệt, Giáo dục thể chất hay Giáo dục Quốc phòng - An ninh được miễn toàn bộ học phí.
Song song đó, Nghị định 116/2020/NĐ-CP còn quy định sinh viên sư phạm được hỗ trợ thêm sinh hoạt phí 3,63 triệu đồng/tháng trong tối đa 10 tháng mỗi năm học.
Tuy nhiên, sau khi tốt nghiệp, nếu không công tác trong ngành giáo dục trong vòng 2 năm hoặc không đủ thời gian theo quy định, người học phải hoàn trả toàn bộ khoản hỗ trợ học phí và sinh hoạt phí đã nhận.
Bên cạnh sư phạm, các trường thuộc khối công an và quân đội tiếp tục áp dụng chính sách miễn 100% học phí đối với hệ quân sự. Sinh viên không chỉ được hỗ trợ học phí mà còn được cấp phụ cấp sinh hoạt, tiền ăn và được bố trí công tác sau tốt nghiệp theo quy định. Tuy nhiên, chính sách này chỉ áp dụng với hệ đào tạo quân sự, không áp dụng đại trà cho các chương trình dân sự trong trường.
Ở lĩnh vực y tế, Luật Khám chữa bệnh có hiệu lực từ ngày 1/1/2024 quy định nhiều chính sách hỗ trợ dành cho người học các chuyên ngành đang thiếu hụt nhân lực như tâm thần, giải phẫu bệnh, pháp y, pháp y tâm thần, truyền nhiễm và hồi sức cấp cứu.
Theo đó, sinh viên theo học các ngành này tại cơ sở đào tạo thuộc khối ngành sức khỏe của Nhà nước sẽ được hỗ trợ toàn bộ học phí và chi phí sinh hoạt trong suốt khóa học. Với người học tại cơ sở đào tạo tư nhân, Nhà nước hỗ trợ mức tương đương theo quy định.
Ngoài ra, người học có kết quả học tập, rèn luyện đạt yêu cầu còn được cấp học bổng khuyến khích học tập. Trường hợp đang công tác tại cơ sở khám chữa bệnh ở vùng khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn cũng được hưởng học bổng chính sách theo quy định.
Các ngành, nghề khó tuyển sinh nhưng có nhu cầu theo danh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định cũng được miễn 100%. Danh mục này gồm 36 ngành như kỹ thuật điêu khắc gỗ, kỹ thuật sơn mài và khảm trai, công nghệ đóng mới thân tàu biển, chế biến mủ cao su, kiểm lâm, kiểm ngư, xử lý rác thải, cấp thoát nước hay xây dựng cầu đường...
Ngoài các ngành được miễn học phí hoàn toàn, Nghị định 238/2025/NĐ-CP cũng mở rộng diện hỗ trợ cho nhiều nhóm ngành nghệ thuật truyền thống, nghề độc hại hoặc khó tuyển sinh. Theo quy định, học sinh, sinh viên theo học các chuyên ngành như chèo, tuồng, cải lương, nhã nhạc cung đình, ca trù, bài chòi, biểu diễn nhạc cụ truyền thống, múa, xiếc… được giảm 70% học phí.
 |
| Sinh viên kỹ thuật tại Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM. Ảnh: Phương Lâm. |
Chính sách học bổng cho sinh viên STEM
Một trong những điểm đáng chú ý nhất năm 2026 là lần đầu tiên Chính phủ ban hành chính sách học bổng quy mô lớn cho nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP.
Chính sách áp dụng với sinh viên theo học chương trình tài năng, chương trình vi mạch bán dẫn hoặc các ngành khoa học - công nghệ trọng điểm. Danh mục gồm 15 nhóm ngành như Sinh học, Toán học, Thống kê, Máy tính, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật cơ khí, Kỹ thuật điện - điện tử, Kỹ thuật hóa học, Vật lý kỹ thuật, Kỹ thuật mỏ hay Xây dựng.
Theo quy định, sinh viên đại học được nhận học bổng từ 3,7 triệu đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng tùy nhóm ngành và chương trình đào tạo. Thời gian hỗ trợ tối đa là 10 tháng mỗi năm học, kéo dài không quá 4 năm với chương trình cử nhân và 5 năm với chương trình kỹ sư.
Tuy nhiên, điều kiện để nhận học bổng cũng khá khắt khe. Với thí sinh xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, tổng điểm môn Toán và hai trong số các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học hoặc tiếng Anh phải đạt từ 22,5/30 trở lên, chưa tính điểm ưu tiên. Đồng thời, người học phải thuộc nhóm 30% thí sinh có điểm trúng tuyển cao nhất toàn quốc của nhóm ngành đăng ký.
Trong quá trình học tập, sinh viên phải duy trì kết quả học tập, số tín chỉ tích lũy theo quy định và không bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên mới tiếp tục được hưởng học bổng.
Đáng chú ý, toàn bộ quá trình xét duyệt và chi trả học bổng được thực hiện trên cơ sở dữ liệu tuyển sinh, học tập và rèn luyện do cơ sở đào tạo quản lý. Người học không cần nộp hồ sơ hay thực hiện thêm thủ tục hành chính.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
