Ngày 30/11/2022, Sam Altman, khi đó vẫn là cái tên tương đối xa lạ với công chúng, đăng một thông báo ngắn trên mạng xã hội về việc OpenAI chính thức ra mắt ChatGPT. Ông đồng thời dự đoán giao diện tương tác bằng ngôn ngữ sẽ trở thành một xu hướng quan trọng trong tương lai.
Ít ai ngờ rằng sản phẩm này nhanh chóng cán mốc một triệu người dùng, mở màn cuộc chạy đua trí tuệ nhân tạo (AI) giữa những tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới.
Sự kiện này cũng đưa Altman trở thành một trong những nhân vật có ảnh hưởng hàng đầu tại Thung lũng Silicon.
Trong cuốn sách The Optimist (tạm dịch: Người lạc quan), nhà báo Keach Hagey của The Wall Street Journal tái hiện hành trình sự nghiệp, những mối quan hệ cá nhân và cuộc đấu tranh quyền lực của người đứng đầu OpenAI.
Theo bài bình luận trên The Guardian, cuốn sách phác họa chân dung một doanh nhân đặc biệt, vừa theo đuổi những lý tưởng lớn lao về tương lai nhân loại, vừa sở hữu khả năng xây dựng quan hệ và vận động quyền lực đáng chú ý.
Từ startup thất bại đến đế chế ChatGPT
Không giống hình mẫu nhà sáng lập công nghệ thường được mô tả là những lập trình viên xuất chúng, Sam Altman nổi bật nhờ khả năng kết nối con người, thuyết phục nhà đầu tư và huy động nguồn lực.
Cuốn sách của Keach Hagey lần theo những năm tháng đầu đời, các biến động trong gia đình, dự án khởi nghiệp đầu tiên mang tên Loopt và giai đoạn Altman điều hành Y Combinator, một trong những tổ chức hỗ trợ startup có ảnh hưởng lớn nhất tại Thung lũng Silicon.
Loopt, ứng dụng mạng xã hội cho phép người dùng chia sẻ vị trí theo thời gian thực mà Altman đồng sáng lập, không đạt được thành công như kỳ vọng. Tuy nhiên, trải nghiệm này giúp ông từng bước xây dựng mạng lưới quan hệ trong giới đầu tư và công nghệ.
Đặc biệt, quãng thời gian tại Y Combinator đưa Altman tiếp xúc với hàng loạt nhà sáng lập, quỹ đầu tư và những nhân vật có ảnh hưởng lớn trong ngành.
Một trong số đó là Peter Thiel, tỷ phú đồng sáng lập PayPal và Palantir, người được xem là có ảnh hưởng đáng kể đối với sự nghiệp của Altman.
 |
| Sam Altman được khắc họa trong cuốn sách The Optimist là nhân vật đầy tham vọng, giỏi huy động vốn. Ảnh: Amazon. |
Theo cuốn sách, mối quan hệ giữa hai người không chỉ dừng ở công việc.
Altman thậm chí gặp Oliver Mulherin, người sau này trở thành bạn đời của mình, tại bồn tắm nước nóng trong nhà Thiel vào lúc 3h sáng. Khi ấy, Altman 29 tuổi và đã giữ vị trí CEO, còn Mulherin là sinh viên 21 tuổi.
Chi tiết này phần nào phản ánh thế giới quan hệ đặc biệt của giới công nghệ Mỹ, nơi những cuộc gặp gỡ riêng tư có thể kết nối các nhân vật nắm giữ nguồn vốn và ảnh hưởng lớn.
Nhờ các khoản đầu tư trước đó, Altman đã sở hữu khối tài sản đáng kể từ trước khi ChatGPT ra đời.
Điều này cũng giúp lý giải vì sao Altman từng có thể cam kết không sở hữu cổ phần tại OpenAI, tổ chức ban đầu được xây dựng theo mô hình phi lợi nhuận.
Khi thành lập, OpenAI đặt mục tiêu nghiên cứu và phát triển AI vì lợi ích chung của nhân loại, thay vì chỉ tập trung tối đa hóa lợi nhuận. Tổ chức cũng từng theo đuổi định hướng hợp tác và công khai các kết quả nghiên cứu.
Tuy nhiên, quá trình phát triển sau đó khiến những cam kết ban đầu đối mặt nhiều thách thức.
Một nhân vật quan trọng khác trong câu chuyện là Elon Musk, tỷ phú đứng sau Tesla và SpaceX. Musk từng tham gia đồng sáng lập OpenAI, đóng góp tài chính và hỗ trợ cả không gian làm việc trong những năm đầu hoạt động.
Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Musk và Altman dần rạn nứt khi định hướng phát triển OpenAI thay đổi. Tổ chức từng cam kết công khai công nghệ bắt đầu hạn chế việc chia sẻ một số kết quả nghiên cứu. Trước nhu cầu huy động nguồn vốn ngày càng lớn, OpenAI cũng thành lập một pháp nhân hoạt động vì lợi nhuận.
Những thay đổi này làm dấy lên tranh luận về việc liệu OpenAI còn duy trì được sứ mệnh ban đầu hay đang từng bước trở thành một tập đoàn công nghệ thương mại thông thường.
Mâu thuẫn giữa hai nhà sáng lập sau đó leo thang thành những tranh chấp pháp lý và bất đồng công khai. Musk từng khởi kiện OpenAI và đưa ra đề nghị mua lại tổ chức này. Trong khi đó, Altman tiếp tục thúc đẩy chiến lược phát triển các sản phẩm AI có khả năng tiếp cận hàng trăm triệu người dùng.
Cuộc đảo chính bất thành tại OpenAI
Một trong những phần kịch tính nhất của The Optimist là câu chuyện Sam Altman bất ngờ bị HĐQT OpenAI sa thải vào tháng 11/2023.
Khi đó, OpenAI đã trở thành tâm điểm của ngành công nghệ toàn cầu nhờ sự bùng nổ của ChatGPT. Tuy nhiên, bên trong tổ chức, những bất đồng về chiến lược thương mại hóa AI và vai trò của ban lãnh đạo ngày càng rõ rệt.
Một số thành viên HĐQT và nhân viên lo ngại mục tiêu phát triển AI vì lợi ích nhân loại có nguy cơ bị lu mờ trước sức ép tạo ra những sản phẩm phổ biến và mang lại doanh thu lớn. Trong bối cảnh đó, HĐQT phi lợi nhuận quyết định loại Altman khỏi vị trí CEO.
 |
| Ông chủ ChatGPT từng bị sa thải trong vòng 5 ngày. Ảnh: The Cool Down. |
Tuy nhiên, động thái này nhanh chóng tạo ra cuộc khủng hoảng chưa từng có tại OpenAI. Hơn 700 trong tổng số khoảng 770 nhân viên đã đe dọa nghỉ việc nếu Altman không được phục chức.
Làn sóng phản đối mạnh mẽ từ nội bộ khiến nỗ lực thay đổi ban lãnh đạo thất bại. Chỉ sau 5 ngày, Altman trở lại vị trí CEO với ảnh hưởng thậm chí lớn hơn trước.
Theo The Guardian, sự kiện này là một trong những chi tiết cho thấy khả năng tập hợp sự ủng hộ và duy trì ảnh hưởng đặc biệt của Altman.
Từ một nhà lãnh đạo bị HĐQT sa thải, ông nhanh chóng trở thành nhân vật trung tâm không thể thay thế trong mắt phần lớn nhân viên OpenAI. Cuộc khủng hoảng cũng làm nổi bật mâu thuẫn giữa mô hình quản trị phi lợi nhuận và tham vọng thương mại hóa một công nghệ đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ.
Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện đặt ra câu hỏi về quyền kiểm soát các doanh nghiệp AI, khi những quyết định của một nhóm lãnh đạo có thể ảnh hưởng tới hàng triệu người dùng và tương lai của nhiều ngành kinh tế.
Bên cạnh sự nghiệp, cuốn sách còn đề cập những khía cạnh khác trong cuộc sống của Altman, từ việc sở hữu bất động sản ở những khu vực biệt lập đến sự quan tâm của ông đối với các công nghệ kéo dài tuổi thọ.
Những chi tiết này khiến hình ảnh Altman trở nên gần gũi hơn với các tỷ phú công nghệ khác, dù ông từng được nhìn nhận là người có lý tưởng khác biệt.
The Optimist không đưa ra một chân dung đơn giản về người đứng sau ChatGPT. Altman hiện lên như một doanh nhân có thể thực sự tin tưởng vào khả năng AI cải thiện cuộc sống nhân loại, nhưng đồng thời cũng thường xuyên đối mặt với những cáo buộc về việc sử dụng quan hệ và ảnh hưởng để đạt mục tiêu.
Chính sự đối lập này tạo nên sức hấp dẫn của cuốn sách. Đằng sau một trong những công nghệ có khả năng thay đổi thế giới không chỉ là những thuật toán phức tạp hay nguồn vốn khổng lồ, mà còn là tham vọng, tính cách và các mối quan hệ quyền lực giữa con người.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
