|
|
Người trẻ TP.HCM trên tuyến metro số 1. Ảnh: Quỳnh Danh. |
TP.HCM đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng với hàng loạt dự án giao thông quy mô lớn như metro, đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành hay các tuyến kết nối liên vùng trị giá hàng trăm nghìn tỷ đồng.
Đón đầu xu hướng này, nhiều trường đại học khởi động các chương trình đào tạo chuyên sâu liên quan lĩnh vực đường sắt, từ xây dựng hạ tầng, cơ khí, điện - tín hiệu đến khai thác và quản lý vận hành.
Học về đường sắt đô thị ở đâu?
Tại TP.HCM, trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM là một trong những cơ sở đào tạo sớm mở nhiều chương trình liên quan đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Nhà trường hiện tuyển sinh các chuyên ngành như: Cơ khí đường sắt tốc độ cao và Đường sắt đô thị, Khai thác đường sắt tốc độ cao, Xây dựng đường sắt tốc độ cao và Đường sắt đô thị, Kỹ thuật điều khiển tự động và Thông tin tín hiệu đường sắt tốc độ cao.
 |
| Phòng mô phỏng điều khiển và khai thác đường sắt tốc độ cao tại trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM. Ảnh: UTH. |
Đáng chú ý, vào đầu năm 2026, nhà trường chính thức khánh thành phòng mô phỏng điều khiển và khai thác đường sắt tốc độ cao đầu tiên tại Việt Nam với mức đầu tư khoảng 50 tỷ đồng. Nhà trường cho biết phòng mô phỏng không chỉ là nơi sinh viên, giảng viên và doanh nghiệp cùng tham gia vào quy trình vận hành thực tế của ngành đường sắt tốc độ cao trong tương lai, mà còn là nền tảng hỗ trợ nghiên cứu khoa học hay chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực đường sắt.
Theo thông báo tuyển sinh đại học hệ chính quy năm 2026 của trường Đại học Giao thông Vận tải, nhà trường tuyển tổng cộng 300 chỉ tiêu cho các chuyên ngành liên quan lĩnh vực đường sắt ở 5 tổ hợp xét tuyển A00, A01, D01, C01 và X06.
Các chương trình đào tạo gồm: Khai thác vận tải (chuyên ngành Khai thác và quản lý đường sắt tốc độ cao, Khai thác và quản lý đường sắt đô thị), Kỹ thuật cơ khí động lực (chuyên ngành Kỹ thuật phương tiện đường sắt tốc độ cao), Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông (chuyên ngành Đường sắt tốc độ cao), Kỹ thuật điện (chuyên ngành Hệ thống điện đường sắt tốc độ cao, Đường sắt đô thị), Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa (chuyên ngành Điều khiển và thông tin tín hiệu đường sắt hiện đại).
Trong nhóm ngành này, vào năm 2025 trường đã tuyển sinh ngành Kỹ thuật cơ khí động lực (chuyên ngành Kỹ thuật phương tiện đường sắt tốc độ cao) và ngành Kỹ thuật điện (chuyên ngành Hệ thống điện đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị) với điểm chuẩn xét theo điểm thi tốt nghiệp THPT lần lượt là 22,63 và 23,39 điểm. Ba chương trình còn lại bắt đầu tuyển sinh từ năm 2026.
Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải cũng đã công bố đề án tuyển sinh năm 2026 với nhiều chương trình đào tạo phục vụ lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Đây là nhóm ngành được nhà trường định hướng đào tạo nguồn nhân lực cho các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia và các đô thị lớn trong thời gian tới.
Theo nhà trường, giai đoạn đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 14.000 nhân lực trình độ đại học lĩnh vực đường sắt và con số này tăng lên khoảng 18.000 người vào năm 2035. Do đó, vào năm 2026, trường tuyển sinh chương trình Đường sắt tốc độ cao thuộc ngành Công nghệ kỹ thuật giao thông với 80 chỉ tiêu.
Ngoài ra, trường còn tuyển sinh các chương trình: Xây dựng và quản lý khai thác đường sắt đô thị thuộc ngành Công nghệ kỹ thuật giao thông với 50 chỉ tiêu; Công nghệ kỹ thuật cơ khí đầu máy - toa xe và tàu điện metro thuộc ngành Công nghệ kỹ thuật cơ khí với 50 chỉ tiêu; Quản lý và điều hành vận tải đường sắt tốc độ cao thuộc ngành Khai thác vận tải với 50 chỉ tiêu.
Tại trường Đại học Xây dựng Hà Nội, chuyên ngành Đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị thuộc ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông dự kiến tuyển sinh 50 chỉ tiêu trong năm 2026.
Trường sử dụng 6 phương thức tuyển sinh, gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét điểm đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội, xét điểm đánh giá năng lực của trường Đại học Sư phạm Hà Nội, xét kết quả kỳ thi đánh giá đầu vào đại học trên máy tính và tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD&ĐT.
Trong khi đó, trường Đại học Kiến trúc Hà Nội tuyển sinh chuyên ngành Đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị thuộc ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông với 2 phương thức xét tuyển gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT và tuyển thẳng theo quy chế của Bộ GD&ĐT. Chỉ tiêu tuyển sinh dự kiến của ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông năm 2026 là 80, với các tổ hợp A00, A01, C01, C02 và D01.
 |
Tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên ở TP.HCM. Ảnh: Quỳnh Danh. |
Yêu cầu về chương trình đào tạo lĩnh vực đường sắt
Khi loạt trường đại học đi sâu đào tạo các chương trình liên quan đường sắt tốc độ cao, Bộ GD&ĐT cũng đã ban hành quyết định về chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học lĩnh vực đường sắt, đặt ra các yêu cầu tối thiểu đối với hoạt động đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển ngành đường sắt tại Việt Nam.
Chuẩn chương trình đào tạo được xây dựng trên cơ sở các quy định hiện hành về giáo dục đại học, tham chiếu Khung trình độ quốc gia Việt Nam cùng định hướng phát triển nguồn nhân lực đường sắt đến năm 2035, tầm nhìn 2045 của Chính phủ. Mục tiêu là đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống đường sắt hiện đại, đồng thời thích ứng với sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ và xu thế hội nhập quốc tế.
Theo quy định mới, chương trình đào tạo được chia thành 4 nhóm chuyên môn chính gồm: Xây dựng và quản lý xây dựng công trình đường sắt; hệ thống điện, thông tin tín hiệu và điều khiển; phương tiện đường sắt; kinh tế và khai thác vận tải đường sắt.
Chuẩn đầu ra yêu cầu người học phải được trang bị toàn diện về kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực tự chủ và trách nhiệm. Đáng chú ý, chương trình nhấn mạnh khả năng ứng dụng công nghệ hiện đại như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin và tư duy hệ thống trong lĩnh vực đường sắt.
Các chương trình được thiết kế theo hai hướng đào tạo gồm cử nhân với tối thiểu 120 tín chỉ và kỹ sư với tối thiểu 150 tín chỉ. Cấu trúc chương trình bao gồm các khối kiến thức giáo dục đại cương, cơ sở ngành, chuyên ngành, kiến thức bổ trợ cùng học phần thực tập, thực hành và tốt nghiệp. Trong đó, khối ngoại ngữ tối thiểu 8 tín chỉ; nhóm toán, khoa học cơ bản và công nghệ thông tin chiếm ít nhất 20 tín chỉ đối với khối ngành kỹ thuật và 15 tín chỉ với nhóm kinh tế - vận tải.
Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu các cơ sở đào tạo đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm, tăng cường kết hợp công nghệ số, học theo dự án, theo vấn đề và mô phỏng thực tế. Thời lượng thực tập, thực hành chiếm tối thiểu 15% đối với chương trình cử nhân và 20% với chương trình kỹ sư trong khối kiến thức chuyên ngành.
Theo Bộ GD&ĐT, các chương trình đào tạo phải được xây dựng theo hướng cải tiến liên tục, thường xuyên cập nhật để đáp ứng nhu cầu thực tiễn của ngành đường sắt và xu hướng công nghệ mới. Các trường đại học tham gia đào tạo lĩnh vực này có trách nhiệm rà soát, cập nhật chương trình và báo cáo Bộ GD&ĐT trước khi tuyển sinh.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
