Nằm trên giường bệnh, chuẩn bị sinh con đầu lòng, Sarah Wynn-Williams vẫn mở máy tính xách tay để hoàn thành bản ghi nhớ công việc. Giữa những cơn đau chuyển dạ, bà cố gửi tài liệu liên quan đến chuyến công tác Myanmar cho cấp trên, khi đó là Giám đốc vận hành Facebook Sheryl Sandberg.
Chồng bà tức giận, còn bác sĩ phải đóng máy tính lại. Khi Wynn-Williams nài nỉ được nhấn nút gửi, vị bác sĩ đáp rằng điều bà cần làm lúc này là rặn đẻ, không phải gửi thư.
Câu chuyện xuất hiện trong Careless People: A Story of Where I Used to Work (tạm dịch: Những người vô trách nhiệm: Chuyện về nơi tôi từng làm việc), cuốn hồi ký của Sarah Wynn-Williams, cựu Giám đốc Chính sách công toàn cầu của Facebook.
Theo The Guardian, tác phẩm tái hiện 7 năm làm việc của Wynn-Williams tại Facebook, bắt đầu từ năm 2011, khi mạng xã hội này chuyển mình thành một tập đoàn công nghệ có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống chính trị và xã hội toàn cầu.
Từ người tin tưởng nay chuyển sang chỉ trích Facebook
Trước khi gia nhập Facebook, Sarah Wynn-Williams từng là nhà ngoại giao New Zealand. Sau khi sống sót trong một vụ cá mập tấn công lúc còn thiếu niên, bà quyết tâm theo đuổi những công việc có ích cho cộng đồng.
Trận động đất Christchurch năm 2011 trở thành bước ngoặt. Chứng kiến Facebook giúp người dân duy trì liên lạc trong thảm họa, Wynn-Williams tin rằng mạng xã hội này có thể cải thiện cuộc sống của hàng triệu người.
Bà gia nhập công ty với mong muốn góp phần hiện thực hóa lý tưởng đó.
Một trong những dự án Wynn-Williams tham gia là internet.org, sáng kiến được Mark Zuckerberg thúc đẩy nhằm đưa Internet đến những khu vực còn hạn chế khả năng kết nối, sau này hoạt động dưới tên Free Basics.
Tuy nhiên, theo cách nhìn của tác giả khi rời công ty, dự án không đơn thuần mang tính thiện nguyện. Bà cho rằng Facebook muốn mở rộng khả năng kiểm soát việc tiếp cận Internet tại các thị trường mới, qua đó gia tăng ảnh hưởng và lượng người dùng.
 |
| Cuốn sách tiết lộ nhiều chi tiết về văn hóa làm việc tại Facebook. Ảnh: Fahasa. |
Myanmar là ví dụ được Wynn-Williams đặc biệt nhấn mạnh. Trong hồi ký, bà đề cập vai trò của Facebook trong việc lan truyền nội dung kích động thù hận nhằm vào cộng đồng người Rohingya, cho rằng những tác động tiêu cực đã vượt xa lợi ích mà nền tảng này hứa hẹn mang lại.
Sự thay đổi trong nhận thức của Wynn-Williams cũng diễn ra ngay tại nơi làm việc.
Ban đầu, bà đặc biệt ngưỡng mộ Sheryl Sandberg, nữ lãnh đạo nổi tiếng với cuốn sách Lean In, khuyến khích phụ nữ theo đuổi tham vọng nghề nghiệp.
Wynn-Williams từng cùng Sandberg di chuyển bằng máy bay riêng, gặp gỡ lãnh đạo các quốc gia để thúc đẩy việc sử dụng Facebook.
Thế nhưng, sau khi sinh con, bà nhận ra khoảng cách giữa thông điệp đề cao phụ nữ và thực tế tại công ty.
Trong lần đánh giá hiệu quả công việc đầu tiên sau sinh, Wynn-Williams được thông báo rằng một số đồng nghiệp không thoải mái khi nghe thấy tiếng trẻ con trong các cuộc gọi công việc.
Theo lời kể của bà, Sandberg khuyên nên thuê một bảo mẫu người Philippines.
Wynn-Williams làm theo, nhưng một lần người bảo mẫu vô tình tự khóa mình bên ngoài căn hộ, để đứa trẻ ở lại bên trong. Khi chồng bà kiểm tra camera tại nhà, anh phát hiện một lính cứu hỏa đã xuất hiện để xử lý sự cố.
Điều khiến Wynn-Williams thất vọng là khi kể lại chuyện này, bà có cảm giác mình đang làm phiền đồng nghiệp bằng vấn đề cá nhân.
Theo tác giả, Facebook khi ấy đòi hỏi nhân viên dành gần như toàn bộ sự chú ý cho công việc, trong khi trách nhiệm chăm sóc gia đình cần được giữ kín.
Những cáo buộc về quyền lực và văn hóa quản trị
Phần gây tranh cãi nhất của Careless People nằm ở những câu chuyện về đội ngũ lãnh đạo Facebook.
Wynn-Williams mô tả Mark Zuckerberg là người nhạy cảm trước sự phản đối và quen với việc những người xung quanh chiều theo ý mình.
Theo lời kể của bà, trong các chuyến bay bằng máy bay riêng, những người đi cùng thậm chí để Zuckerberg chiến thắng khi chơi trò chơi chiến thuật Settlers of Catan.
Một cáo buộc nghiêm trọng hơn liên quan đến hoạt động của Facebook tại Trung Quốc.
Wynn-Williams cho rằng Zuckerberg đã không trình bày đầy đủ trước Quốc hội Mỹ về những nhượng bộ mà Facebook từng cân nhắc để được phép hoạt động tại thị trường này.
Theo bà, công ty đã phát triển những công cụ nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm duyệt nội dung và tiếp cận dữ liệu người dùng từ phía Trung Quốc.
 |
| Sarah Wynn-Williams từng là Giám đốc Chính sách công toàn cầu của Facebook. Ảnh: The Guardian. |
Cuốn hồi ký còn đề cập những hành vi mà Wynn-Williams cho là không phù hợp của một số lãnh đạo cấp cao.
Bà kể rằng trong một chuyến bay riêng, Sandberg từng đề nghị 2 người ngủ chung giường. Wynn-Williams từ chối nhưng sau đó lo ngại quyết định này có thể khiến cấp trên không hài lòng.
Tác giả cũng cáo buộc Joel Kaplan, người giữ chức Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu của Meta, có hành vi quấy rối tại một sự kiện công ty năm 2017.
Theo lời kể, Kaplan có những nhận xét mang tính gợi dục và tiếp xúc cơ thể không phù hợp với bà trên sàn nhảy.
Wynn-Williams cho biết các nữ nhân viên Facebook từng lập một nhóm mang tên Feminist Fight Club để chia sẻ những trải nghiệm liên quan đến hành vi quấy rối tại nơi làm việc.
Tuy nhiên, cuộc điều tra nội bộ sau đó kết luận Kaplan không có hành vi sai trái. Wynn-Williams bị sa thải sau những cáo buộc mà công ty cho là gây hiểu lầm.
Trước nội dung cuốn sách, Meta bác bỏ các cáo buộc, cho rằng tác phẩm pha trộn những thông tin cũ, các vấn đề đã được công bố và những cáo buộc sai sự thật nhằm vào đội ngũ lãnh đạo.
Công ty cũng mô tả Wynn-Williams là cựu nhân viên bất mãn đang tìm cách bán sách, thay vì một người tố giác sai phạm.
Ngoài những câu chuyện nội bộ, Wynn-Williams còn chỉ trích cách Facebook khai thác dữ liệu người dùng phục vụ quảng cáo.
Bà cáo buộc công ty từng xác định những thiếu nữ xóa ảnh tự chụp trên nền tảng, sau đó sử dụng dữ liệu liên quan để hỗ trợ quảng cáo sản phẩm làm đẹp hoặc giảm cân hướng tới nhóm người dùng này.
Tên sách Careless People được lấy cảm hứng từ tiểu thuyết The Great Gatsby (tựa Việt: Gatsby vĩ đại) của F. Scott Fitzgerald, trong đó những nhân vật giàu có gây tổn hại cho người khác rồi tránh né hậu quả bằng tiền bạc và đặc quyền.
Wynn-Williams liên hệ hình ảnh ấy với triết lý phát triển nhanh, chấp nhận phá vỡ những quy tắc cũ của Facebook.
Dẫu vậy, nhà phê bình Stuart Jeffries trên The Guardian cũng đặt câu hỏi về trách nhiệm của chính tác giả.
Ông nhận xét Wynn-Williams nhiều lần thể hiện sự kinh ngạc trước các chính sách của Facebook, dù vẫn tiếp tục tham gia triển khai và mở rộng hoạt động của công ty trong nhiều năm.
Theo người bình luận, cuốn sách có giá trị khi cung cấp góc nhìn của người từng ở trong bộ máy lãnh đạo, nhưng cách tác giả tự đặt mình vào vị trí người có lương tâm giữa một môi trường đầy sai trái cũng cần được xem xét thận trọng.
Facebook đổi tên công ty mẹ thành Meta năm 2021. Tuy nhiên, Wynn-Williams cho rằng việc thay đổi thương hiệu không đồng nghĩa văn hóa quản trị và trách nhiệm của tập đoàn đã thay đổi.
Ở phần cuối hồi ký, bà bày tỏ lo ngại khi Meta tiếp tục mở rộng sang trí tuệ nhân tạo, lĩnh vực có thể tạo ra ảnh hưởng xã hội sâu rộng hơn cả mạng xã hội.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
