 |
| Ảnh chụp từ trên không cho thấy một mỏ vàng khai thác trái phép trong rừng Amazon. Ảnh được ghi lại trong chuyến bay khảo sát của tổ chức Hòa bình xanh tại đô thị Itaituba, Brazil, ngày 20/5. Ảnh: Reuters. |
Bất chấp nỗ lực trấn áp do Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva tiến hành, hoạt động khai thác vàng tự phát trong rừng Amazon vẫn diễn ra.
Khi nhậm chức vào năm 2023, ông Lula cam kết chấm dứt hoạt động khai thác vàng trái phép trên vùng đất của các bộ lạc bản địa cùng những khu vực được bảo vệ. Trong năm ngoái, Cảnh sát Liên bang Brazil đã thu giữ lượng vàng khai thác trái phép ở mức kỷ lục, lên tới 447 kg.
Trong bối cảnh giá vàng tăng cao do bất ổn địa chính trị gia tăng, nghiên cứu của tổ chức Hòa bình xanh cho thấy các nhóm khai thác đã thích nghi bằng cách sử dụng giấy phép khai thác “ma”.
Những khu vực không hề có hoạt động khai mỏ lại được cấp giấy phép khai thác hợp pháp, “giấy phép ma” này giúp “rửa sạch” nguồn gốc của số vàng khai thác bất hợp pháp tại những khu vực vốn bị cấm.
Tổ chức Hòa bình xanh đã phân tích 187 khu vực có giấy phép khai thác vàng do Cơ quan Khai khoáng Quốc gia Brazil (ANM) cấp. Kết quả cho thấy 98 khu vực trong số này không có bất kỳ dấu hiệu khai thác nào.
Các “giấy phép ma” từng được sử dụng để hợp thức hóa việc bán ra thị trường 26,8 tấn vàng trong giai đoạn từ năm 2018 đến tháng 3/2026, giá trị ước tính vào khoảng 3,88 tỷ USD.
Phóng viên Reuters đã thực hiện chuyến bay khảo sát qua hai khu vực “khai khống” do tổ chức Hòa bình xanh phát hiện. Phía Reuters xác nhận rằng, dù hồ sơ ghi nhận sản lượng khai thác lộ thiên của hai mỏ này khá lớn, nhưng tại thực địa không hề có hoạt động khai thác nào diễn ra.
Trong khi đó, chỉ cách khu vực “khai khống” khoảng 6 phút bay, các nhà báo phát hiện một khu khai thác vàng trái phép quy mô lớn đang hoạt động trong khu vực được bảo vệ.
 |
| Thủ lĩnh người bản địa Megaron Txucarramae sống tại vùng lãnh thổ bản địa Menkragnoti của người Kayapo ở bang Para, Brazil. Ảnh: Reuters. |
Ông Megaron Txucarramae, thủ lĩnh của bộ lạc người Kayapo, bày tỏ sự thất vọng trước hiện trạng nhức nhối. “Nạn khai thác vàng trái phép trên đất của người bản địa tàn phá đất đai, gây ô nhiễm sông ngòi, người bản địa cuối cùng vẫn phải ăn những con cá nhiễm độc”, ông Megaron nói.
Trong tuyên bố gửi Reuters, Cơ quan Khai khoáng Quốc gia Brazil cho biết cơ quan này đang giám sát các giấy phép mà tổ chức Hòa bình xanh tố cáo là “khai khống”, để xác định dấu hiệu bất thường.
Cơ quan Khai khoáng Quốc gia Brazil cho rằng với hàng nghìn giấy phép đã được cấp từ trước, khu vực Amazon đặt ra những thách thức rất lớn về công tác giám sát.
Ông Danicley Aguiar, người phát ngôn của tổ chức Hòa bình xanh tại Brazil, cảnh báo tình trạng khai thác vàng trái phép sẽ tiếp tục mở rộng, nếu các lỗ hổng đang tồn tại không được khắc phục.
“Chừng nào vàng vẫn có thể được hợp thức hóa thông qua các giấy phép khai khống, hoạt động này sẽ còn tiếp tục mở rộng tại Amazon”, ông Aguiar cảnh báo.
