 |
| GS.TS Phan Bách Thắng cùng 3 nhà khoa học khác được cấp bằng sáng chế của Mỹ. Ảnh: VNUHCM. |
Ba nhà khoa học của Đại học Quốc gia TP.HCM cùng một nhà khoa học của Đại học Quốc gia Hà Nội vừa được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Mỹ (USPTO) cấp bằng sáng chế cho công nghệ chế tạo memristor sử dụng nền tảng vật liệu oxit crom (CrOₓ).
Các nhà khoa học được cấp bằng gồm PGS.TS Phạm Kim Ngọc và ThS Phạm Phú Quân (trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM), GS.TS Phan Bách Thắng (Hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Sức khỏe), cùng PGS.TS Nguyễn Trần Thuật (Viện Bán dẫn và Vật liệu Tiên tiến, Đại học Quốc gia Hà Nội).
Theo Đại học Quốc gia TP.HCM, bốn nhà khoa học đồng tác giả của bằng sáng chế "Memristor Structures with Analog Switching Characteristics and Method for Fabricating the Same", được USPTO cấp ngày 30/6/2026. Đây là kết quả của nhiều năm nghiên cứu nhằm phát triển thế hệ linh kiện điện tử mới phục vụ các hệ thống tính toán hiệu năng cao và AI.
 |
| Chân dung nhóm tác giả được cấp bằng sáng chế. Ảnh: VNUHCM. |
Khác với phần lớn các nghiên cứu về memristor trên thế giới hiện nay tập trung vào các hệ vật liệu oxit kim loại như TiO₂, HfOₓ hay TaOₓ, nhóm nghiên cứu đã phát triển và bảo hộ nền tảng vật liệu mới dựa trên oxit crom (CrOₓ).
Bằng sáng chế không chỉ bảo hộ một cấu trúc linh kiện cụ thể mà còn xây dựng CrOₓ thành nền tảng vật liệu có thể kết hợp linh hoạt với nhiều lớp oxit và điện cực kim loại để phát triển các thế hệ memristor mới.
Thành tựu này không chỉ khẳng định năng lực nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn mà còn mở ra triển vọng phát triển phần cứng trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ mới.
Theo nhóm nghiên cứu, hướng tiếp cận này tạo tiền đề phát triển các linh kiện có khả năng lưu trữ đa trạng thái và hoạt động phi tuyến, những đặc tính quan trọng để hiện thực hóa các khớp thần kinh điện tử (artificial synapses) trong các hệ thống tính toán lấy cảm hứng từ não bộ.
Một điểm đáng chú ý khác của bằng sáng chế là kiến trúc mảng khớp thần kinh điện tử (synapse arrays) tích hợp bộ chọn lọc thụ động. Trong kiến trúc này, mỗi memristor vừa đảm nhiệm chức năng lưu trữ, vừa xử lý thông tin ngay tại vị trí của mình, thay vì liên tục truyền dữ liệu giữa bộ nhớ và bộ xử lý như kiến trúc máy tính truyền thống.
Nhóm nghiên cứu chia sẻ giải pháp này có thể mở ra khả năng phát triển các chip In-Memory Computing và Neuromorphic Computing, góp phần giảm mức tiêu thụ năng lượng, tăng tốc độ xử lý và nâng cao hiệu quả tính toán cho các ứng dụng AI trong tương lai.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
